Her vision is blurry and the body is feeble but she still doesn’t want to abandon her ‘mission’ – searching for her son, ‘Sudu Putha’. Her memory of him is still vivid and fresh.

Wearing a white Kandyan saree with no jewelery, holding some lotus flowers and sitting at a corner of the decorated tent at the Boyagane Army Camp, she scanned through the soldiers in ceremonial outfits who were passing by, to see whether her son was among them.

She forgets all other important days in her life but not the day that her loving son’s name was added to the long list of names of soldiers who went Missing in Action (MIA).

“He called me on 17 July 1996 and that was his last call saying: Amma, I came to the Mullaitivu camp safely.’ I still hear his voice,” L.M. Punchimanike said sobbing.

She becomes emotional when she recalls her soldier son Corporal Chandrapala Samarasekara of the Vijayabahu Infantry Regiment (VIR), who died in the infamous ‘Mullaitivu debacle,’ where the entire Army camp with soldiers of the 6 VIR and the 9 Sinha Regiment (SR), was overrun by the now defunct LTTE on 18 July 1996. 1,300 soldiers were lost, the majority of them went missing in action.

A grenade attack by one of the soldiers who was in LTTE captivity resulted in the LTTE brutally killing 207 soldiers who were Prisoners of War (POWs).

Punchimanike was accompanied by two of her sons – a retired Government employee and an ex-solder of the Special Forces (SF) of the Sri Lanka Army (SLA) – to pay tribute to her son Chandrapala and over 3,000 soldiers who had sacrificed their lives to bring peace and harmony after 30 years, at the War Hero Commemoration Ceremony named ‘Nihendiyawe Handa’ (Voice of Silence) at the VIR Regimental Headquarters at Boyagane, Kurunegala, recently.

Colonel of the Regiment and the Deputy Chief of the Army Maj. Gen. Ajith Kariyakarawana, Maj. Gen. D.M.D.C.D Gunawardena, Centre Commandant of the VIR Brig. W.S Ariyasinha and a large gathering of serving officers and other ranks attended the commemoration ceremony.

“I even saw him in my dreams yesterday,” Punchimanike, a mother of 11 children, who travelled from Welimada to Kurunegala, said, weeping, unable to control her emotions.

“He came to the Naval Base at Trincomalee and we both shared the same bed. I joined my 1 SF team that went on an operation in Valachchenai in the wee hours of that day and he went to the Mullaitivu camp to report for duty. When I returned from the operation, we were instructed to go to Mullaitivu to rescue the camp that was badly attacked by the LTTE. Our group, including me, was shipped to Mullaitivu to seal off the beach front to rescue our soldiers. We confronted heavy attacks from the LTTE. We couldn’t find bodies and couldn’t rescue any of our soldiers,” Chandrapala’s younger brother, who is a retired Sergeant Major, Gamini Samarasekara recalled.

Brutal Killing Of POWs

He said that there were some eyewitness accounts to say that the LTTE had gruesomely murdered the captured soldiers at the Mullaitivu camp, after removing their eyes and cutting their hands and legs while they were still alive.

“Some female cadres had urinated into the mouths of the badly injured soldiers who were screaming asking for water. I think that my brother may also have been subjected to torture before his death,” Samarasekara claimed.

According to Samarasekara, over 500 soldiers had surrendered to the LTTE during the Mullaitivu attack but no one had returned home, so far.

Punchimanike said that she was living every moment for the last 23 years thinking that the 25-year-old Chandrapala (at that time) would appear at her doorstep giggling laugh and embrace her.

“He gave me his gold chain before he left home that day asking me to pawn it if I wanted some money. When he came home on leave, he stayed with me all the time. I am waiting till my Sudu Putha comes home,” said Punchimanike, who refuses to believe that Chandrapala is dead.

Among over 5,000 guests – parents, wives, children and relatives – Kulatilake Padmakulasuriya, an 89-year-old father clad in a clean white national dress, refused to be seated until the commemoration ceremony was over.

“I stood throughout the function to pay my respects to my hero,” said the father of Major Athula Theja Kulatilake of 6 VIR, who was 27 years old at the time he went missing at the Mullaitivu debacle.

Being the only son of the family with two daughters, Kulatilake wanted him to become a lawyer like his elder sister. “But he was determined to join the Army to serve the country,” Kulatilake said.

The entire wall of the living room is dedicated to framed pictures of Athula in school, cricket and Army uniforms and also all his certificates, Kulatilake has a separate place to display his son’s military items like the sword given to him as a commissioned officer.

“When we see those souvenirs, we feel that our son is living with us,” Major Athula’s mother A.M. Ranmanike (82) said. The SLA had issued his death certificate but the couple is not willing to believe that their son is no more.

They were delighted to see their son’s batchmates who are now Colonels in the Army.

“If my son is alive today,” she said in a quivering voice showing a picture of Major Kulatilake in an Army ceremonial outfit.

Corporal N.M.P Wijewardena of 2 VIR is another soldier who has been declared missing following the LTTE attack on the Kondachchi Army Camp in 1990.

“My daughter was only 11 months old. He had seen her only few times. I have not received his remains and I have waited for four years expecting him to return home. But later the Army gave me a death certificate,” Malani Chandralatha said, adding that she raised her daughter alone, facing many hardships.

He was 25 years old when he went missing and her young age was sacrificed to raise their daughter, who is now employed and having a child.

No Faith In OMP

Like other parents and wives of MIAs, she had also gone before the Office of Missing Persons (OMP) to give a statement about Corporal Wijewardena. But she said she received nothing.

Although they still have hope that their children and husbands who went missing during the war will come home one day as they have not seen their remains, most relatives of the fallen soldiers have not given their details to the OMP as they lack interest or lack faith in the OMP process or lack awareness on how to report to the OMP.

Padmakulasuriya, the father of Major Kulatilake and a former Legal Assistant of the Department of Agrarian Services, said that he had no faith in the OMP as it was biased and treated the relatives of missing military personnel differently.

“Not only to the OMP but we went to the previous Lessons Learnt and Reconciliation Commission to give details of our son. But nothing happened,” he said, adding that the OMP was more interested in getting information on MIAs in the north and east than their children who were captured and tortured to death by the LTTE.

Corporal R.M. Yamuna Bandara was 25 years old when he went missing at the LTTE attack in Elephant Pass in 2000. Although the Army has declared him as MIA, he was issued a death certificate. Now he has been enlisted under those soldiers who were Killed in Action (KIA).

“I don’t still believe he is dead. I search for him everywhere. I went to several camps but I couldn’t find him,” his mother R.M. Sumanawathi Manike (68) said.

Bandara managed to save a portion from his meagre salary to build a house of their own. Today, Manike has fulfilled his dream by building a small house from his savings of his pension, which she gets.

“No value can be put on my son. Wherever I go, I look at the faces of young men to see whether my son is among them,” she said, as tears streamed down her face.

Not Aware Of OMP


Manike is not really aware of the OMP or its benefits. Looking after her sick husband, Manika still dedicates her time to have poojas to invoke blessings for her son, Bandara.

Usually Bandara would return home on leave during late nights. “So I have kept the door open till late night for the last 19 years hoping that he would come home one day,” Manike said. She got emotional and couldn’t talk anymore.

Some say that holding war hero commemorations would hurt the close relatives and they would be further traumatised. But especially for the parents, grieving for their missing sons is a part of their daily routine. They said that they cannot overcome grief until they have breathed their last.

Maj. Gen. Ajith Kariyakarawana said that the SLA wanted to remember the fallen VIR war heroes who sacrificed their lives to protect the country’s sovereignty, as Sri Lanka is commemorating the 10th year of eliminating LTTE terrorism in the country in 2019.

He said that this mass commemoration ceremony would not be an annual feature but would be held every three years to venerate the fallen VIR soldiers for their bravery.

“In 1996, the entire 6 VIR battalion got killed or captured by the LTTE at the Mullaitivu debacle. Over 580 went missing and later they have been declared as KIAs,” he said.

Spelling out welfare programs, he said that there are scholarships for school-going children It is the responsibility of the regiment to look after the close relatives of fallen VIR heroes who sacrificed their future for the country’s peace and harmony.

VIR Fired Last Bullet To End War

“The VIR is the regiment that fought on the last day of the final battle and used the last bullet to kill LTTE Leader Velupillai Prabhakaran to end the 30-year-long war.

“The VIR is the most junior regiment in the Sri Lamkan Army but we have proved our mettle and professionalism in warfare. The VIR has been awarded two Parama Weera Vibhushanaya (Decoration of Supreme Heroism) awards and over 3,000 other gallantry awards,” he said.

VIR Founder, Maj. Gen. Jaliya Nammuni, commending the SLA for commemorating the fallen VIR soldiers said that the regiment was credited for its heroism and contribution to ending the war.

During the JVP’s second insurrection, the then Army Commander Maj. Gen. Hamilton Wanasinghe had instructed Lt. Col. Nammuni to form a new battalion with a strength of 800 soldiers.

“I felt it was no easy task as I had to form the battalion within a month. I and another senior officer, who was enlisted to support me, had to recruit and train 800 soldiers. We asked 16 infantry battalions to give us soldiers to form the new battalion,” Maj. Gen. Nammuni recalled.

The Vijayabahu battalion, which was named after King Vijayabahu I of Polonnaruwa, was first deployed to control JVP activities in the South. The soldiers in the new battalion, who were deployed for the task even before their passing out ceremony, had assisted in controlling JVP violence successfully.

Maj. Gen. Nammuni, who later became the regimental Colonel of the VIR, which was officially formed in 1990, said that it had fought well and professionally until the Government ended terrorism in May 2009.

“The regiment, which was set up from scratch, has performed well and they are par with other regiments today,” he said.

Last bullet to end war by the VIR

“The VIR is the regiment that fought on the last day of the final battle and used the last bullet to kill LTTE Leader Velupillai Prabhakaran to end the 30-year-long war. It is the most junior regiment in the SLA but we have proved our mettle and professionalism in warfare. The VIR has been awarded two Parama Weera Vibhushanaya (Decoration of Supreme Heroism) awards and over 3,000 other gallantry awards,” he said.

VIR Founder Maj. Gen. Jaliya Nammuni commending the SLA for commemorating the fallen VIR soldiers said that the regiment was credited for its heroism and contribution to end the war.

Maj. Gen. Nammuni, who later became the regimental Colonel of the VIR, which was officially formed in 1990, said that it had fought well and professionally until the Government ended terrorism in May 2009.

“The regiment, which was set up from scratch, has performed well and they are par with other regiments today,” he said.

Over 3,488 SLA soldiers including 125 officers missing

The VIR has lost 132 officers and 2,268 soldiers from other ranks in the military thrust against the LTTE since the formation of the regiment. Although a low number of MIA cases from the SLA have been reported to the OMP, 3,488 soldiers including 125 officers had gone missing during heavy fighting between the SLA and the LTTE.

Military Spokesman Brig. Sumith Atapattu said that although most of the MIAs had been declared as KIAs later for administrative purposes, they had been tortured to death by the LTTE who kept them as POWs.

He said that there were some records that the LTTE had kept some of the missing soldiers as POWs even until the last phase of the war. Later the LTTE had killed them.

“For example, the CO of the 9 Sinha Regiment Battalion Major Hiran Dabarahewa, who was a POW of the Mullaitivu debacle, was killed by the LTTE after some years,” he said.

According to Brig. Atapattu, the Army encourages close relatives of the MIAs to report to the OMP.

“After four years of being MIAs, those soldiers were declared as KIAs for administrative purposes to facilitate the close relatives to obtain death certificates to get the benefits given to fallen soldiers. Later, the four-year period had changed and those who went missing during the final phases of the war were declared as KIAs after a year of being missing, he said.

However, the relatives of those MIAs were reluctant to report to the OMP as their missing sons and husbands have been declared as KIAs and possessing death certificates now.

“This has resulted in a low representation by the Army to the OMP,” Atapattu said.

“We are old now and weary of going from one commission to another. The Government should look into the plight of ageing parents like us who are desperately waiting to see our children before we die,” Kulatilake, Major Athula’s father, said.


කින්නියා වැලි යුද්ධය යළිත් ඇවිළී තිබේ. වැලි ජාවාරම මැඬලීමට ගිය නාවික හමුදාව සහ ජාවාරම්කරුවන් අතර ඇති වූ ගැටුමේදී උදලූ සහ සවල් පහරවලට ලක් වූ නාවික නිලධාරීන් සිව්දෙනකු බරපතළ තුවාල ලබා ඇති අතර, පොලිසිය හා එස්.ටී.එෆ් ඇතුළු තවත් අටදෙනකු ද, තුවාල ලබා රෝහල්ගත කර ඇත. ජාවාරම වැටලීමේදී මහවැලි ගඟට පැන පලායෑමට උත්සාහ කළ ජාවාරම්කරුවන් දෙදෙනකු අතුරුදන්වීම සිද්ධියට හේතුව බව කියයි. එසේ අතුරුදන් වූයේ නැතත්, ජාවාරම්කරුවන් සහ ආරක්‍ෂක අංශ අතර ගැටුමක් සිදුවනවා නියත ය. ඒ කින්නියා අන්තවාදයේ හැටිය. අප එසේ කියන්නේත් කින්නියා හි යළිත් වැලි යුද්ධයක් ඇති වී ඇති බව කියන්නේත් අතීත තොරතුරු පදනම් කරගෙනය. මීට පෙර වතාවකදී ද (2018* මෙසේම ආරක්‍ෂක අංශ හා ජාවාරම්කාර වැලි ගොඩදමන්නන් අතර මෙවැනිම ගැටුමක් කින්නියාහිදී ඇති විය. එහිදීද ආරක්‍ෂක අංශ පහර කෑමට ලක්විය. හේතුව ජාවාරම්කරුවකු පාළමෙන් ගඟට පැන මියයෑමය. එසේ හෙයින් කින්නියා වැලි අර්බුදය යනු ‘‘වහා ගිනි ඇවිළෙන සුළු’’ පහසුවෙන් නවතා දැමිය නොහැකි ජාතියේ එකකි.

පොලිසිය, හමුදාව, වනජීවී හා වන සංරක්‍ෂණ අංශ කියන පරිදි කින්නියා , මුතූර් ප‍්‍රදේශය වන හා පරිසර අපරාධ සම්බන්ධයෙන් නම් දරාපු ප‍්‍රදේශයකි. අතීතයේදී ත‍්‍රිකුණාමලය කළපුවෙන් වෙන්ව පැවති මෙම ප‍්‍රදේශය හිතූ හිතූ පරිදි ජාවාරම් සඳහා යොදවා ගත් කොළණියකි. එම ජාවාරම් මැඬලීම වඩාත් පහසුවක් වූයේ යුද්ධයෙන් පසු රජය මගින් කින්නියා පාලම ඉදිකර එගොඩ මෙගොඩ යා කිරීම නිසාය. එසේම මෙහි ඇතැම් දේශපාලනඥයන් ද ජාවාරම්කරුවන් වන නිසා තවත් අතකින් පාලම ඉදිවීම ඔවුන්ට ‘ඉබ්බා දියේ දැම්මා’ මෙන් (වැලි ප‍්‍රවාහනයට* පහසු කටයුත්තක් ද විය. මේ නිසා දේශපාලකයෝ ද ඇතුළුව ප‍්‍රදේශයේ ජාවාරම්කරුවන් මහවැලියේ වැලි ගැරීම හොඳ ඉල්ලමක් කරගෙන දිවි ගෙවති. එය පාලනය කරන්නට රජයට ද නොහැකිය. කොටින්ම මනම්පිටියෙන් ඔබ්බට වැලි ජාවාරම් පාලනය කරන්නට රජයට ද වුවමනාවක් නැත. එය වෙනමම කතා කළ යුත්තකි.

හෝර්ටන්තැන්නෙන් පටන් ගෙන කිලෝමීටර් 335 ක් ගෙවා ත‍්‍රිකුණාමල බොක්කෙන් (කින්නියා* මුහුදට එකතුවන මහවැලි නදී තොමෝ බාධක අවසන් කර නිදහසේ ගලා යන්නේ මනම්පිටියෙන් පසුවය. එහෙත් අතීතයේ පැවති ඒ නිදහස අද මහවැලි නදියට එහි නැත. ඈ වඩාත් ¥ෂණයට ලක් වන්නේ මේ තැනිතලාවේදීය. ඒ වැලිතොටුපළ නිසාමය. කොටින්ම මහවැලිය ‘‘ආපසු කොළඹ බලා හරවා එවන්නේ’’ මනම්පිටියෙන් පසුවය. මහවැලි ගෙඟ් වැලි නිධි ලයිසන් කඩදාසිවලට හා හොර ලයිසන් කඩදාසිවලට මෙන්ම කිසිම ලයිසමක් නොගෙන මනම්පිටියෙන් කොළඹ බලා හරවා යවනු ලබයි. එහි තත්ත්වය කෙබඳුද යත් මනම්පිටිය වැලි තොටුපළෙන් පමණක් දිනකට ටිපර් 700 ක් පමණ පොලොන්නරුවෙන් පිටමං කරන බව වාර්තා වේ. සෝමාවතියෙන්, කින්නියාවෙන්, මුතූර්වලින් ආදී වශයෙන් ඒ ගණන දහසද ඉක්මවයි. මනම්පිටියේදී වැලි ටිපර් 700 ක් පිටමං කරන විට තවත් 700 ක් පෝලිමේ තිබේ. මේ නිසා වැලි කාගෙ කාගෙත් ‘ඉල්ලමක්’ බවට පත්ව ඇති අතර මනම්පිටිය කුඩු, ගණිකා, අරක්කු, සිගරට් රජයන ප‍්‍රදේශයක් බවට ද පත්ව ඇත.

එනම් මහවැලියේ වැලි අර්බුදය ගැන කතා කරන විට ‘වැලි රාජුලාගේ’ සිට තවත් බොහෝ දෙනා ගැන අපට සිහිපත් කරන්නට සිදු වේ. කින්නියා වැලි අර්බුදය එම බොහෝ අර්බුදවල කොටසකි. එසේ හෙයින් මහවැලියේ වැලි ගොඩදමන්නට මෙන්ම මනම්පිටියේ සිට මහවැලිය ත‍්‍රිකුණාමලයෙන් මුහුදට වැටෙන ඉසව්ව දක්වා පරිසර පද්ධතිය සංරක්‍ෂණය සඳහා රජය මගින් වහාම වඩාත් ඵලදායක, තිරසාර වැඩපිළිවෙළක් ක‍්‍රියාවට නැඟිය යුතුව ඇත. අප එසේ කියන්නේ කින්නියාවේත්, සෝමාවතියේත්, මනම්පිටියේත් ඇත්තේ එකම අර්බුදයක් නිසාය. ඒ අර්බුදයට මහවැලිය බිලිදිය යුතු නැත. බලපත් ඇතත් නැතත් අසීමාන්තිකව ගොඩදමන වැලි කන්දරාව හේතුවෙන් අද ජල ගැලූම් නිම්නයෙන් පසු මහවැලිය හොඳටෝම ඔත්පොල වී මහලූ වී ඇත. එබැවින් මොරගහකන්ද – කළුගඟ යනු මහවැලියේ අවසන් සංවර්ධන යෝජනා ක‍්‍රමය යැයි පැවසීම අපි ප‍්‍රතික්‍ෂේප කරමු. අවසන් සංවර්ධන කටයුත්ත වී ඇත්තේ මනම්පිටියෙන් පසු මෝය කට දක්වා මහවැලි ගෙඟ් තිරසර සංරක්‍ෂණයයි. එය ආරම්භ වූ දවසක මනම්පිටියේ, සෝමාවතියේ, කින්නියාහි හොර වැලි ප‍්‍රශ්නයට විසඳුම ලැබෙනු ඇත. එදාට කින්නියා අන්තවාදී ප‍්‍රහාරකයන්ට ද උත්තර ලබා දිය හැකිය.

ත‍්‍රිකුණාමලය, කින්නියා, කන්දකාඩු ප‍්‍රදේශය පසුගිය 29 දා එකම යුද පිටියක් බඳු විය. ඒ නාවික හමුදාව සහ වැලි ජාවාරම්කරුවන් අතර ඇතිවූ ගැටුමක් දුරදිග යෑම හේතුවෙනි. අවසානයේ එම ගැටුම සමථයකට පත් කිරීම සඳහා පොලිසියට සහ පොලිස් විශේෂ කාර්ය බළකායට ද මැදිහත්වීමට සිදුවිය. එහිදී නාවික භටයන් 12 ක් තුවාල ලැබූ අතර ඉන් සිව් දෙනකුගේ තත්ත්වය ඉතා බරපතළ විය. ඒ අතර ගම්වැසියන් කිහිප දෙනෙක් ද තුවාල ලැබූහ. කින්නියා ප‍්‍රදේශයේ ඇතිවූ එම සිද්ධිය සැකවින් මෙසේය.

ත‍්‍රිකුණාමලය දිස්ත‍්‍රික්කයේ පිහිටා ඇති කින්නියා, කන්දකාඩු ආදී ප‍්‍රදේශවල ජීවත්වන ජනතාවගෙන් බහුතරයක් මුස්ලිම් ජාතිකයන්ය. එම මුස්ලිම් ජාතිකයන් අතරින් සමහරු මෙරට බලපවත්නා නීතිය තඹ සතයකටවත් මායිම් නොකරති. ඔවුන් ජීවත් වන්නේ ඔවුන් විසින්ම සාදාගත් නීතිරීති මාලාවක් යටතේය. කොටින්ම කියතොත් එම අන්තවාදීන් ලෙස හැසිරෙන මුස්ලිම් ජනතාවට වුවමනා ඔවුන්ගේම පාලනයකි. සමහර මුස්ලිම් දේශපාලනඥයන්ගේ සහාය ඇතිව ඔවුහු ඒ ගමන යෑමට සැරසෙති. එම නිසා පොලිසිය ඇතුළු මෙරට ආරක්‍ෂක අංශ, රාජ්‍ය ආයතන සහ නීතිරීති ආදිය ඔවුන් ගණන් ගන්නේ නැත. පසුගිය දින කින්නියා ප‍්‍රදේශයේ ඇතිවූ සිද්ධිය ද එවැන්නකි.

කින්නියා ප‍්‍රදේශය ආශ‍්‍රිතව ජීවත්වන මෙම මුස්ලිම්වරු මහවැලි ගග ආශ‍්‍රිතව නීති විරෝධී ලෙස වැලි ගොඩදැමීමේ ජාවාරමක ද නිරත වෙයි. ආරක්‍ෂක අංශ කොතරම් වැටලීම් සිදුකළ ද සමහර දේශපාලනඥයන්ගේ උදව් උපකාර යටතේ ඉතා සූක්‍ෂ්ම ලෙස මෙම වැලි ජාවාරම ඔවුහු සිදුකරති. මෙම නීති විරෝධී වැලි ජාවාරම නිසා මහවැලි ගෙගහි ඉවුරු බොහොමයක් විනාශ වී විශාල පරිසර හානියක් සිදුවී තිබේ.

ත‍්‍රිකුණාමලය විදුර නාවික හමුදා කඳවුරේ භටයන් පිරිසකට පසුගිය 29 වැනිදා නීති විරෝධී අයුරින් වැලි ගොඩදැමීමේ ජාවාරමක නිරත වී සිටින පිරිසක් පිළිබඳව තොරතුරක් ලැබුණි. ඒ පෞද්ගලික ඔත්තුකරුවකු මාර්ගයෙනි. ඒ අනුව නාවික හමුදා භටයන් පිරිසක් එම ස්ථානය වැටලීම සඳහා යෑමට පිටත් වූහ.

නාවික හමුදා භටයෝ ඉතා සූක්‍ෂ්ම ලෙස නීති විරෝධී අයුරින් වැලි ගොඩදමමින් තිබූ එම ස්ථානයට ළගා වූහ. ඒ වන විටත් බෝට්ටු 6 ක් පමණ උපයෝගී කර ගනිමින් ඔවුහු වැලි ගොඩදමමින් සිටියහ. ලද තොරතුරු නිවැරැදි බව දැනගත් නාවික හමුදා භටයෝ එම පිරිස අත්අඩංගුවට ගැනීමට සූදානම් වූහ.

සිදුවූයේ නාවික හමුදා භටයන් නොසිතූ දෙයකි. වැලි ජාවාරම්කරුවෝ නාවික හමුදාවේ භටයන්ව දුර තියා හඳුනා ගත්හ. ඒ සමගම එක් පුද්ගලයෙක් ‘නේවි එකෙන් ඇවිල්ලා පැන ගනින්’ කියා කෑගැසුවේය. තවත් එක් පුද්ගලයෙක් වැලි පටවාගත් ටිපර් රථයක් තුළට නැග වැටලීමට ගිය නාවික භටයන් යටකරගෙන පලා යෑමට සූදානම් විය. නාවික හමුදා භටයන්ට දුර තියාම ඒ බව දැනුණි. එයින් ආරක්‍ෂා වීම සඳහා එක් නාවික හමුදා භටයෙක් අහසට වෙඩි තැබුවේය. එයින් බියට පත්වූ රියැදුරු ටිපර් රථය දමා වෙන දිශාවකට පලා ගියේය.

ඒ අතර වැලි ගොඩදමමින් සිටි සිවු දෙනකු මහවැලි ගගට පැන්නේ පලායෑම සඳහාය. එහෙත් ඉන් දෙදෙනකු ගෙග් සැඩපහරට හසුවූහ. අනෙක් දෙදෙනා මීටර් කිහිපයක් පිහිනා ගොස් වෙනත් තොටුපළකින් ගොඩ වූහ.

නාවික හමුදාවේ වැටලීම නිසා එම මුස්ලිම් වැලි ජාවාරම්කරුවන් සිටියේ එම නාවික හමුදා නිලධාරීන් සමග ඉතා කෝපයෙනි. එම නිසා ඔවුනට අමතක නොවන පාඩමක් ඉගැන්විය යුතු යැයි ඔවුහු කතිකා කර ගත්හ. ඒ අනුව එම වැලි ජාවාරම්කරුවන් ගම පුරා බොරු ප‍්‍රචාරයක් පැතුරුවේය. ඒ ‘නාවික හමුදා භටයන් පිරිසක් වැලි ගොඩ දමමින් සිටි පිරිසකට වෙඩි තබා මහවැලි ගගට දැමූ බවයි.’ ලැව් ගින්නක් සේ එම අසත්‍ය ප‍්‍රචාරය ප‍්‍රදේශය පුරා පැතිර ගියේය.

වැලි ජාවාරම්කරුවන්ගේ අරමුණ සාර්ථක විය. එම අසත්‍ය ප‍්‍රචාරයට රැවටුණු මුස්ලිම්වරු ගාල කඩාගත් හරක් රැළක් මෙන් පොලූ මුගුරු රැගෙන වැටලීම සිදුකළ නාවික හමුදා භටයන්ට පහරදීමට පැමිණියහ. දෙසීයකට අධික පිරිසක් එලෙස පැමිණි අතර ඔවුන් ඉවක් බවක් නොතකා අසභ්‍ය වචන කියමින් නාවික හමුදා භටයන්ට පහර දුන්හ. නාවික හමුදා භටයෝ කුපිත වූ එම මැර පිරිසගෙන් ජීවිතය බේරා ගැනීම සඳහා විශාල උත්සාහයක නිරත වූහ. එහෙත් ඔවුනට බේරීමට නොහැකි විය. තත්ත්වය එන්න එන්නම දරුණු විය. ඉවක් බවක් නොමැතිව මුස්ලිම්වරු එම භටයන්ට පහර දුන්හ. ඒ වනවිට එම සිද්ධිය පිළිබඳව විදුර නාවික හමුදා කඳවුරට ආරංචි වී තිබුණි. ඒ අනුව වහාම එම තත්ත්වය පාලනය කිරීම සඳහා තවත් නාවික හමුදා භට පිරිසක් එම ස්ථානයට ළගා වූහ.

එලෙස පැමිණි අතිරේක නාවික හමුදා භට කණ්ඩායමට ද ගම්වාසීන් විසින් ග‍්‍රහණයට ගෙන සිටි නාවික භටයන් එක්වරම බේරා ගැනීමට නොහැකි වූහ. පොලූ මුගුරු රැගෙන පැමිණි එම මුස්ලිම්වරු තත්ත්වය පාලනය කිරීමට පැමිණි නාවික හමුදා භටයන්ට ද ප‍්‍රහාර එල්ල කළහ. තත්ත්වය එන්න එන්නම දරුණු විය. ඉන් අනතුරුව සිද්ධිය පාලනය කිරීම සඳහා පොලිසිය සහ විශේෂ කාර්ය බළකාය ද එම ස්ථානයට පැමිණියහ.

සිද්ධිය වූ ස්ථානයේ තවත් තැනක පනහකට අධික මුස්ලිම්වරු පිරිසක් එක් නාවික හමුදා භටයෙක් සිය ග‍්‍රහණයට ගත්හ. එලෙස ග‍්‍රහණයට ගත් නාවික හමුදා භටයා මහවැලි ගෙග් ගිල්වා මැරීමට සූදානම් වූහ. ඒ අතර තවත් පිරිසක් එම නාවික හමුදා භටයාගේ රාජකාරි ගිනි අවිය උදුරා ගැනීමට උත්සාහ කළහ. එහෙත් එම නාවික හමුදා භටයා මහත් වෙහෙසක් දරා තම ගිනි අවිය ආරක්‍ෂා කර ගත්තේය. ගිනි අවිය ගැනීමට නොහැකි වූ කළ එම මුස්ලිම්වරු වියරුවෙන් මෙන් කෑගසා ‘මූව ගෙග් ගිල්වලා මරනවා’ යැයි පැවසූහ. එසේ පවසමින් එම නාවික භටයාව ගග ප‍්‍රදේශයට ඇදගෙන ගියේය. ඒ ගෙග් ගිල්වා මැරීම සඳහාය.

විශේෂ කාර්ය බළකායේ භටයන් එම සිද්ධිය දුටුහ. වහාම ඔවුහු එම ස්ථානයට පැමිණ මුස්ලිම්වරුන්ගේ ග‍්‍රහණයේ සිටි එම නාවික භටයාව මුදා ගත්හ. එසේ නොකළා නම් කලහකාරී ලෙස හැසිරුණු මුස්ලිම්වරුන් එම නාවික භටයා මහවැලි ගෙග් ගිල්වා මරාදමා ගිනි අවිය ද පැහැර ගන්නේය.

එම කලබල අතරතුර මහවැලි ගගට පැන අතුරුදන්ව සිටි දෙදෙනා බේරා ගැනීම සඳහා නාවික හමුදා භට පිරිසක් උත්සාහ කළහ. ඔවුහු නාවික හමුදා යාත‍්‍රා පවා යොදා ගනිමින් එම දෙදෙනා සෙවීමට සූදානම් වූහ. එහෙත් හරක් රැළක් සේ හැසිරුණු එම මුස්ලිම්වරු එම යාත‍්‍රාවලට සහ නාවික හමුදා භටයන්ට ගල් ගසමින් ප‍්‍රහාර එල්ල කර එයට විරෝධය දැක්වූහ.

ඒ අතර තවත් වැලි ජාවාරම්කරුවන් පිරිසක් නීත්‍යානුකූලව වැලි ගොඩදැමූ අයට නාවික හමුදාවෙන් වෙඩි තබා ඝාතනය කර ඇතැයි කියා සමහර මුස්ලිම් දේශපාලනඥයන්ට පවා පවසා තිබේ. තවද මෙම වැලි ජාවාරම්වලට සම්බන්ධ ප‍්‍රාදේශීය දේශපාලනඥයන් පවා එම ස්ථානයට පැමිණ ජනතාව තව තවත් කුපිත කර තිබේ.

කින්නියා, කන්දකාඩු ප‍්‍රදේශයේ ඇතිවූ මෙම සිද්ධිය පැය හතරකට ආසන්න කාලයක් තිබුණි. අවසානයේ පොලිසිය සහ විශේෂ කාර්ය බළකාය එක්වී මහත් පරිශ‍්‍රමයක් යොදා එම තත්ත්වය පාලනය කර කලහකාරීන් එම ස්ථානයෙන් ඉවත් කළහ. මෙම ගැටුම නිසා මුස්ලිම්වරු එල්ල කළ ප‍්‍රහාර වලින් නාවික හමුදා භටයෝ 12 දෙනකු තුවාල ලැබූහ. ඉන් සිවු දෙනෙකුගේ තත්ත්වය ඉතා බරපතළ විය. ඒ සමගම පොලිසිය සහ නාවික හමුදාව එල්ල කළ ප‍්‍රහාරවලින් කලහකාරී ලෙස හැසිරුණු පුද්ගලයන් කිහිප දෙනෙක් ද තුවාල ලැබූහ.

පළමුව වැටලීම කළ අවස්ථාවේදී මෙම තත්ත්වය පාලනය කිරීමට නාවික හමුදාව අහසට වෙඩි තබා ඇත්තේ අජීවී උණ්ඩවලින් බව පොලිස් පරීක්‍ෂණවලදී හෙළිවී ඇත. එම උණ්ඩ හතර ද පොලිසිය සොයාගෙන තිබිණි.

තවද මෙම සිද්ධියේදී නීති විරෝධී ලෙස වැලි ගොඩ දැමීමට භාවිත කර තිබුණු බෝට්ටු 6 ක්, වැලි ප‍්‍රවාහනයට යොදාගත් ටිපර් රථ 2 ක් සහ වැලි ජාවාරම්කරුවන් හත් දෙනකු අත්අඩංගුවට ගෙන තිබේ.

කින්නියා ප‍්‍රදේශයේ ඇතිවූ මෙම සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් නාවික හමුදා මාධ්‍ය ප‍්‍රකාශක ලූතිනන් කමාන්ඩර් ඉසුරු සූරියබණ්ඩාර මහතාගෙන් කළ විමසුමකදී ඔහු සඳහන් කළේ ‘මහවැලි ගග ආශ‍්‍රිතව සිදුකරන නීති විරෝධී ලෙස වැලි ගොඩදමන පුද්ගලයන් අත්අඩංගුවට ගැනීමේ මෙහෙයුම් දින කිහිපයක් පුරාවට නාවික හමුදාව සහ විශේෂ කාර්ය බළකාය එක්වී සිදුකළ බවත් මෙම සිද්ධිය ද එවැනි වැටලීමකදී සිදුවූ එකක් බවයි. තවද මෙම ප‍්‍රහාරය වැලි ජාවාරම්කරුවන් සංවිධානාත්මකව ජනතාව උසිගන්වා සිදුකළ එකක් බවත්, මෙවැනි ප‍්‍රහාර කොතරම් සිදුකළත් නීති විරෝධී අයුරින් වැලි ගොඩදමන ජාවාරම්කරුවන් අත්අඩංගුවට ගැනීමේ මෙහෙයුම් නතර නොකරන බවයි.

මෙරට බහුතර ජනතාව ජාතිවාදයට අකමැතිය. එහෙත් මුස්ලිම් ජනතාව බහුතරයක් ජීවත්වන ප‍්‍රදේශවල ඇතිවන සුළු සිද්ධියකදී පවා එම ජනතාව නීතිය අතට ගෙන හැසිරෙන්නේ ඉතාමත් අසික්කිත ලෙසිනි. එවැනි අවස්ථා ඕන තරම් අප දැක ඇත. ශිෂ්ටසම්පන්න සමාජයක ජීවත්වන මිනිසුන් කිසි දිනෙක මෙවැනි ක‍්‍රියා අනුමත නොකරනු ඇත. එම නිසා මුස්ලිම් දේශපාලනඥයන් නැතහොත් ආගමික නායකයන් කළ යුත්තේ මෙවැනි ජාතිවාදය අවුස්සන මුස්ලිම් ජනතාවට සහජීවනයෙන් ජීවත් වන්නේ කෙසේ දැයි ඉගැන්වීම පමණි.

ගයාන් සමරසිංහ

ධීවර සම්පත ගැන කතා කරන විට වසර ගණනාවක සිට මුලතිව් හි කෝකිලායි ධීවර ගම්මානයට හිමි වන්නේ සුවිශේෂී ස්ථානයකි. කෝකිලායි ධීවර ගම්මානය සුන්දර ගම්මානයක් වුවත් එහි ජීවත් වන ධීවරයන්ගේ ජීවිත නම් සුන්දර නැත.   

කෝකිලායි දූපතේ එක් පැත්තක ජීවත් වන්නේ මුස්ලිම් ජනතාවයි. තවත් පැත්තක ජීවත් වෙන්නේ දමිළ ජනතාවයි. ඒ ගම්මාන සියල්ලන්ටම මැදි වී ඇත්තේ කෝකිලායි දූපතේ පිහිටි ධීවර ගම්මානයයි. කතෝලික ජනතාවක් සිටින එම ගම්මානයේ සිටින්නේ වසර ගණනාවක සිට ධීවර කර්මාන්තයේ නිරත වූවන්ය. ඔවුන් බොහෝ දෙනෙකුගේ මුල් බිම් වන්​නේ මීගමුව ප්‍රදේශයයි. ඇතැම් අය කෝකිලායි ගම්මානයේ උපන් අය වෙති.   

කෝකිලායි ගම්මානය පසුගිය යුද සමයේ අතිශයින්ම ප්‍රහාරවලට ලක් වූ ගම්මානයකි. 1984 වසරේදී එල්.ටී.ටී.ඊ. ත්‍රස්ත ප්‍රහාරවලින් 40 දෙනෙක් පමණ මිය ගියහ. එහෙත් ත්‍රස්තවාදී ප්‍රහාර හමුවේ වුවද එම ගම්වාසීන් ගම්මානය අත හැර ගියේ නැත. ගම්මානයට ඇතුළු වීමට නිසි මාර්ග පද්ධතියක් නොතිබිණි.

ඒ සඳහා එක්කෝ යාත්‍රාවක් හෝ බෝට්ටුවක් අවශ්‍ය විය. එහෙත් අද මාර්ගයක් ඉදි වී තිබේ. එහෙත් එම මාර්ගය නිසි නඩත්තුවක් කර නැත.

ගම්මානයේ සිට මීටර 500ක් පමණ දුරකින් කාපට් කළ මාර්ග ඉදි කර ඇත. ඒ දෙමළ ගම්මාන බහුල ප්‍රදේශවලයි. පසුගිය දිනවල උතුරු වසන්තය ක්‍රියාත්මක කළ ද කෝකිලායි ගම්මානයට ඒ වසන්තය උදා නොවුණේ සිංහල ගම්මානයක් නිසාවෙනි. ගම්මානයට ඇත්තේ එකම එක පාසලකි. එහෙත් පාසලේ අධ්‍යාපන කටයුතු පවත්වාගෙන යාමට ප්‍රමාණවත් ගුරුවරුන් සංඛ්‍යාවක් නොමැත. බොහෝ දෙනෙකු දුෂ්කර ගම්මාන නිසා සේවයට වාර්තා කරන්නේ නැත.

කෝකිලායි ධීවර ගම්මානයේ ධීවරයන් මුහුණ දෙන ගැටලු පිළිබඳව සොයා බැලීම සඳහා අපි පසුගියදා එහි චාරිකාවක නිරත වුණෙමු.

කෝකිලායි ශාන්ත ආනා ග්‍රාමීය ධීවර සංගමයේ සභාපති දමයන්ත ප්‍රනාන්දු මහතා මෙසේ අදහස් පළ කළේය.

අපි පාරම්පරික ධීවරයෝ. මම ඉපදුණෙත් මුලතිව්වල. හැඳුනුම්පතේ පවා එය සඳහන් වෙනවා. නමුත් අපේ ගෙවල්වලට අංකයක් හෝ ලියාපදිංචි ඔප්පුවක් නැහැ. අපි ඒවා ඉල්ලන්න ගියාම අපිව හඳුන්වන්නේ කල්ලතෝනි හැටියට.

මේ ගම්මානය අවුරුදු 90ක පමණ ඉතිහාසයකට හිමිකම් කියනවා.

සමහරු සිතන් ඉන්නේ අපි යුද්ධයෙන් පස්සේ මේ ගම්මානයට පදිංචියට ආවා කියලා. අපේ උප්පැන්න සහතික, හැඳුනුම්පත්වල පවා තිබෙන්නේ මේ ගමේ ලිපිනය. ඇතැම් අයගේ ඡන්දය තිබෙන්නේත් මෙහේ. අපි යුද්ධය දරුණුවට යන කාලේත් මේ ගමේමයි පදිංචි වෙලා හිටියේ. අපිට කිසිම සාධාරණයක් කරලා නැහැ මොන ආණ්ඩුවකින්වත්. දැන් උතුරු වසන්තය කියලා එකක් ආවා. මෙතන ඉඳලා මීටර් 500ක් ඈතින්. ඒත් ඒ වැඩසටහන මේ ගමට ආවේ නැහැ අපි සිංහල නිසා. අපි ග්‍රාමසේවක ළඟට ගියත් ප්‍රාදේශීය ලේකම් ළඟට ගියත් අධිකරණයට ගියත් ජාති භේද සලකනවා. කිසිම සේවයක් මේ ගමට හෝ ගමේ ජනතාවට කරන්නේ නැහැ. අපිත් මේ රටේ මිනිස්සු. අපිටත් සාධාරණයක් ඉෂ්ඨ වෙන්න ඕනෑ.

කෝකිලායි ගම්වාසීන් ජීවත් වන නිවාස


කෝකිලායි ගම්මානයේ ඇති එකම පාසල 

ගමේ පවුල් 400ක් විතර ජීවත් වෙනව. භූමිය වර්ග කිලෝ මීටර් 6ක වට ප්‍රමාණයක් තමයි. අපේ ප්‍රධාන ආදායම් මාර්ගය තමයි මේ ධීවර කර්මාන්තය. පිටින් එන ලොරිවලින් තමයි අපේ මාළු මිලදී ගන්නේ. ධීවර අමාත්‍යාංශය මගින් විවිධ නීති රීති ක්‍රියාත්මක කරනවා. අපිත් කැමතියි ඒවා ක්‍රියාත්මක කරනවට. නමුත් මේ ප්‍රදේශයේ සිටින ධීවර පරීක්ෂකවරයාගෙන් තමයි අපට නොයෙකුත් බලපෑම් එල්ල වෙන්නේ. ධිවර ගැටලුවක් ගැන කතා කරන්න ගියාම ඒවා කල් දම දමා මඟ හරිනවා. අපෙන් පළිගන්න වගෙයි හදන්නේ. සුළු වැරැද්දක් කළොත් අපිව කෙළින්ම නීතිය ඉදිරියට ගෙන යන්න තමයි බලන්නේ. ඒ වගේ ප්‍රශ්න ගොඩකට මුහුණ දීලා තමයි අපි මේ කර්මාන්තයේ යෙදෙන්නේ. පසුගිය කාලයේ බෝට්ටු ඔක්කොම අත්අඩංගුවට ගත්තා. අපේ සිංහල අයගේ බෝට්ටු 5ක් විතර දුන්නේ නැහැ. අනිත් සෑම අයෙකුටම ගත්ත බෝට්ටු නැවත දුන්නා.

ධීවර අමාත්‍යාංශයේ අධ්‍යක්ෂ ​ෙජනරාල්තුමාගේ ලිපියටවත් මේ නිලධාරියා සලකන්නේ නැහැ. ඔහු නීතිය තමන්ගේ අතට අරගෙන වගෙයි හැසිරෙන්නේ.

අපිට දැන් කලපුව තුළ ඕනෑම වෙලාවක ධීවර කටයුතුවල නිරත වෙන්න පුළුවන්. යුද්ධ කාලයේ නම් සීමා පැනවූවා. අවුරුදු 20ක් යන කම් අපි සතියට දවස් 2යි ධීවර කර්මාන්තයේ නිරත වුණේ. උදේ 6ට ගියොත් සවස 6ට කලින් නැවත එන්න ඕනෑ. යුද්ධ කාලේ ​අපි බොහෝ දුක් කරදරවලට මුහුණ දුන්නා. දැන් නම් සාමය උදාවෙලා තිබෙන නිසා එච්චර කරදරයක් නැහැ. රජයෙන් හෝ දේශපාලන අධිකාරියෙන් මොන සහන ආවත් මුලතිව් ධීවර කාර්යාලයෙන් පිටට ඒවා එන්නේ නැහැ. විශේෂයෙන් මේ කෝකිලායි ගම්මානයට ඒ බවට මෙතන ඉඳලා මීටර 500ක් ගියහම හොඳට සාක්ෂි තිබෙනවා. ඉස්සර​ මේ ප්‍රදේශයේ මහ කැලෑවක් තිබ්බේ. දැන් දමිළ ජනතාවට එහි ගස් කපලා නිවාස ඉදි කරලා දීලා තිබෙනවා. නමුත් අපි තාම ඉන්නේ මේ තහඩු ගහපු පැල්පත්වල. අපි ඉල්ලන්නේ මේ නිවාස හදලා නිවාසවල අයිතිය තහවුරු කරලා දෙන්න කියලා. අපේ නිවාසවලට බලපත්‍රයක් නැහැ. ඒවා කරලා දෙන්නේ නැහැ. මේ ප්‍රදේශයේ දැන් ජාති භේදය උග්‍ර වෙලා. මැති-ඇමැතිගොල්ලෝ කිහිප දෙනෙක් ආවා. උදව් කරන්නම් අපි. සහන දෙන්නම් කියලා ගියා. නමුත් කවුරුත් කරපු දෙයක් නැහැ. මාසෙන් දෙකෙන් කරලා දෙන්නම් කියලා යනවා. එච්චරයි.

ධීවර කටයුතුවලට විශාල බලපෑමක් තිබෙනවා. අපි ගොඩක් අල්ලන්නේ සාලයේ, හාල්මැස්සෝ වගේ කුඩා මාළු. ඒක අද නීති විරෝධී තත්ත්වයට පත් වෙලා. දැන් ධීවර පරීක්ෂක කාර්යාලය ප්‍රකාශ කරන්නේ අඟල් එකයි කාල, ඒකයි කාල (1 1/4 x 1 1/4) වගේ ප්‍රමාණයේ දැල් පාවිච්චි කරන්න කියලා. ඒවට බලපත්‍ර දෙන්නම් කියනවා. ඒවගේ ප්‍රමාණයක් ඇති කොටු දැලකින් සාලයෝ‌, හාල්මැස්සෝ අල්ලන්න පුළුවන්ද? අපි ඉල්ලන්නේ ඔය වගේ ප්‍රශ්න විසඳලා දෙන්න කියලා. ඒක නිසා අප පසුගිය කාලයේ දවස් 3ක් විතර ධීවර රස්සාවට ගියේ නෑ.

කෝකිලායි ගම්මානයේ පදිංචි රෝස්මේරි කැන්සිඩා ප්‍රනාන්දු මහත්මිය.

උපන්දා ඉඳලා ජීවත් වුණෙත්, අම්මලා ඉපදුණෙත් මෙහෙ. මේක මගේ පාරම්පරික උපන් ගම. යුද්ධ කාලයේත් අපි ජීවත් වුණේ මේ ගම්මානයේ. අද ජීවත් වෙන්න බැරි තත්ත්වයක් තමයි උදා වෙලා තිබෙන්නේ.

උතුරු නැගෙනහිර තියෙන ප්‍රධාන සිංහල ගම්මානයක් වෙලත් අපිට කුමන ආණ්ඩුවකින්වත් සහනයක් ලබා දුන්නේ නැහැ. දැන් මීටර් 500ක් දුර දෙමළ ගම්මානවලට නම් නිවාස ඉදි කරල දුන්නා උතුරු වසන්තය තුළින්. අපි ඉන්නේ තහඩු ගෙවල්වල. ලොකු හුළඟක් ආවොත් කොයි වෙලේ ඒවා කඩා වැටෙයි ද දන්නේ නැහැ. ගෙවල් තුළ මැස්සෝ, මදුරුවෝ පිරිලා කුඩා ළමයෙකුටවත් ඉන්න බැහැ. පුල්මුඩේට මෙතන ඉඳලා කිලෝ මීටර් 50 යි. නිවාස ඇමතිව සිටි සජිත් ප්‍රේමදාස මහත්තයා ඇවිල්ලා ඒ ගමේ නිවාස ඉදි කළා. මේ සිංහල ගම්මානයට එකම ගෙයක්වත් හදලා දුන්නේ නැහැ. අපි ඉතින් බලන් ඉන්නවා කොයි පැත්තකින් හෝ සහනයක් ලැබෙයි කියලා. නමුත් ලැබෙන පාටක් නම් පේන්න නැහැ.
අපේ දරුවන්ට ගමේ ඉස්කෝලයක් තිබුණත් ප්‍රමාණවක් ගුරුවරු නැහැ. දැන් මේ ගමේ ගොඩක් ඉන්නේ මීගමුවේ ඉඳලා ඇවිත් ගෙවල් හදාගත්ත අය. ප්‍රමාණවත් අධ්‍යාපන පහසුකම් නැති නිසා දරුවන්ගෙන් ගොඩක් අය මීගමුවේ ඉස්කෝලවලට යවනවා. එහෙත් නැති බැරි අයෙක් තමයි මේ ගමේ ඉස්​කෝලවලට යවන්නේ. යුද්ධයක් තිබුණත් අපි මේ ගම දාලා ගියේ නැහැ. අපි සියලු දෙනා සිංහල කතා කරන, කතෝලික බැතිමතුන්. මේ වටේම සිටියේ නාවික හමුදාව කඳවුරු බැඳලා. දෙමළ කියන කිසි කෙනෙක් මේ ගම්මානයට ආවේ නැහැ.

එ් නිලධාරීන් දන්නවා අපි ජීවත් වුණේ කොහොමද කියලා. ඒත් සීත කාමරවල කැරකෙන පුටුවල හිටපු අය දන්නේ නැහැ කොහොමද අපි ජීවත් වුණේ කියලා. දැන් තමා නීති රීති පනවලා අපිට අසරණ තත්ත්වයට පත් කරන්නේ.

පිරිමි අය ගිහිල්ලා රැකියාවේ නිරත වෙලා රැගෙන එන මාළු විකුණලා තමයි දරුවොයි අපියි ජීවත් වෙන්නේ. කාන්තාවන්ට කියලා ස්වයං රැකියාවක් කරන්න පහසුකම් නැහැ. මේ ගම්මානයේ තිබෙන්නේ ධීවර රැකියාව විතරයි. එක එක බලධාරීන් එනවා. ඇවිල්ලා බලලා මැනගෙන යනවා. ලබන මාසේ ගෙවල් දෙනවා. ඊළඟ මාසේ දෙනවා කියලා. නමුත් කටින් බතල විතරයි.

මේ ගම්මානය ඇතුළට ඒ පහසුකම් නැහැ. ගම්මානයෙන් පිට මීටර් කිහිපයක් ගිය අයට තමයි හැම පහසුකමක්ම දෙන්නේ. අපි අයිති මුලතිව් දිස්ත්‍රික්කයට. නමුත් මුලතිව් දිස්ත්‍රික් ලේකම් කාර්යාලයෙන් කිසිම සේවාවක් ලැබෙන්නේ නැහැ. අපි සෑම කෙනෙකුටම වගේ ලිපි මගින් දැනුම් දුන්නා. නමුත් දිස්ත්‍රික් ලේකම් කාර්යාලයට ආවම එතනින් එහාට එන්නේ නැහැ. ඒගොල්ලෝ බලන්නේ අපට දැනටමත් ඉඩම් නැහැ කියලා එළවන්න තමයි. කොහොම වුණත් අපි මේ ගම දාලා යන්නේ නැහැ. දැන් මහවැලියෙන් කැමැතියි අපේ සංවර්ධන කටයුතු කරන්න. නමුත් ඒකට ඔවුන් අවසර දෙන්නේ නැහැ. මෙතන තිබෙන්නේ සිංහල, දෙමළ ප්‍රශ්නයක් බව පැහැදිළියි. අපි ඉන්න තැනට බලපත්‍රයක් ලබා දෙන්න කියලා හැමදාම ඉල්ලීම් කරනවා. නමුත් කෙරෙන්නේ නැහැ. කොටි ගහන කොට 1984 දී මට අවුරුදු 10 යි. අපි පණ බේර ගන්න දුවපු අතරේ ඔය දෙමළ කට්ටිය ආවා. එක පවුලක දරුවෝ 5 දෙනෙක් ඉන්නවා නම් ඒ හැමෝටම ඉඩම් දීලා නිවාස හදලා දීලා තිබෙනවා. නමුත් අපිට දරුවෙකුට තියා අම්මලාටවත් ඉන්න තැනක් නැහැ.

යුද කලබලවලට ඉස්සරවෙලා මෙහි ගෙවල් 62ක් තිබුණා. අපිට ස්ථීර බලපත්‍ර දෙන්න කිව්වා. නමුත් ලැබුණේ නැහැ. ඒ ගෙවල්වලට වරිපනම් ගෙවපු රිසිට් පත් පවා තිබෙනවා. නිලධාරීන් එනවා. බලනවා යනවා. ෆොටෝ ගහනවා. ඊට පස්සේ මුකුත් නැහැ. යුද්ධ කාලේ කිසිම රජයේ නිලධාරියෙක් හිටියේ නැහැ. අපේ පිහිටට හිටියේ යුද හමුදාවේ නිලධාරීන් විතරයි. එයාලට ලෙඩක් දුකක් වුණාම අපේ බෝට්ටු අරන් යනවා. අපිට කරදයක් වුණාම ඒ ගොල්ලන්ගේ බෙහෙත් තමයි අපට දෙන්නේ.

අපට තිබෙන තවත් ප්‍රධාන ගැටලුවක් තමයි ජල ප්‍රශ්නය. අපට මුහුදුබඩපත්තුව ප්‍රාදේශීය සභාව හරහා තමයි ජලය එන්නේ. අපෙන් මාසයකට රුපියල් 520ක් අය කරනවා. අපට දවස් දෙකකට වතුර ලීටර් 40ක් වගේ තමයි හම්බ වෙන්නේ. ඒක අපට කොහොමටත් ප්‍රමාණවත් නැහැ. සමහර අය වතුර ටික පවා අලෙවි කරන්න මෙහෙට ගේනවා. අපි ඉතින් ලීටර් 20ක් රුපියල් 20ක් වගේ මුදලක් ගෙවලා අරගනන්වා. ඒ ප්‍රශ්නය ඉතාම උග්‍ර වෙලා තිබෙන්නේ.

කෝකිලායි ගම්මානයේ පදිංචි නදීකා සෙව්වන්දි මහත්මිය.

අපේ පවුලේ 5 දෙනෙක් ඉන්නවා. ධීවර කර්මාන්තයෙන් ජීවත් වෙන්නේ බොහොම අමාරුවෙන්. රජයෙන් බෝට්ටු දුන්නාලු, බෝට්ටු එන්ජින් දුන්නාලු. අපට නම් කිසිවක් ලැබුණේ නැහැ. දෙන ඒවත් සමිති මට්ටමින් තිබෙන අයටම දෙනවා. මගේ මහත්තයත් අසනීපයෙන් ඉන්නේ. අපි ජීවත් වෙන්නේ මගේ තාත්තට තිබෙන ඔරුවෙන් ගිහින් මාළු අල්ලා. කාගෙන් හරි දැල් කෑල්ලක් කුලියට අරගෙන. අනික වතුර ප්‍රශ්නය උග්‍රව තිබෙනවා. සෑහෙන්න දුරක ඉඳලා තමයි වතුර ටික හරි ගේන්න ඕනෑ. මේ ඉස්කෝලේ ගුරුවරුන්ගේ හිඟකම නිසා ළමයින්ගේ අධ්‍යාපන කටයුතු පහතටම බැහැලා තිබෙන්නේ. අපි ඉල්ලන්නේ මේ ගෙවල් ටික හදලා අපේ වතුර ප්‍රශ්නය විසඳලා මේ දරුවන්ට අධ්‍යාපනය ලබන්න ක්‍රමයක් සලසන්න කියලා.

මමයි, සැමියයි, තාත්තගේ ඔරුවෙ ගිහින් උදේ පාන්දර දැල් එළලා දවල්ට එනවා. මොනවා හරි තියෙන දෙයක් උයලා කන්න. ආපහු රෑට යනවා. නැවත දැල බලන්න මාළු හරි කකුළුවෝ හරි දැලට අසුවෙලා තිබුණොත් ඒක විකුණලා තමයි ජීවත් වෙන්නේ.

මෙම ජනතාවට දින දෙක තුනක කාලයක් ධීවර කටයුතුවල නිරත නොවුණහොත් කිසිදු ආදායම් මාර්ගයක් නැත. ජල ගැටලුවත් රැකියාවට එල්ල වන තර්ජනයත් නිසා අසරණ වී සිටිති.

මෙම ජනතාවගේ ගැටලු විසඳීමට කවුරුන් හෝ ඉදිරිපත් විය යුතු නොවේද? කවදත් ඔවුන් ඡන්ම භූමිය අත් නොහැර එහිම ජීවත් වන ජනතාවක් බැවිනි. ඔවුන්ගේ ගැටලු පිළිබඳ ඕනෑකමින් සොයා බලා කඩිනමින් විසඳුම් සැලසීමට අදාළ බලධාරීන්ගේ අවධානය යොමු වේවා.


උබලාට ඕන නම් අපේ කුඹුරුවල වැඩ කරපල්ලා නැති නම් පව් නොදී මේ ගම්වලින් තොලොන්චි වෙලා පලයල්ලා…
 දහම් පාසලේ ළමයින් 146 ක් ඉගෙනගන්නවා තවමත් ශාලාවක් නෑ…
 ගමේ පාසලේ එකම උපාධිධාරියෙක්වත් නෑ…

‘ජනකපුර’ වැලිඔය සිංහල ගම් වැලේ එක් පුරුකකි. වැලිඔය සිංහල ගම්මාන යනු ත‍්‍රස්තවාදී යුද සමයේ උතුරු දකුණු මායිමේ පිහිටි ‘බැරියර්’ එකකි. එම ‘සිහළ’ තාප්පය බිඳගෙන කොටි ත‍්‍රස්තවාදීන්ට ඉදිරියට ඒමට කිසිලෙසකින්වත් ඉඩක් නොතිබිණි. ඒ වැලිඔය සිංහල මිනිසුන් කුසට අහරක් නොමැතිව හෝ ජීවිත පරදුවට තබා රට ජාතිය ආරක්‍ෂා කිරීමට හමුදාවන්ට සහාය වූ නිසාය. එහෙයින් වැලිඔය සිංහල ගම්මාන කොටි ත‍්‍රස්තවාදීන්ට හිසරදයක් වී තිබිණි.

විටින්, විට රෑ ජාමෙට එම ගම්මානවලට කඩා වැදුණු මිනීමරු කොටි ත‍්‍රස්තවාදීන් සිංහල වැසියන් පවුල් පිටින් කැති ගා දැමූ අවස්ථා ද බොහෝය. ම්ලේච්ඡු කොටි ප‍්‍රහාර හමුවේ දෙමවුපියන්ට දරුවන් අහිමි වූවා සේම දරුවන්ට දෙමවුපියන් අහිමි වූ පවුල් එම ගම්මානවල සුලබය. ම්ලේච්ඡු කොටි ත‍්‍රස්තවාදීන්ට බිලි වී මියගිය ස්වාමිපුරුෂයන්ගේ බිරින්දෑවරු අදට ද තම දරු පවුල් ජීවත් කරවීමට එම ගම්බිම්වල නොනිමි ජීවන අරගලයක පැටලී සිටිති. රට වෙනුවෙන් එහෙව් කැපකිරීම් කළ වැලිඔය, ජනකපුර සිංහල වැසියන් මේ වන විට උපන් බිමේ කල්ලතෝනි ගානට වැටී සිටින බව කියන්නට ලැබීම ද ජාතියේ අවාසනාවකි. එහෙත් සුදු පිරුවටවලින් පුල්ලි සඟවා ගත් කොටි රැළ ජනකපුර වැසියන් පීඩාවට පත් කරන අයුරු දැන, දැනත් හෙළිදරව් නොකර සිටීම ඒ මිනිසුන්ට කරන අසාධාරණයකි. එහෙයින් අපි වැලිඔය ජනකපුර ගමට ගොස් ඒ පීඩිත මිනිසුන්ගේ කප්පරක් ගැටලූ ගැන ඔවුන් සමඟ කතාබහ කළෙමු. දැන් අප කියන්න යන්නේ ජනකපුර වැසියන්ට අද අත්ව ඇති ඉරණම ගැනය.

මාඔය නිම්නය සංවර්ධන ව්‍යාපෘතියක් ලෙස වැලිඔය ව්‍යපාරය ආරම්භ වී ඇත්තේ 1983 වර්ෂයේදීය. ආරම්භයේදී නිකවැව දකුණ, වම සහ ඇතාවැටුණුවැව ගම්මාන බිහිකරමින් පොළොන්නරු දිස්ති‍්‍රක්කයේ දිඹුලාගල ප‍්‍රදේශයේ ජනතාව පදිංචි කර ඇත. පසුකාලීනව මේජර් ජනරාල් ජානක පෙරේරා මහතාගේ යුද සැලසුමකට අනුව මහවැලි ‘එල්’ කලාපය යටතේ වැලිඔය ව්‍යාපාරය පුළුල් කෙරිණි. එම ව්‍යාපෘතිය යටතේ ජනකපුර, හැළඹවැව, කිරිඉබ්බන්වැව වම, දකුණ, ඇහැටුගස්වැව, මොනරවැව, ගජබාපුර, හංසවිල, සපුමල්තැන්න, කල්‍යාණපුර එක පියවර, කල්‍යාණපුර තුන පියවර, නාමල්පුර ඇතුළුව තවත් ගම්මාන කිහිපයක් ආරම්භ විය. මේ වන විට වැලිඔය එල් කලාපය යටතේ සිංහල ගම්මාන විසි එකක් ආරම්භ වී තිබේ. එම සියලූ ගම්මානවල මෙරට විවිධ ප‍්‍රදේශවල සිංහල මිනිස්සු පදිංචි වී සිටිති.

කුලියාපිටිය, දුම්මලසූරිය ප‍්‍රදේශයෙන් ගොස් ජනකපුර ගමේ පදිංචි වී සිටින පැරැණිතම සාමාජිකයෙක් දැන් අප අසල සිටී. ඔහු නෙල්සන්ය. වයස අවුරුදු හැත්තෑ තුනකි. එහෙත් වයසට වඩා හේ වියපත්ය. දෙපයින් ඇවිදගෙන යෑමටත් අසීරු ගානය. ‘සැප’ කියන වචනයේ අරුතවත් නොතේරන තරමට ජීවිතයේ දුකම පමණක් වැළª නෙල්සන් මාමා මෙලෙසින් හෝ දකින්නට ලැබීම වාසනාවකි. එමෙන්ම ඔහු ජනකපුර පුරාවෘතයකි. එහෙයින් ජනකපුර ඉතිහාස කතාව අප කියනවාට වඩා නෙල්සන් මාමාගේ හඬින්ම ඇසෙන විට සංවේදී හදවත්වලට වඩාත් හොඳින් සන්නිවේදනය වේ. එහෙයින් දැන් අපි ඔහුට සවන්දී සිටිමු.

‘‘අපි තමයි මේ ගමේ මුල් පදිංචිකරුවො. සර්වෝදය හරහා තමයි අපිව මෙහෙට ගෙනාවේ. ජානක පෙරේරා මහත්තයා මූලිකත්වය අරගෙන මේ ගම ආරම්භ කළේ 1987 අවුරුද්දේ. ජානක මහත්තයාව සිහිපත් වෙන්න තමයි මේ ගමට ‘ජනකපුර’ කියලා නම තියලා තියෙන්නේ. ඒ කාලේ මේ ගමේ පවුල් හාරසිය අසූ හතරක් පදිංචි වෙලා හිටියා. ඒ සේරම සිංහල පවුල්. ඒ සන්දියේ නම් අපිට රජයෙන් හොඳට සැලකුවා. ගමේ පස් දෙනෙක් ඉන්න පවුලකට සෑම මාසයකම හාල් කිලෝ හැටයි, සීනි කිලෝ පහයි. රුපියල් දෙසිය විසි පහකුයි දුන්නා…’’.

‘‘ගමේ එක පවුලකට ගොඩ, මඩ ඉඩම් අක්කර තුනහමාරක් බෙදා දුන්නා. අපි ඒ සියලූම ඉඩම් අස්වැද්දුවා. ගම ආරම්භ වෙලා අවුරුද්දක්, දෙකක් යනකොට මේක තනිකරම සරුසාර ගොවිපොළක් බවට පත් වෙලා තිබුණා. අපේ දරුවො ගමේ පාසලට ගියා. හවසට හැම ගෙදරකම මිනිස්සු බුදුන් වඳින්න මේ පන්සලට එකතු වුණා. පිටගම්කාරයන් වුණාට මේ ගමේ මිනිස්සු අතර පුදුමාකාර බැඳීමක් තිබුණා. අපේ ගමට හෙණය පාත් වුණේ 1993 අවුරුද්දේ. එදා රෑ කොටි ගමට පැනලා අපේ උන් කිහිපදෙනෙක්ම මරලා දැම්මා. එදා කොටි වෙඩි තියලා දාලා ගිය අපේ උන්ව ඉස්පිරිතාලයකට ගෙනියන්න වාහනයක් තිබුණේ නෑ. වෙඩි වැදුණු එක දරුවෙක් ලේ ගිහිල්ලම මැරුණා. ඒ සිද්ධිය මතක් වෙනකොටත් දුකයි. ෂෝක් කෙලි පැටියා…’’ නෙල්සන් මාමාගේ හීන් හඬ නැවතිණි. අප දෙසට එල්ල වී තිබුණු ඔහුගේ දෙනෙත් අප වටා රොක්ව සිටි ගමේ කාන්තාවක් අසල නතර විය.

‘අර ඉන්නෙ ඒ නැති වෙච්ච දුවගේ අම්මා…’ නෙල්සන් මාමා නැවත කතා කළේය.

මම ඇය අසලට ගියෙමි. දියණියගේ අකල් වියෝව මතක් කිරීම තවමත් ඇයව හඬවන්නක් බව කඳුළු දිලිසෙන දෙනෙත්වලින් මම දුටිමි. ඒ උණු කඳුළු කැට දෙකොපුල් තෙත් කිරීමට මත්තෙන් මම ඇයට කතා කළෙමි.

අම්මගේ නම…
‘පනස් හතයි…‘
දුවට මොකද වුණේ…

‘‘අනේ මහත්තයො මගේ දුව නැති වුණේ ලේ ගිහිල්ලා වැඩිකමටමයි. තුවාල වෙලා ටික වෙලාවකින් හරි ඉස්පිරිතාලයකට ගෙනිච්චා නම් අදත් මගේ කෙල්ල ජීවතුන් අතර. එදා රෑ ගමට කොටි ඇවිත් කියන කෑගැහිල්ලට මගේ කෙල්ල ගෙයි මුල්ලෙ හැංගුණා. එතකොට අපිට තිබුණේ පුංචි මැටි ගෙයක්. කොටි බිත්තිය කඩලා අත් බෝම්බය ගේ ඇතුළට විසි කරලා තිබුණේ කෙල්ල ළඟටමයි. දුවට හොඳටම තුවාල වුණා. කොටි ගහලා ගියාට පස්සෙ අපි දරුවා උස්සගෙන මේ පන්සලට ආවා. එතකොට මේ පන්සලෙත් මේ විදිහට ගොඩනැඟිලි නෑ. ටකරන් මඩු දෙකක් තිබුණේ. දැන් ‘හමුදා වාහනයක් එයි… එයි…’ කියලා බලාගෙන හිටියා ආවේ නෑ… පාන්දර යාමේ මහා හයියෙන් හූ තුනක් කියලා මගේ දරුවා ඇස් පියා ගත්තා. උදේ ආපු ට‍්‍රක් එකෙත් තුවාල වෙච්ච හමුදාවේ අය පටවගෙන ගියා මිසක් සාමාන්‍ය තුවාලකාරයන් අරගෙන ගියේ නෑ. හවස තමයි මගේ දුව ඉස්පිරිතාලයට අරගෙන ගියේ. දොස්තර මහත්තයා බලලා කිව්වා මේ ළමයා මැරිලා තියෙන්නෙ ලේ ගිහිල්ලා වැඩිකමට කියලා. එදා විතරක් මගේ දරුවා එක්ක ගමේ තව අට දෙනෙක් කොටි මරලා දලා තිබුණා. ඊට පස්සෙත් කිහිප සැරයක්ම කොටි අපේ මිනිස්සුන්ව කපලා කොටලා මරලා දැම්මා. අත පය කපා දාල ගිය මිනිස්සු අදටත් අපේ ගමේ ජීවත් වෙනවා. යුද්දෙ ඉවර වෙලත් අපේ මිනිස්සු බිම් බෝම්බවලට කොටුවෙලා අබ්බගාතයන් වෙලා ඉන්නවා…’’

‘‘කොටි කලබල කාලේ නම් අපි පුදුම විදිහට දුක් වින්දා මහත්තයො. හේනකට, කුඹුරකට යන්න බයයි. අපේ ගොවිතැන් සේරම පාළු වුණා. රජයෙන් දුන්න හාල් ටික විතරයි. අපි කෙහෙල් අලත් තම්බලා කාලා තියෙනවා. හවස හයෙන් පස්සේ ගෙදරක කුප්පියක් පත්තු කරන්න බෑ. ගමට කොටි ගහන්න පටන් ගත්තට පස්සේ ගමේ සේරම මිනිස්සු තැන් දෙකකට එකතු වෙලා තමයි රෑ පහන් කළේ. ඒත් අපිට නින්ද ගියේ නෑ. ඊට පස්සේ ගමේ සෑම ගෙදරකටම බංකරයක් හදලා දුන්නා. ඒක කළේ හමුදාවෙන්. ඊට පස්සේ කොටි ආටි ගහනකොට ගෙවල්වල සේරම අර බංකරය ඇතුළට ගුලි වුණා. මොන බංකර් හැදුවත් රෑට අපේ ගෙවල්වල කුප්පි ලාම්ප්පුවක්වත් පත්තු වුණේ නෑ. ?කට අපේ දරුවකුට පොතක්, පතක් පාඩම් කරන්න බැරි වුණා. දරුවන්ට ඉස්කෝලෙන් උගන්වන දෙයක් විතරයි. ඉස්කෝලෙත් හැමදාම තිබුණේ නෑ. ඒ නිසා අපේ ගමේ ළමයි අධ්‍යාපනය පැත්තෙන් මොට වුණා. අදටවත් අපේ ගමෙන් උපාධිධාරියෙක් බිහි වෙලා නෑ…’’ අනුලාවතී දිගු සුසුමක් පිට කළාය. ඒ කතා කර මහන්සියට නොව, මරණයේ සෙවණැලිත් සමඟ ජීවත් වූ අඳුරු මූසල යුගය ආවර්ජනය කිරීමේදී සිත තුළ හට ගත් කම්පනය පිට කිරීමටය.

‘‘ඒ කාලේ අපිට තිබුණේ මරණ බය. දැන් තියෙන්නේ අපේ ගම අපිට නැති වෙයි කියන බය…’’ අනුලාවතී හද සැහැල්ලූ කර ගන්න ඇසිල්ලට ගලා යන කතාවට ගමේ තවත් කෙනෙක් එකතු විය. ඔහු සරත්ය. සිංහ ගොවි සංවිධානයේ සභාපතිය. කුඹුරේ වැඩ කරමින් සිටින අතරේ ඔහු පන්සලට දිවආවේ ගැටලූ මල්ලක් ද හදවතේ තුරුලූ කරගෙනය. දැන් ඔහු එම ගැටලූ එකිනෙක අප ඉදිරියේ පෙළගස්වන්නේය.

‘‘එල්.ටී.ටී.ඊ.කාරයො කෙළින්ම ඇවිත් අපිට පහර දුන්නා. දැන් ගහන්නෙ අපේ අයිතිවාසිකම්වලට. ඒක කොටි ගහනවාට වඩා භයානකයි. අවුරුදු තිහකට වඩා වැඩි කාලයක් ජීවත් වෙච්ච අපේ ඉඩම්වලට දැන් දෙමළ මිනිස්සු අයිතිය කියාගෙන එනවා. ඔප්පු තිරප්පු තියෙනවා කියනවා. මහවැලි අධිකාරියේ නිලධාරීන් ඇතුළු සියලූ නිලධාරීන් ඒ මිනිස්සුන්ගේ පැත්තට කතා කරනවා. අපේ පැත්තට කතා කරන්න ඉන්නේ ගමේ පන්සලේ හාමුදුරුවො විතරයි. දැන් අපි අන්ත අසරණයි මහත්තයො…


‘‘මුල්ලියාවේලී කියන ගමේ දෙමළ මිනිස්සු තමයි අපේ ඉඩම්වලට අයිතිය කියාගෙන එන්නේ. ඒ සමහර මිනිස්සු ඒකාලේ ඉඳලා අපේ ගම්වලට පහළ රජයේ ඉඩම්වල වගා කටයුතු කරගෙන ගියා. ඒත් ඒ මිනිස්සු ඒ ඉඩම්වල පදිංචි වෙලා හිටියේ නෑ. වගා කරන්න විතරයි ආවේ. ඒ් වගේම ඒ මිනිස්සුන්ට පොල්වතු, කුඹුරු, හේන් ඉඩම් අක්කර පහ, දහය උපන් ගමෙත් තියෙනවා. ඊට අමතරව කෝකිලායි, කොක්කුතුඩුවායි, කරනාටිකුලම් වගේ ගම්වලත් ඉඩම් අල්ලගෙන ඉන්නවා. ඔය එක පුද්ගලයකුට සේරම ඉඩම් අක්කර විසිපහක්, තිහක් තියෙනවා. සමහර මිනිස්සුන්ගේ ඉඩම් අයිතිය සාක්‍ෂි ඇතිව ඔප්පු කරලා පෙන්වන්න අපිට පුළුවන්. ඒත් අපිට අනුන්ගේ ඉඩම්වල අයිතිය වැඩක් නෑ. කොටි කටේ ඉඳගෙන අපි මේ ගම් ආරක්‍ෂා කර ගත්තා. අස්වැද්දුවා. එතකොට දැන් අයිතිය කියාගෙන එන එකෙක්වත් හිටියේ නෑ. දැන් තමයි ඔය හැමෝම අයිතිය කියාගෙන එන්නෙ. දැනටත් සමහර දෙමළ මිනිස්සු ඇවිත් බලහත්කාරයෙන් අපේ ගමේ ඉඩම්වල වගා කරගෙන යනවා. ඒ මදිවට අපේ ගම්වල මිනිස්සුන්ට පාට් එකත් දානවා. සමහර දෙමළ දේශපාලනඥයොත් ගමට ඇවිත් මිනිස්සුන්ට පාට් එක දාලා ගිහින්. ‘බොලාගේ කාලය ඉවරයි. දැන් තියෙන්නෙ අපේ කාලය. බොලාට ඕනෑ නම් අපේ කුඹුරුවල වැඩට එන්න පුළුවන්. නැති නම් පව් නොදී මේ ගම්වලින් තොලොන්චි වෙලා පලයව්…’ කියලා තියෙනවා…’’

‘අපිට මේ විදිහට කරදර කරනවා කියලා පොලිසියට, හමුදාවට කිව්වත් දැන් වැඩක් නෑ. කිසිම නිලධාරියෙක් ඔවුන්ට එරෙහිව ක‍්‍රියාත්මක වෙන්නේ නෑ. සමහර සිංහල නිලධාරීන් කියනවා ‘ඉතිං ඕයි ඇයි තමුසෙලා මේකෙ ඉන්නෙ… ඔය කොහේට හරි යනව කෝ…’ කියලා. යුද්දේ කාලේ ඔය කියන කටවල්වලින්ම අපිට කතා කළේ ජනකපුර සිංහයො කියලා. දැන් කතා කරන්නේ බල්ලන් ගානට දාලා. මහවැලියෙනුත් දැන් අපිට කියනවා ‘අක්කර තුනහමාරක් දෙන්න බෑ. ඕන නම් අක්කරයක් දෙන්නම් පුළුවන් විදිහට වගා

කරගන්න…’ කියලා. ඒත් අපිට මේ ගම්වල පදිංචියට එනකොට ගොඩින්, මඩින් අක්කර තුනහමාරක් දෙනවා කියලා දීපු පොරොන්දු පත‍්‍ර අපි ළඟ තියෙනවා. ඒ වගේම මේ ගම්වල සියලූම පවුල් ජීවත් වෙන්නෙ ගොවිතැන් කරලා. අපිට වැඩ කරන්න කර්මාන්තශාලා නෑ. ඔෆිස්වල ජොබ් කරන්න මේ ගම්වල මිනිස්සු ඉගෙනගෙනත් නෑ. කොටි ත‍්‍රස්තවාදීන් අපිට අකුරක් ඉගෙනගන්න ඉඩක් දුන්නෙ නෑ. ඒ නිසා අපි ජීවත් වෙලා ඉන්නකම් හේන්, කුඹුරු කරන්න වෙනවා. නැති නම් අපිට මේ ගම අතහැරලා කුලියට යන්න වෙනවා. දැනටත් මේ ප‍්‍රශ්න නිසා යුද්දේ කාලේවත් ගම දාලා නොගිය මිනිස්සු ගමෙන් ගිහින්. පවුල් හාරසිය අසූ ගාණක් ජීවත් වෙච්ච ජනකපුර ගමේ දැන් ජීවත් වෙන්නේ පවුල් තුන්සිය ගාණයි…’’

‘‘ඇත්තටම දැන් මේ ගම්වල ජීවත් වෙන්න අමාරුයි. කුඹුරු ටික හරක් පැනලා විනාශ කරනවා. අලි ඇවිත් හේන් කාබාසිනියා කරනවා. රෑකට දොට්ට බහින්න බයයි අලි ගේ මිදුලේ. එහෙන් පුල්ලි නැති කොටි අපිට දෙන සහනාධාර කපා දාලා. අවට සේරම දෙමළ ගම්මානවලට වගා කරන්න වතුර දෙනවා. අපේ ගම්මානවල මිනිස්සුන්ට වගා කර ගන්න වතුර ටිකක්වත් දෙන්නෙ නෑ. මේ අවට දෙමළ ගම්මානවලට රජයෙනුත් ආධාර දෙනවා. රාජ්‍ය නොවන සංවිධානවලිනුත් ආධාර බෙදනවා. අපිට දුක සිංහල ගිහි පැවිදි උදවියත් අපේ ගම උඩින් ගිහින් දෙමළ ගම්මානවලට ආධාර බෙදලා දෙන එක ගැන. ඒක ආධාර බෙදන අයගෙවත්, ආධෘර ගන්න අයගෙවත් වරදක් නෙමෙයි, අපේ කරුමය. දරුවෙක්ගේ ඈස් පාදගන්න හරියට පාසලක් නෑ. තියෙන පාසල්වලත් ගුරුවරු හිඟයි. උපාධිධාරී ගුරුවරු ඇත්තේම නෑ. ගොඩක්ම පාසල්වල උගන්වන්නේ සිවිල් ආරක්‍ෂක දෙපාර්තමේන්තුවේ ගුරුවරු. ඒ අයට ඉගැන්වීම සම්බන්ධයෙන් හරියට දැනුමක් නෑ. එහෙම උගන්වන ගුරුවරු යටතේ ගමෙන් උපාධිධාරියෙක් බිහිකිරීම සිහිනයක් විතරයි. මේ ගම්මානවල හැදෙන පරම්පරාවත් අපි වගේම කැලෑවට නාකි වෙලා මැරිලා යනවා. ඕක තමයි ඇත්ත…’’

දවස තිස්සේ කුඹුරේ වේළුනු සරත් ගිනියම් වී සිටින්නේ අව්රශ්මීයට නොවේ. හිරුගේ වියරුව ඔවුන්ට හොඳට හුරුය. දැන් ඔහු ගිනියමින් පුපුරා යන්නේ වෙස් මුහුණු පළඳාගෙන එන ඉඩම් කොල්ලකරුවන් විසින් ජීවත් වන භූමිය මංකොල්ල කා ගැනීමට දරන ප‍්‍රයත්නය සම්බන්ධයෙනි. ගිනිපුපුරු මෙන් පිට වූ සරත්ගේ වාග් ප‍්‍රහාරය ජනකපුර තිලකාරාමයේ විහාරාධිපති මිහින්තලේ සුජීව හිමි විසින් පාලනය කළහ.

‘‘දැන් මම මේ පන්සලට වැඩම කරලා අවුරුදු හතරක් විතර වෙනවා. අපිට තියෙන ප‍්‍රධාන අඩුපාඩුව දහම් පාසලට අවශ්‍ය උපකරණ නැතිකමයි. මට ඕනෑ මේ ගමේ දරුවන්ට නිවැරැදි දහම් අධ්‍යාපනයක් ලබාදීමයි. එහෙම වුණොත් මේ ගම්වල තියෙන දුරාචාරකම් හරි ටිකක් අඩු කරගන්න පුළුවන්. ඒත් ඒකට හරි හැටි ශාලාවක් නෑ. ළමයි එකසිය හතළිස් පහක් ඉගෙනගන්නෙ පුංචි ඉඩක. ඩෙස් බංකු නෑ. දහම් පොත්පත් ටික තියාගන්න කබඞ් එකක් නෑ. බුද්ධ ශාසන අමාත්‍යාංශයෙන් පාස් කරන ප‍්‍රතිපාදන අපිට එන්නෙත් නෑ. පුස්තකාල ගොඩනැඟිල්ලක් හදන්න හැදුවා. ඒක හදන්න මහවැලියෙන් අවසර දෙන්නෙ නෑ. වැහි කාලේට ළමයින්ට ඉගෙනගන්න තැනක් නැති නිසා නිවාඩු දෙනවා. මේ අපිට තියෙන එක ප‍්‍රශ්නයක් විතරයි. තව ප‍්‍රශ්න කප්පරක් තියෙනවා. ඒවා කතා කරන්න ගියොත් ඉවරයක් නෑ. මේ ගම්වල මිනිස්සු ලබා උපන් හැටි. ඒත් මේ මිනිස්සු රට බේරාගැනීමේ සටනේදී විශාල දායකත්වයක් ලබා දුන්න පිරිසක්. ඒක අපි අමතක කරන්න නරකයි…’’

අපට ඉතා ඉක්මනට හැමදේම අමතක වෙන්නේය. වැදූ මවුපියන් තබා තමුන්ගේ නම් ගම් වාසගමත් අමතක කර දමන්නට අපේ උදවිය සමත්ය. ඒ අපේ බොහෝ මිනිසුන්ගේ හැටිය. එහෙව් රටක මිනිසුන්ට කාලකණ්ණි යුද්ධයක් තිබූ බව අමතක වන්නේ නම් පුදුමයක් නොවේ. ජීවිත පරදුවට තබා යුද වැදුණු හමුදා විරුවන් මෙන්ම කොටි කටේ ජීවත් වූ ජනකපුර ඇතුළු මායිම් ගම්මානවල සිංහල මිනිසුන් ගැන අල්පමාත‍්‍රයක හෝ මතකයක් තිබුණොත්ය පුදුමය. ජනකපුර මිනිසුන් අද ගෝත‍්‍රික අන්තවාදීන්ගේ අතකොළු බවට පත්ව සිටින්නේ අපේ මිනිසුන්ගේ අමතකවීමේ මන්දබුද්ධික රෝගය නිසාය. මේ වන විට අපේ රට මෙතරම් ගැටලූ මල්ලක සිර වී සිටින්නේ ද අපේ මිනිසුන්ගේ අමතකවීමේ මන්දබුද්ධිකකම නිසාය.

බලය වෙනුවෙන් පොරකන ගෝත‍්‍රිකවාදී දේශපාලනඥයන් ජනකපුර සිංහලයන්ගේ අවනඩු ගැන ඇහැක් ඇර බලන්නේ නැති බව සැබෑය. ජනකපුර මිනිසුන්ගේ දුක්ගැනවිලි අසා සිත් තැවුලට පත් වී ලේ කුපිත වූයේ නම් එම ගම් බිම්වල දෙපයින් සිට ගැනීමට ඔවුන්ට අත දෙන්නට ඔබට හැකි යැයි කියමින් අපි කතාව නතර කරන්නෙමු.

වැලිඔය ජනපදයේ ත්‍රස්තවාදී ප්‍රහාරවලින් අතිශයින්ම බැට කෑ ගම්මාන කිහිපයක් පිළිබඳව අප පසුගිය සති කිහිපය පුරා ඔබ වෙත විස්තර කළෙමු. ඒ, කෙන්ට් ෆාම්, ඩොලර් ෆාම් සහ ඇතාවැටුණුවැව ගම්මාන පිළිබඳවයි. එවැනිම ත්‍රස්ත ප්‍රහාරවලින් බැට කෑ ගම්මාන කිහිපයක් පිළිබඳව හා එම ගම්වාසීන් මුහුණ දුන් අත්දැකීම් සහ අද වෙන විට ඔවුන් මුහුණ දෙන ජීවන අරගලය පිළිබඳව සාකච්ඡා කිරීමට බලාපොරොත්තු වෙමු. ඒ, නන්දිමිත්‍ර ගම, සැළලිහිණි ගම, බෝගස් වැව පළමු පියවර, බෝගස් වැව දෙවැනි පියවර යන ගම්මාන පිළිබඳවයි.

බෝගස් වැව ගම්මානයේ පදිංචි සිරිල් අබේවික්‍රම මහතා එදා ගම්මානය පැවති ආකාරයත් අද පවතින තත්ත්වයත් පිළිබඳ විස්තර කළේ මේ ආකාරයටයි.

‘‘මේ බෝගස් වැව කියන ගම්මානය ඒ දවස්වල කැලෑබද ප්‍රදේශයක්. නමුත් ඉතා සරුසාරයි. ගොවිතැන් බත් කරගෙන තමයි අපි ජීවත් වුණේ. අපි හුඟ දෙනෙක් හේන් ගොවිතැන් තමයි කළේ. 1985 යුද්ධය ඉතා දරුණු ලෙස පැවති අවදියේ අපි කඳවුරුවල තමයි ජීවත් වුණේ. මේ ප්‍රදේශයේ වැව පාර කියන ස්ථානයේ ඉස්සෙල්ලම අම්මටයි දුවටයි වෙඩි තිබ්බා. දුවට එතකොට අවුරුදු 6 යි වයස. ඊට පස්සේ තමයි මේ ගමේ අය ගම අත හැරලා යන්න ගියේ. අපි එතකම්ම ගමේ රැඳී සිටියා. දවල්ට ගෙදරට එනවා රාත්‍රී කාලයේ කැලයේ තමයි ඉන්නේ. වෙඩි තියන වෙලාවේ අපි ඇඳි වත පිටින් කැලයට ගියා. අපි කැලය මැදින්ම තමා කඳවුරුවලට ගියේ. ඉන් කොටසක් පදිංචි වුණා බුද්ධංගල විද්‍යාලයේ. සිංහපුර කියන ප්‍රදේශයේ වාඩි ගහගෙන තාවකාලිකව පදිංචි වුණා. තවත් අය නෙළුම්කුලම, මාමඩිය, කච්චකුඩි කියන ප්‍රදේශවල පදිංචියට ගියා. යුද්ධය අවසන් වුණාට පස්සේ 2010 ජුලි මාසයේ 27 වැනිදා තමයි නැවත අපි මේ ගමට ආවේ. අපට නැවත ගමට එන්න යුද හමුදාව උදව් කළා. නමුත් පාරක් නැහැ. හමුදාවේ එදා සිටිය බ්‍රිගේඩියර් නාපාගොඩ කියන මහත්තයා අපට කිව්වා බිම් බෝම්බ ඉවත් කරලා පාර සකස් කරලා දෙන්නම් නැවත ගමේ පදිංචි වෙන්න කියලා. දවස් 3 න් ගමට පදිංචියට එන්න හදලා දුන්නා.

අපි ඇවිල්ලා ගස් යට තමයි පදිංචි වුණේ වාඩි ගහගෙන අපි මාස 3 ක් යනකම්. එතකොට සිටිය දිසාපති නෝනා දෙමළ ගම්මානවලට නිවාස සාදා ගන්න අවශ්‍ය උපකරණ ලබා දුන්නා. නමුත් සිංහල ගම්මානවලට උදව් කළේ නැහැ. බොන්න වතුර නැහැ. අපි මේ හරියේ තිබෙන රුවන් මඩුව කියන වැවෙන් බොර වතුර ගෙනල්ලා ඒවා ඉඟිනි ඇට ගෙනල්ලා උරච්චි කරලා තමයි බීමට වතුර සපයා ගත්තේ. එතකොට බෝගස් වැව කඩලා වැවේ වතුර සේරම පිටතට ගිහින්. අපි නාන්නෙත් ඒ වතුරමයි. බොන්නෙත් ඒ වතුරමයි. පස්සේ වව්නියාවේ තිබුණ උත්සවයකට පැමිණි ඇමැති රිෂාඩ් බදියුදීන් මහතාට මේ බව අපි දැන්වුවා.

එතුමා වහාම එවකට සිටි ආණ්ඩුකාරවරයාටත් දන්වලා එතුමන් මේ බෝගස් වැව කියන ගමට ආවා. එතන රැස්වීමක් තියලා අපිට තහඩුයි වියළි සලාකයි දෙන්න පොරොන්දු වුණා. මාස 3කට පස්සේ අපිට තහඩුයි අංග සම්පූර්ණ වියළි සලාකයකුයි දුන්නා. ඒ වියළි සලාකය මාස 9 ක් වෙන තුරු දුන්නා.

ප්‍රශ්නය – ඊට පස්සේ මොකද වුණේ?

පිළිතුර – නැවත පදිංචිය සඳහා පවුල් 190ක් ආවා. අර මුල් පවුල්වල අනු පවුල්. මොකද වසර 30කට පස්සෙනේ නැවත පදිංචියට ආවේ. එතකොට රජයේ නිලධාරීන් වගේම හමුදාවේ නිලධාරීන් කොළඹට කථා කරලා අපිට සෑම ආධාරයක්ම ලබා දුන්නා. එවකට මෙහි සිටි ප්‍රාදේශීය ලේකම්වරයා අක්කර 50 ක ප්‍රමාණයක් පොදු ගොවි පළක් වශයෙන් රජයේ ට්‍රැක්ටර් දාලා හාලා කරලා තිබුණා. බිත්තර වී ප්‍රමාණය ඒ ඒ පවුල්වලට බෙදලා දුන්නා. එහෙම තමා මේ ගමේ අය ජීවත් වුණේ. ගමේ සිට පැමිණි පවුල්වලට කුඹුරු හම්බ වුණා. ඒත් අලුත් පවුල්වලට හම්බ වුණේ නැහැ.

ප්‍රශ්නය – දැනට පවුල් කොපමණ සංඛ්‍යාවක් මේ ​බෝගස් වැව කියන ගමේ පදිංචි වෙලා ඉන්නවාද?

පිළිතුර – දැන් වෙනකොට 325 ක් සිටිනවා. ඊට ඉස්සෙල්ලා යුද්ධයට පෙර සිටියේ පවුල් 70 යි. අනු පවුල් එක්ක තමයි 190 ක් වුණේ. ඊට පස්සේ යුද්ධය අවසන් වුණාම මහින්ද රාජපක්ෂ හිටපු ජනාධිපතිතුමාගේ අනුග්‍රහය මැදිහත්වීම මත පිටින් පවුල් ගෙනල්ලා මෙහි පදිංචි කළේ. ඊට ඉස්සෙල්ලා අපිට යන්න එන්න පාරක් තිබුණේ නැහැ. වැහි කාලයට යන්න එන්න බැහැ. දනිස් වටක් විතර මඩේ එරෙනවා. දැන් හොඳට පාරවල් එහෙම හදලා තිබෙනවා. ඒ අතරතුරේ ගමේ උදවියට ස්වයං රැකියා කරන්න ආධාර ලැබුණා.

ප්‍රශ්නය – අද වෙන විට ගමේ තත්ත්වය කොයි වගේද?

පිළිතුර – මේ දවස්වල වතුර නැති නිසා විශාල ගැටලුවකට අපි මුහුණ දීලා තිබෙන්නේ. ඉතින් සුළුවෙන් තමයි වගා කරන්නේ. ඒ අස්වැන්න අපි වව්නියාව පොළට ගිහින් තමයි අලෙවි කරන්නේ. අලුයම 3.30 ට බස් එකක් යනවා. අපි ඒකෙ තමයි වව්නියාව සති පොළට යන්නේ. ඉස්සර එහෙම නැහැ. එක බස් එකක් තමයි දවසටම ධාවනය වුණේ. ගමනාගමනයට දැන් පහසුයි. නිතරම බස් ධාවනය වෙනවා.

ප්‍රශ්නය – ප්‍රදේශයේ අධ්‍යාපන කටයුතු කොහොමද?

පිළිතුර – අධ්‍යාපන කටයුතු කරන්න මෙහෙ දරුවන්ට පාසලක් තිබුණේ නැහැ. අපි බලධාරීන්ගෙන් ඉල්ලීමක් කළා. දිගින් දිගටම අපිට පාසලක් ලබාදෙන්න කියලා. නමුත් ලැබුණේ නැහැ. ඊට පස්සේ මගේ පුතයි, තවත් තරුණියකුයි ගුරුවරු හැටියට පත්කර ගෙන ගහක් යට තමයි දරුවන්ට අධ්‍යාපනය කළේ. ළමුන් 4 දෙනයි සිටියේ. ඊට පස්සේ ළමුන් 12 දෙනෙක් වුණා. ඊට පස්සේ සිංගප්පූරු හාමුදුරුනමක් වැඩම කරලා තාවකාලික ඉස්කෝලයක් හදලා දුන්නා.

ඊට පස්සේ ළමුන් 20 ක් දක්වා වැඩි වුණා. නමුත් ඉඳගන්න පුටු බංකු නැහැ. මේ ප්‍රදේශයේ තිබෙන දෙමළ පාසලක තිබුණ කැඩිච්ච පුටු බංකු ගෙනල්ලා ඒවා සකස් කරලා තමයි ළමුන් පාවිච්චියට ගත්තේ. ඊට පස්සේ තමයි බෝගස් වැව විද්‍යාලය හදලා ළමුන් අධ්‍යාපනය ලබන්නේ. ළමුන් 4 දෙනෙකුගෙන් ආරම්භ කළ පාසලේ අද ළමුන් 650 ක් සිටිනවා. ගුරුවරු 22 දෙනෙකු සිටිනවා.

ප්‍රශ්නය – කොහොමද අද වෙන විට ගොවිතැන් බත් කරන්නේ.

පිළිතුර – අපිට අද බලපාලා තිබෙන ප්‍රධාන ගැටලුව තමයි ගොවිතැන් කරන්න ජල පහසුකම් නැතිකම. දැන් අවුරුදු 5ක්ම වාරිමාර්ග දෙපාර්තමේන්තුව හරහා ඇළ වේලි හදලා වතුර දුන්නා. දැන් මහවැලියට බාර ගත්තනේ මේ වැව් අමුණු ටික. නමුත් වාචිකව අරගත්තට ලිඛිතව අරගෙන නැහැ. මේ කට්ටිය මහවැලියෙන් කියලා අරගෙන කිසිම ප්‍රතිපාදනයක් මහවැලියෙන් අපට දීලා නැහැ. මහවැලියෙන් කරන්නේ මුදල් තිබෙන අයට ඉඩම දෙනවා. වෙන වරප්‍රසාදත් හම්බවෙනවා. බැරි මනුස්සයාට මුකුත්ම නැහැ. ගෙයක් හදාගන්න පෝරමයක් හදාගන්න ගියාම රුපියල් 15,000 ක් ලබා ගන්නවා සාමාන්‍ය මනුස්සයෙකුගෙන්. නැතිනම් ඒක අත්සන් කරන්නේ නැහැ. ඒ වගේ නිලධාරීන් කිහිප දෙනෙක් ඉන්නවා. අපි ගමේ පදිංචි කෙනෙක්. ග්‍ර්‍රාමසේවක මහතාගෙන් ඡන්ද හිමි නාම ලේඛන අරගෙන මෙහෙට එන්න ඕනෑ. නමුත් සල්ලිකාරයෙකු මෙහෙට ආවාම රුපියල් ලක්ෂයක් දෙකක් දුන්නොත් ඉඩම් දෙනවා. අපිට දෙන්නේ අක්කරයක් නම් ඒ සල්ලිකාරයන්ට අක්කර දෙකක් දෙනවා.

ඒ වගේ මේ පා​රේ වැඩට ආව අයෙකුට මෙහෙ ඉඩම් දීලා තිබෙනවා. අක්කර දෙකක් පොල් සිටවන්න කියලා. ඒ මොන පදනම මත ද දන්නේ නැහැ. නමුත් ලක්ෂ දෙකක් අරන් තිබෙනවා කියලා අපට ආරංචියි. මහවැලියෙන් පෝරමයක් අත්සන් කළේ නැතිනම් නිවාස අධිකාරියෙන් ඒක අනුමත කරන්නේ නැහැ. අපට ත්‍රස්තවාදය හොඳයි. නමුත් මහවැලිය අපට ඊට වඩා ත්‍රස්තවාදයක් වෙලා දැන්. ගම සම්පූර්ණයෙන් විනාශ වෙලා යන්නේ මේ මහවැලිය නිසා. මේ ගම පෙන්වලා මහවැලියේ නිලධාරීන් නඩත්තු වෙන එකයි මෙතන දැන් සිද්ධ වෙන්නේ.

දැන් වසර 3 ක් තිස්සේ මේ වැවේ බන්ට් එක සුද්ධ කරන්න මුදල් අනුමත වෙලා නැහැ. නමුත් මේ ගොවි සංවිධානයේ සභාපති වෙලා මම වසර 10 ක් වෙනවා. නමුත් මම දන්න විදිහට මුදල් අනුමත වෙලා තිබෙනවා. අවුරුදු 3 ක් බන්ට් එක සුද්ධ කළේ නැහැ. අවුරුදු 3 ක් ඇළ වේලි සුද්ධ කරලා නැහැ. දැන් මේ ගමේ ඉන්නේ දුප්පත් මිනිස්සු. ඔවුන්ට වගාකර ගන්න ක්‍රමයක් නැහැ.

ප්‍රශ්නය – මේ ගැන බලධාරීන්ට දැනුම්දීලා නැද්ද?

පිළිතුර – කාට කිව්වත් වැඩක් නැහැ. හරියට බීරි අලින්ට වීණා වයනවා වගේ වැඩක් මේක. මහවැලි එල් කලාප​යේ කියලා නම් කළාට මහවැලියෙන් කිසිම ප්‍රතිපාදනයක් අපිට නම් ලබාදීලා නැහැ. බෝගස් වැවට විතරක් නොවෙයි. මේ අවට තිබෙන ගම්මාන 6ටම.

කොටි ත්‍රස්තවාදීන්ගෙන් බැට කෑ බෝගස් වැව ජනතාවගේ ගැටලු විසඳීමට මැදිහත් නොවීම නිසා ගම්වාසීහු දැඩි ලෙස පීඩාවට පත්ව සිටිති. ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන ඉල්ලීම වෙන්නේ ක්‍රමවත් වාරි පද්ධතියක් සකස් කරදෙන ලෙසයි.

බෝගස් වැවට ත්‍රස්ත ප්‍රහාරය එල්ල කෙරෙන විට එම සිද්ධියට මුහුණ දුන් බෝගස් වැව පදිංචි ලලිතා මහත්මිය සිය අත්දැකීම විස්තර කළේ මෙසේය.

‘‘අපිට වෙඩි සද්දේ ඇසුණා. ඒ සමගම මමයි මගේ දුවයි, මල්ලියි කැලයට දිව්වා. ටිකක් වෙලා යනකොට අපේ ගමේ කෙනෙක් දුවගෙන ඇවිල්ලා කිව්වා ඉක්මණට කැලේට යන්න. මගේ දුවයි නෝනවයි මැරුවා කියලා. අපි ඉක්මණට කැලයට දිව්වා. අපේ මහත්තයා හිටියෙත් නැහැ. එයා ටවුමට ගියා. බඩු මුට්ටු ගේන්න. අපි දවස් 3ක් කැලේට වෙලා සිටියා. රෑට අපේ මහත්තයා හොරෙන් ඇවිල්ලා මඤ්​​​ඤොක්කා ගලව ගෙන කැලයට ගිහිල්ලා තම්බගෙන කනවා. අපිට එළියට එන්න බයයි. කොටි කොහේ ඉන්නවද දන්නේ නැහැ. ඊට පස්සේ දවස් 3කට පස්සේ හමුදාව ආවා. ඒ නිලධාරීන් කිව්වේ ඔය ගොල්ලෝ කැලේ ජීවත් වෙන්න එපා ඔයාලාට ආරක්ෂාව දෙන්න අපේ නිලධාරීන් මදියි. එතකොට දරුණු ලෙස යුද්ධය පැවතුණා. කිලෝ මීටර් 9ක් පාරවල් නැහැ. අපි කැලේ මැදින් ගියා. අපිට ඉතුරු වුණේ ඇඳගෙන සිටිය ඇඳුම් පමණයි. පරාක්‍රමපුරට යනකොට සවස 6 විතර වුණා. අලුයම තමයි අපි පිටත් වුණේ. හරියටම 1985 අගෝස්තු 17දා. පරාක්‍රමපුර තිබෙනවා චේතියගිරිය කියලා රජමහ විහාරයක්. එහි නායක හාමුදුරුවන්ට ආරංචි වෙලා තිබෙනවා බෝගස් වැව මිනිස්සුන්ට කරදරයක් වෙලා කියලා. අපි පන්සලට යනකොට අපට අවශ්‍ය සියලු පහසුකමක්ම ඒ හාමුදුරුවෝ පිළියෙල කරලා තිබුණා. අපි යනකොට මැරිච්ච අයගේ මළ කඳන් අරගෙන හමුදාවේ කට්ටිය පිටුපසින් ආවා. අපේ ඥාතියෙක් මරලා දවස් 12කට පස්සේ තමයි මිනිය හම්බවුණේ. එතකොට ඇටකටු ටික විතරයි තිබුණේ. ඒ ගියාට පස්සේ නැවත ගමට ආවේ යුද්ධය අවසන් වුණාට පස්සේ. එතකොට අපි නැවත ගමට එනකොට අපේ ගෙවල් සියල්ලම ගිනි තියලා විනාශ කරලා’’.

අපිට කිසි අඩුපාඩුවක් තිබුණේ නැහැ. අපි වී, කුරක්කන්, ධාන්‍ය වර්ග වසරකට සෑහෙන්න ලෑස්ති කරලා තිබුණේ. අපි මිරිස් තුනපහ ටික තමයි කඩෙන් ගන්නේ. අපිට කාගෙන්වත් ඉල්ලන්න හෝ කුලී වැඩක් කර ගන්න ඕනෑ නැහැ. අපි ඒ දේවල් සියල්ලම සකසා දෙන්නේ. සමහර වී තොග මාස ගණනක් ගිනිගෙන තිබෙනවා. අපි ඉතින් සියල්ලම විනාශයි කියලා හිත හදාගෙන අවුරුදු 25ක්ම කඳවුරුවල සිටියා.

ප්‍රශ්නය – එතරම් කාලයක් කොහේද සිටියේ?

පිළිතුර – එක තැනක් කියලා නැහැ. ඉස්සෙල්ලාම අපි පරාක්‍රමපුර පාසලක සිටියා. එතන පාසල පවත්වාගෙන යන්න ඕනෑ කියලා අපිව සිංහපුරට ගෙනගියා. සිංහපුර තෙන්නමරන් වාඩියට මෙහායින් ආපහු අපිව පදිංචි කරා. එතන කිසිම පහසුකමක් නැහැ. එතන දවල් කාලයේ වත් ඉන්න බැහැ. අපි ළමයිවත් අරගෙන දවල් කාලයෙත් කැලේ මයි සිටියේ.
එතනට ප්‍රසිද්ධියේම කොටි ත්‍රස්තවාදීන් එනවා. එතනදිත් අපේ කිහිපදෙනෙක් මැරුණා. සමහරුන්ට වෙඩි තිබ්බා. සමහරු අරන් ගියා. අදටත් ඔවුන්ට වෙච්ච දෙයක් නැහැ. අපි අපේ උවමනාවට නැවත ආවා පරාක්‍රමපුරට. පදවියේ සිටියා ගාමිණී චන්ද්‍රසේන කියලා දිසාපති කෙනෙක්. ඒ මහත්තයා අපිව අඳුනනවා. අපේ තාත්තගේ නම් ගම් කියන කොට අපි විඳින දුක බලලා අපට පිහිටවුණා. අපිත් එක්ක පරාක්‍රමපුර සිටිය සෑම පවුලකටම අක්කර බාගය ගානේ දුන්නා. එතන වගා කරන්න බැහැ. තනිකර කළු ගලක්. ඒත් අපිට ලබා දුන්නනෙ. එතන පොඩි පොඩි ගෙවල් හදාගෙන ජීවත් වුණා. යුද්ධය අවසන්වෙලා සාමය උදා කරන තුරු ඒ පැල්පත්වල තමයි සිටියේ. කුලියක් කරගෙන තමයි ජීවත් වුණේ.

ප්‍රශ්නය – ඊට පස්සේ මොකද වුණේ?

පිළිතුර – අපි 2010 වසරේ තමයි නැවත මේ ගමට ආවේ. දැන් ඉතින් අපිට කියලා නි​ෙවස තිබෙනවා. පහසුකම් තිබෙනවා. අපිට කුඹුරක් ලබා දුන්නා. අපි පරණ අය නිසයි ඒ කුඹුරු ලබා දුන්නේ. අලුතින් පදිංචි අයට නැහැ.

ප්‍රශ්නය – දැනුත් ඉස්සර වගේ වසරකට සෑහෙන කෑම බීම රැස් කරලා තිබෙනවාද?

පිළිතුර – දැන් එහෙම කරන්න බැහැ. මොකද විශාල ප්‍රශ්නයක් තිබෙන්නේ වතුර නැතිකම. අපිට හේන් තිබුණනේ. අපි ඒ හේන්වල වගා කරලා තමයි ඵලදාව රැස් කළේ. නමුත් දැන් වතුර නැතිකම තමයි ප්‍රධාන ප්‍රශ්නය. අපි ඒ දවස්වල පොල් තෙලුයි, ලුණුයි, තුනපහ ටික තමයි කඩෙන් ගත්තේ. අනිත් සෑම දෙයක්ම අපිමයි සපයා ගත්තේ. ගොවිතැන් කරන්න වතුර නැහැ. දැන් බොන්නවත් වතුර නැහැ. මමත් රෝගී තත්ත්වයෙන් තමයි ඉන්නේ. මගේ මහත්තයා වයසයි. එයාටත් වගා කටයුතු කරගන්න බැහැ. ඒත් අපිට වතුර ටික කොහොම හරි ලබලා දෙනවා නම් අපි පුළුවන් විදිහට වගා කරලා ජීවත් වෙනවා. ළිං තිබෙනවා.

නමුත් වතුර නැහැ. වැව තිබෙනවා. නමුත් ඇළ වේලි සකස් කරලා නැති නිසා කුඹුරුවලට ජලය එන්නේ නැහැ. කුඹුරු තිබුණට අපි වගා කරන්නේ අහස් වැස්සෙන්. කුඹුරුවලට වතුර ගන්න සෑහෙන දුකක් විඳින්නේ. අපි ඉල්ලන්නේ මේ ඇළ වේලි හදලා කුඹුරුවලට වතුර එන වැඩපිළිවෙළක් හදලා දෙන්න කියලා.

යුද්ධය නිම වී වසර 9 ක් ගත වී ඇතත් එම ජනතාවගේ ගැටලු මෙතෙක් විසඳී නැත. ප්‍රදේශයේ මහ මාර්ග සකස් කර ඇතත් සිය ජීවනෝපාය කරගෙන යාම සඳහා වගා කටයුතුවලට අවශ්‍ය ජලය ලබාදීම ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන ඉල්ලීම අතර වෙයි.

බෝගස් වැව ගම්මානයේ පදිංචි මොහාන් ජයරත්න මහතා සඳහන් කළේ තමන්ගේ කුඹුරු විනාශ වී යාම නිසා දැන් කිසිදු ගොවිතැන් බතක් කර ගැනීමට ​නොහැකි වී ඇති බවයි. මේ නිසා දැන් ජීවත්වීමේ ගැටලු රැසක් ඇතැයි ඔහු සඳහන් කළේය.

යුද්ධයේ අමිහිරි අත්දැකීම් සහ දැන් බලපා ඇති ගැටලු විස්තර කළ මොහාන් ජයරත්න මහතා:-

‘‘අපි මේ කුඹුරු යාය මී හරක් ලවා මඩ කරලා තමයි කුඹුරු වගා කළේ. අපි කුඹුරු වපුරලා රෑ පැල්වල කට්ටියත් එක්ක ඉන්නකොට එල්.ටී.ටී.ඊ. එකෙන් ආවා. ඇවිල්ලා අපෙන් ඇහුවා ගමේ තුවක්කු කීයක් තිබෙනවාද කියලා. මගේ ළඟත් තුවක්කුවක් තිබුණා. ඒත් මම ඒක හංගලා තිබුණේ. ඔවුන් ටෝච් ගහගෙන එනකොට තුවක්කුව හැංගුවා මෙතන තුවක්කු එකක් වත් නැහැ කියලා අපිට ගමට යන් කියලා අපිව ගමට එක්කන් ගියා. ඒ වෙලේ මම කකුලේ උලක් ඇණිලා තියෙන්නේ මට යන්න බැහැ කිව්වා. මම එහෙම කිව්වේ මගේ තුවක්කුව හංගලා තිබුණ නිසා. තවත් කෙනෙක්ගේ කකුලේ තුවාලයක් තිබුණ නිසා අපි දෙන්නට ඔතනම ඉන්න කිව්වා. අනිත් කට්ටිය එක්ක ගමට ගියා.

අපේ තාත්තගේ කඩයක් තිබුණා. ඒ කඩේ සේරම බඩු අරගෙන ඒ ආපු කට්ටිය. පස්සේ ගමේ සෑම ගෙදරකටම ගිහින් තුවක්කු අරගෙන ආපසු එනකොට අපි දෙන්න පැළ ළඟ සිටියේ නැහැ. අපි පැනලා දිව්වා. අපේ ගමේ අය තමයි තුවක්කු තිබෙන ගෙවල් පෙන්වූයේ’’.

ප්‍රශ්නය – ඊට පස්සේ නැවතත් ප්‍රහාරයක් එල්ල වුණා නේද?

පිළිතුර – මේ ප්‍රදේශයේ තිබෙනවා ‘මීමාකැපූගල’ කියලා තැනක්. අන්න එතන තමයි ගමේ හැමෝම හැංගිලා ඉන්නේ. දවල්ට හොරෙන් ඇවිත් වත්ත පිටිය බලලා යනවා. එක දවසක් ත්‍රස්තවාදීන් ආවේ උදේ වරුවේ. ඒ වෙලාවෙ තමයි නැවත ප්‍රහාරයක් එල්ල කළේ. අපිට වෙඩි සද්දේ ඇසුණා. අපි ටිකක් වෙලා ගිහින් බලන්න ආවා. අපි එනකොට කුඩා ළමයකුට බයිනෙත්තුවෙන් ඔළුවට ගහලා මොළය එළියට පැනලා තිබ්බේ. එ්ක කනවා ගෙදර බල්ලෝ ටික. අපි ඒ මළ කඳ වහලා දැම්මා. ඊට පස්සේ පොලිසියෙන් ඇවිල්ලා අපිව අරන් යන්න හැදුවා. අපි බොහොම අමාරුවෙන් බේරුණේ ගමේ කට්ටිය මැදිහත් වෙලා වව්නියාවෙන් ආවේ. ඒත් පසුවදා අපි මළ කඳ වැසුවා කියලා තමයි අපිව අරගෙන යන්න හැදුවේ. අපි තමයි ගමේ අය ගොඩක් රැක ගත්තේ. තුවක්කු අපට දීලා තිබුණා ගම ආරක්ෂා කරන්න.

ප්‍රශ්නය – දැන් මොන වගේ තත්ත්වයක් ද ගමේ තිබෙන්නේ.

පිළිතුර – දැන් නම් අපට සාමය උදාවෙලා තිබෙනවා. නමුත් අපිට සම්බෝලයි බතුයි හරි කාලා ඉන්න පුළුවන්. අපිට වගා කරන්න ප්‍රමාණවත් ජලය නැහැ. අපි ඉල්ලන්නේ කවුරු හරි මැදිහත්වෙලා මේ වැව සකස් කරලා වැව් අමුණු ටික සකස් කරලා දෙනවා නම් ඒක ලොකු පිනක්. මොකද අපි අවුරුදු 30 ක්ම ජීවිතයයි මරණයයි අතර සටනක් දුන්නේ. අපි මරණය පෙනි පෙනී තමයි සිටියේ. නමුත් දැන් අපිට ඒ බය නැහැ. නමුත් අපට අපේ අවශ්‍යතා ටික ලබා දෙනවා නම් ඒක තමා යුතුකම. අපි ලොකු ලොකු දේවල් ඉල්ලන්නේ නැහැ. අපිට අවශ්‍ය ජලය විතරයි. අපි වගා කරගෙන කන්නම්, මොකද මේ ප්‍රදේශයේ කුලී වැඩ නැහැ. එහෙනම් වෙනත් දුර පළාතකට යන්න ඕනෑ. එහෙම උණොත් මේ ගම් පාළුවට යනවා.
යුද්ධයේදී මෙන්ම දැනට පීඩා විඳින සැළලිහිණි ගම පිළිබඳ ලබන සතියේ කථා කරමු.

නිවෙසට යාබදව ඉදි කළ බංකරයක්

ඇතාවැටුණුවැව විද්‍යාලය

පානීය ජලය සපයා ගන්නා ගමේ නළ ළිඳ

කොටි ත්‍රස්තවාදීන් විසින් අහිංසක ජනතාව සමූහ ඝාතනයට ලක් කළ ඩොලර් ෆාම් සහ කෙන්ට් ෆාම් ගම්මානය පිළිබඳව අපි පසුගිය සති කිහිපය තුළ විස්තර කළෙමු. ත්‍රස්තවාදී ප්‍රහාරවලින් අතිශයින්ම බැට කෑ එම පිරිස අද වන විට නිදහසේ ජීවිතය ගත කළ ද සිය දෛනික කටයුතු පවත්වාගෙන යාමට නොහැකිව ගැටලු රැසකට මුහුණ දී සිටිති. එක් පැත්තකින් සිය කුඹුරු හෝ හේන් ගොවිතැන් කිරීමට නිසි පරිදි ප්‍රමාණවත් ජල පහසුකම් නොමැති වීම නිසා ගැටලු රැසක් පැන නැගී තිබේ.   

රැකියා නොමැතිවීමත් දරුවන්ට අධ්‍යාපන කටයුතුවල නිරත වීමට ප්‍රමාණවත් පහසුකම් නැතිවීමත් නිසා ඔවුහු දැඩි ගැටලු රැසකට මුහුණ දී සිටිති.

ත්‍රස්තවාදී ප්‍රහාරවලින් අතිශයින්ම බැට කෑ තවත් ගම්මානයක් පිළිබඳව සොයා බැලිමට පසුගියදා එහි සංචාරය කළෙමු. ඒ ඇතාවැටුණුවැව ගම්මානයයි. වැලි ඔය ජනපදයේ මහවැලි එල් කලාපයට අයත් ඇතාවැටුණුවැව පසුගිය ත්‍රස්තවාදී භීෂණය සමයේ දැඩි ලෙස කාලතුවක්කු ප්‍රහාරවලට ලක් වූ ප්‍රදේශයකි. පවුල් 200ක් පමණ එහි පදිංචි වී සිටියද ත්‍රස්තවාදී ප්‍රහාර හමුවේ බොහෝ දෙනකු සිය ගම් බිම් හැර ගොස් තිබේ. එහෙත් එදා යුද ගැටුම් හමුවේ හෝ ත්‍රස්තවාදී ප්‍රහාර හමුවේ සිය ගම් බිම් අත හැර නොගොස් කඳවුරුවල ජීවත් වූ ගම්වාසීන් කිහිප දෙනෙක් අදටත් වැලිඔය ඇතාවැටුණුවැව ගම්මානයේ ජීවත් වෙති.

ඇතාවැටුණුවැව මුලින්ම හැඳින් වූයේ ‘අලියකොන්ඩාරම්’ නමිනි. ඒ දමිළ භාෂාවෙනි. අලියකු වළකට වැටී ඇති නිසා එම ප්‍රදේශය ඇතාවැටුණුවැව ලෙස අද හඳුන්වයි. වැලි ඔය ජනපදයේ අතිධුෂ්කර මායිම් ගම්මානයක් ලෙස හැඳින් වූ ඇතාවැටුණුවැව පසුගිය ත්‍රස්තවාදී සමයේ කොටින්ගේ කාලතුවක්කු ප්‍රහාර නිරන්තරයෙන් එල්ල වූ ගම්මානයකි. ඔවුන් යුද්ධය නිමා වීමට පෙර සිය නිවෙස් තුළ ආරක්ෂාව පතා බංකර සකස් කර ගෙන තිබේ. අදටත් ඇතැම් නිවෙස් තුළ එම බංකර දැකිය හැක. ත්‍රස්තවාදීන්ගේ කාලතුවක්කු ප්‍රහාර එල්ල වෙන දිසාව ආවරණය කොට මෙම බංකර ඉදි කර තිබේ. ඒ සඳහා එදා පැවති රජය එක් නිවාස ලාභියකුට රුපියල් 75000ක පමණ මුදලක් මෙම බංකර ඉදි කර ගැනීම සඳහා ලබා දී ඇත. ඇතාවැටුණුවැව ග්‍රාමයේ ජීවත් වන බී.ඩී. සිරිවර්ධන මහතා එදා ලැබූ අත්දැකීම් හා ඇතාවැටුණුවැව අද තත්ත්වය පිළිබඳ අප සමග විස්තර කළේ මෙසේය.

අපි මෙම ගම්මානයට මුලින්ම පදිංචියට ආවේ 1984 වර්ෂයේදී. දිඹුලාගල නාහිමියන්ගේ මූලිකත්වයෙන් මඩකළපු දිස්ත්‍රික්කයේ පැල්පත් සාදාගෙන තමයි අපි ජීවත් වුණේ. අපිට ඉතා කුඩා භූමි ප්‍රමාණයක් තමයි හම්බ වුණේ. ගොවිතැන් බත් කර ගෙන ජීවත් වෙන්න. අපි නව මාසයක් පමණ එහි ජීවත් වුණා. එහිදී එවකට සිටි දේශපාලනඥයකුගේ විරෝධතාව නිසා එම ගම්මාන අතහැරලා අපට නැවත දිඹුලාගලට එන්න සිද්ධ වුණා. එතැනින් පවුල් 1000ක් තෝරා ගෙන මේ වැලි ඔය ජනපදයට රැගෙන ආවා. එතැනදී ඇතාවැටුණුවැවට පවුල් 500 යි. නිකවැව කියන ගම්මානයට පවුල් 500 යි පදිංචි කළා. ඒ කාලයේ මහවැලියක් තිබුණේ නැහැ. ඉඩම් කොමසාරිස්වරයා යට​ෙත් තමයි පාලනය කළේ. ඊට පස්සේ තමයි මේ යුද්ධයක් කියලා ඇති වුණේ. අපි එතකම් දන්නේ නැහැ යුද්ධයක් කියන්නේ මොකක්ද කියලාවත් ආවට පස්සේ තමයි අපේ පවුල් 1000 ම දැන ගත්තේ. ඉස්සෙල්ලාම ඩොලර්​ ෆාම් සහ කෙන්ට් ෆාම් කියන ගම්මානවලටයි ප්‍රහාර එල්ල වුණේ. එතනදී එක පේළියට මිනිස්සු සිටවලා වෙඩි තිබ්බා. කුඩා ළමයි උල්වල හිටවලා තමයි මරා දාලා තිබුණේ. ඒවා දැකපු පවුල් 250ක් පමණ ගම්මානය අත හැරලා ගියා. ඊට පස්සේ තමයි යුද්ධය වර්ධනය වුණේ.

ඊට පස්සේ ජීවිතය ගැන බොහෝ කලකිරුණු අය ගම අතහැරලා ගියා. බොහෝම සුළු පිරිසක් තමයි රැඳී සිටියේ. ඒ ඉන්න පිරිසකගෙන් පවුල් 60ක් හෝ 70ක් වගේ පිරිසක් ඉන්නවා එක ගමක. සෑම දුකක් කරදරයකට මුහුණ දී ජීවත් වුණා ඒ පිරිස. මගේ නංගියි මස්සිනයි ඇතුළු 8 දෙනෙක් අපේ පවුලේ මැරුණා. ඒත් අපි ගම්මානය අත ඇරලා ගියේ නැහැ. අපි තවත් මේ ගම්මානයේ ජීවත් ​ෙවනවා.

එහෙත් දැන් තිබෙන තත්ත්වය දිහා බලපුවාම ඒ පරණ මිනිස්සු පිළිබඳ කිසිදු තැකීමක් හෝ ඔවුන් පිළිබඳ ආරක්ෂාවක් දෙන දීමනා කිසිවක් ලැබෙන්නේ නැහැ. අද මේ රජයන්වලින් කිසිදු උපකාරයක් ලැබෙන්නේ නැහැ. අදාළ නිලධාරීන් උදව් කරන්නේ නැහැ. අපි පරණ අය කියලා. අලුත් අයට තමයි සියලු දීමනා ලබා දෙන්නේ. වරප්‍රසාද ලැබෙන්නේ දැන් පවතින ඉඩෝර තත්ත්වයත් ගම්මානවල තබෙන භීෂණයත්, කෑම බීමවල අඩු පාඩු රැසක් අපට තිබෙනවා.

අපිට බිත්තර වී ටිකක් ගන්න තැනක් නැහැ. අපිට ඉඩෝරයත් සමග ගොවි තැනක් බතක් කරගන්න විදිහක් නැහැ. පසුගිය දවස්වල සුළු වර්ෂාවක් ලැබුණා. ඒත් තවමත් නිසි වගාවකට අපි බැස්සේ නැහැ. නමුත් අපි ගමේ ජීවත් වන්නේ අලුත් පරණ කියලා නෙමෙයි.

අපි විඳින අපහසුතා ගැන හිතලා අපට අඩුම තරමේ සලාකයක් හෝ ලබා දෙනවා නම් යන්තම් හෝ අපිට ජීවත් වෙන්න කියලා එ්ක වටිනවා. එහෙම නැතිනම් බිත්තර වී ටික වත් අපට ලබා දෙන්න ඕනෑ. එහෙම නැතිනම් ජීවත් වෙන්නට යම් කිසි ක්‍රමවේදයක් මේ ගම්වාසීන්ට ලබා දෙනවා නම් අපි මීට වඩා උනන්දුවකින් අපි වගා කටයුතුවල නිරත වෙන්න පුළුවන්.

යුද කාලයේ ග්‍රාමය ආරක්ෂා කරන ග්‍රාම ආරක්ෂක නිලධාරීන්

ප්‍රශ්නය- යුද්ධ කාලයේ ලබපු අත්දැකිම් ටිකක් කෙටියෙන් විස්තර කළ හොත්?

පිළිතුර – යුද්ධ කාලයේ මේ ගමේ ඇතාවැටුණුවැව කියන ගම්මානයේ 15 බෝක්කුව කියන තැන ගජබා පුර හමුදා කඳවුරේ අනු ඛණ්ඩයක් තිබුණා. වෙන හමුදාව හෝ පොලිසියක් තිබුණේ නැහැ. හමුදාවෙන් තමයි අපේ සියලු ප්‍රශ්න විසඳුවේ. අපේ ගැටලු කියන්නේ කරන්නේ ඒ කඳවුරේ සිටින නිලධාරීන්ට. එතන 25ක් 30ක් විතර හිටිය. ඔය අතරතුරේ තමයි අපේ ගමේ 15 දෙනෙක් කොටි ත්‍රස්තවාදීන් විසින් කපා කොටා මරලා දැම්මේ. අක්කර 3 1/2ක් විතර ඉඩම් ප්‍රමාණයක් අපට දීලා තිබුණා. ඒ අය මේ කැලෑවේ ඇතුළට ගියා. කදුරු පොතු ගලවන්න, ලී ඉරන්න වගේ දේවල්වලට. ඒ අවස්ථාවේ තමයි කැලයේ සැඟවිලා සිටිය කොටි ඒ එන එන කෙනාව කපලා කොටලා මරා දාලා ගොඩ ගසා තිබුණේ. වෙඩි සද්දයක් ඇසුනම අපි ආමි එකට දැනුම් දුන්නා. ඒ අයත් එක්ක අපි කිහිප දෙනෙක් බෆල් එකට නැගලා සිද්ධිය වූ ස්ථානයට ගියා. යන කොටත් එක් අයකුගේ පණ තිබුණා. ඔහු අම්මේ අම්මේ කියලා කෑ ගැහුවා. එයාව අරගෙන අපි ඉස්පිරිතාලයට ඇතුළු කරන්න පාරට ආවා. ඒත් අතරමගදී ඔහු මිය ගියා.අපි නැවත ඔහුගේ මිනිය පලු ගහක් ළඟ හේත්තු කරලා අනිත් මිනී ටික අරගන්න ගියා. එතනදී අපිට හමුදාවෙන් දැනුම් දුන්නා එක පාරට මිනී ළඟට යන්න එපා කියලා. දිග කෙක්කක් ගෙනල්ලා එක මිනියක් ඇදලා ගත්තා. අදින කොට එක එක්කෙනාගේ කකුල් එකිනෙකට ගැට ගහලා ඔක්කෝම එක අ‌ෑඳලා තිබ්බේ. පසුව අපි ලනු කපලා මළ සිරුරු ගමේ ශාලාවක තැන්පත් කරලා දවස් 4 කට පස්සේ තමයි අවසන් කටයුතු සිදු කළේ. ඒක තමයි මගේ පළමු අත්දැකීම.

එතන ඉඳලා මේ ගමේ 15 බෝක්කුව තියන තැනට 7ත් 8 වතාවක් විතර කොටි පහර දුන්නා. දෙන්නා තුන් දෙනා මැරුණා. වාහනවලට පහර දුන්නා. ගමේ අයට පහර දුන්නා. හමුදාවේ වාහනවලට පහර දුන්නා. එදා ඉඳලා අපි විවිධ පීඩා විඳිමින් තමයි මේ ඇතාවැටුණුවැවේ ජීවත් වුණේ. අපි ගම දාලා ගියේ නැහැ. පොලිසියවත්, මහවැලියේ නිලධාරීන්වත් අපට උදව් කළේ නැහැ. අපිට හිටියේ යුද හමුදාවේ අය පමණයි. හමුදාව තමයි එදා ඉඳලා අපේ දුක සැප බැලුවේ. එතකොට මේ ගම හැඳින් වූයේ ‘අලියකොන්ඩාරම්’ කියලා. ඊට පස්සේ අපේ ගමේ වැඩිහිටියෝ කිහිප දෙනෙක් එකතු වෙලා මොක්ද මේ අලියා කොන්ඩාරම් කියන්නේ කියලා හොයලා බැලුවා. ඒක දෙමළ නමක්නේ. ඒකේ මොකක් හරි අර්ථයක් ඇති කියලා අපි ඒක හොයන්න ගියා. අපි කණ්ඩායමක් ගියා කැලය ඇතුළට. මේ වැවට මොකද වුණේ කියලා බලන්න. මේ වැව කොහේද තිබෙන්නේ කියලා. එතකොට හම්බ වුණා මේ වැවේ අඩි 200ක 300ක පමණ ප්‍රමාණයක් කැඩී බිඳී ගොස් තිබෙනවා කියලා. ඒක විශාල වළක්. ඒ වළ ඇතුළේ ගොවිතැන් කටයුතු කරලා තිබෙනවා. දෙමළ ජනතාව ගොයම් හිටවලා ගොයම් කපා ගෙන තිබෙන බව අපි දැක්කා. එතකොට අපි කල්පනා කළා අලියා වැටුණනෙ කොහේටද? මේ වළට තමයි මේ අලියා වැටෙන්න ඇත්තේ. එහෙම නම් අපි මේකට නම් කරමු ඇතාවැටුණු වැව කියලා තීරණය කළා. ඒක තමයි අලියාකොන්ඩාරම් කියන එක අද ඇතාවැටුණුවැව කියලා හඳුන් වන්නේ.

ප්‍රශ්නය – අද වන විට ගමේ තත්ත්වය කොහොමද?  ගොවිතැන් කටයුතු, ආදායම් තත්ත්වය කොහොමද?

පිළිතුර – අපි ඉතා හොඳින් ගොවිතැන් බත් කර ගෙන ජීවිතයක් ගත කළ අය. මේ ගම්මානයේ ඉන්න සේරම ගොවියෝ. නමුත් දැන් ගොවිතැන් බත් කරගන්න ගොඩාක් පහසුකම් අඩුයි. අපිට ඉඩම් තිබෙනවා. අක්කර 3 1/2ක් ලබා දීපු අය සිටිනවා. නැති අයත් ඉන්නවා. නමුත් අපි අර නැති මිනිස්සුන්ටත් අපි මනුෂ්‍යයෝ හැටියට අඳේට හරි කර ගන්න කුඹුරු ලබා දෙනවා. නමුත් අද වන විට කිසිදු ​ගොවිතැනක් හේනක් එළවළු බෝග ටිකක් වගා කරන්න බැහැ වැසි ජලය නැති නිසා. වැවට වතුර ටිකක් ලැබුණොත් තමයි අපි හිත් සන්තෝෂයෙන් ගොවිතැන් කටයුතු කරන්නේ. ඒත් දැන් වතුර ප්‍රශ්නයට විශේෂයෙන් නා ගන්න පානිය ජලය සඳහා මහවැලියෙන් නළ ළිං සවි කරලා තිබෙනවා. ඒත් ගොවිතැන් කටයුතුවලට ප්‍රමාණවත් ජලය නැහැ. අපි දිගින් දිගටම ඉල්ලන්නේ මේ ගමට ජල ව්‍යාපෘතියක් ලබා දෙන්න, ඉඩෝර කාලයේදී අපේ අවශ්‍යතා සඳහා. ඉඩෝර කාලයේදී මේ නළ ළිං හිඳෙනවා. එතකොට තමයි ජල ගැටලුව උග්‍ර වෙන්නේ. ගොඩ ළිං හිඳෙනවා. වැව් හිඳෙනවා. මේ පහසුකම අනිවාර්යයෙන්ම අපට අවශ්‍ය දෙයක්. ගොවිතැන් කිරීමට නම් වැසි වර්ෂාව හෝ ජල පහසුකම් මේ ප්‍රදේශයට තිබෙනවා නම් රජයෙන් කියලා කිසිම උපකාරයක් අපට අවශ්‍ය නැහැ. අපි මිරිස් වගා කරලා හරි ජීවත් වෙනවා. මේ ගම්වල පොළව හොඳයි. පොළවේ ඕනෑම දෙයක් වගා කළොත් හැදෙනවා. ඒකට වතුර ටික තමයි ඕනෑ. ඒ ටික අපට කොයි රජයකින් හෝ ලබා දෙනවා නම් මේ ගම් බබළවන්න අපට පුළුවන්.
ඇතාවැටුණුවැව ගම්මානය සුන්දර ගම්මානයක් වුවත් එහි ජීවත් වන අයට එතරම් සුන්දරත්වයක් නම් නැත. යුද්ධයෙන් බට කෑ එම ජනතාව ආර්ථික අතින්ද දැඩි ලෙස පීඩාවට පත්ව සිටිති. විශේෂයෙන් ඔවුන්ගේ වගා කටයුතු සඳහා අවශ්‍ය ප්‍රමාණවත් ජල පහසුකම් නොලැබීම හේතුවෙනි.

අැතාවැටුණුවැව ගම්මානයේ පදිංචි අජිත් කුමාර රොවුගු මහතා සිය අත්දැකීම් විස්තර කළේ මෙසේයි. 

මම මේ ගම්මානයට ආවේ වයස අවුරුදු 10දී. 1984 වසරේ අපේ දෙමාපියන්ට මෙහි ඉඩම් හම්බ වුණා. අපිට ප්‍රථමයෙන් ඉඩම් හම්බ වුණේ කෙන්ට් ෆාම්, ඩොලර් ෆාම් කියන ගම්මානයේ. එතකොට බන්ධනාගාර ගත වෙලා නිදහස ලබන්න සුළු කාලයක සිටින රැඳවියන්ටත් ඉඩම් දීලා එහි පදිංචි කෙරුවා. ඔය අතරේදී තමයි 1984 නොවැම්බර් 30 වැනිදා අලුයම එල්.ටී.ටී.ඊ. ත්‍රස්තවාදීන් ප්‍රහාරයක් එල්ල කළේ. අපේ ගේ තිබුණේ කැලෑව ආසන්නයේ. අපි කැලේට පැනලා මමයි මගේ සහෝදයන් දෙන්නයි අම්මයි ජීවිතය බේරා ගත්තා. ටික වෙලාවකින් අපි එළියට එන කොට තමයි දැක්කේ සිරකරුවන් පෝලිමට තියලා වෙඩි තියලා කියලා. පොඩි ළමුන් උල්වලින් ඇනලා උල්වල සිටවලා මරලා දාලා තිබුණේ. අපි ඊට පස්සේ නිකවැව කියන ගම්මානයට සවස 5 වෙද්දී ආවා. අපේ කකුල් තුවාල වෙලා කටු ඇනිලා ගස්වලට කැපිලා. ඒ ඇවිල්ලා අපි පරාක්‍රම පුර ඇළකිඹුලාගල පාසලේ කඳවුරු බැන්ඳේ. ඊට පස්සේ අපිට මොනරවැව කියන ගම්මානයේ ඉඩම් ලබා දුන්නා. ඒක විශාල මුකලාන කැලෑවක්. චේතිය ගිරිය පන්සලේ නායක හාමුදුරුවෝ තමයි අපිට මේ ඉඩම් පෙන්නලා පදිංචි වෙන්න ඉඩ කඩ සැලැස්සුවේ. අපි ඉතා කුඩා ළමයි. අපි ඒ ප්‍රදේශයට නායක හාමුදුරුවෝ සමග එන කොට මොනරෙක් එක වරම ඉගිලුනා. මොනරා ඉගිලිලා යන ඔස්සේ අපි ඉදිරියට ගියාම වැවක් හම්බ වුණා. වැව හම්බ වුණාට පස්සේ හාමුදුරුවෝ කිව්වා මේ ගමට මම මොනරවැව කියලා නම තබනවා කියලා. එදා ඉඳලා තමයි මොනරවැව කියලා ප්‍රසිද්ධ වුණේ. ඒ ගම්මානයේ අපි සෑහෙන කාලයක් ජීවත් වුණා. පස්සේ එල්.ටී.ටී.ඊ. එකෙන් දිගටම දිගමට ප්‍රහාර එල්ල වුණා. ඊට පස්සේ අපි මේ ඉඩම්වලට පදිංචියට ආවා. ඔය අතර තුරේ අපිට දිගින් දිගමට ආටි (කාලතුවක්කු) ප්‍රහාර එල්ල වුණා. අපි කැලයට දුවනවා. නැවත එනවා. අපේ ඉඩම්වලට නිතරම ආටි වැටුණා. අපි වැඩි හරියක් බංකර් තුළ තමයි ජීවත් වුණේ. පස්සේ යුද්ධය නතර වුණාට පස්සේ තමයි අපි දැන් මේ තත්ත්වයෙන් ඉන්නේ. යුද්ධ කාලයේ අපේ ගම්මානයේ සෑම කෙනෙක්ම ඉතාමත් දුක් වින්දා. අපේ ගෙදරට එහා ගෙදර දරුවට ආටි එකක් වැදිලා ඇස් අන්ධ වුණා. අපි සවස 5 වෙන කොට කෑම කාලා මේ අකුල් අස්සේ තමයි නිදා ගත්තේ. බොහෝම දුෂ්කර කාලයක් ගත කළේ. මොකද එල්.ටී.ටී.ඊ. සංවිධානය අපි දැක්කම බෙල්ල කපලා මරලා දානවා. අද සම්​බෝලයි බතුයි කාලා හරි සතුටින් ජීවිතය ගෙවනවා.

ප්‍රශ්නය- දැන් තත්ත්වය කොහොමද?

පිළිතුර – දැන් කියලා වෙනසක් නැහැ. දැනුත් විශාල අඩුපාඩුකම් මධ්‍යයේ තමයි කාලය ගත කරන්නේ. අපිට ජලය අඩුපාඩුකම විශාල ගැටලුවක්. මොකද මේ ගම්මානයේ ඉන්නේ බොහෝ දෙනෙක් ගොවීන්. ස්ථිර රැකියා නැති අය බොහෝ දෙනෙක් ඉන්නවා. ඔවුන් ඉතා දුෂ්කරතාවලට මුහුණ දීලා තමයි ජීවත් වෙන්නේ. වතුර ටික ලැබෙන්න ජල ව්‍යාපෘතියක් තිබෙනවා නම් වගා කටයුතුවල නිරත වෙලා ජීවන තත්ත්වය ගොඩ නගා ගන්න පුළුවන්. අපිට අද වෙන තුරු එවැනි දෙයක් තවමත් නැහැ.

ප්‍රශ්නය – එල්.ටී.ටී.ඊ. සාමාජිකයන් මුහුණට මුහුණ හමුවෙලා තිබෙනවාද?

පිළිතුර – අපෝ කිහිප වතාවක්ම හම්බ වෙලා තිබෙනවා. මම වැවට යන කොට මේ ප්‍රදේශයේ පදිංචි කළු අයියා කියලා කෙනෙක් වැවේ මාළු බාමින් සිටියේ. එල්.ටී.ටී.ඊ. එකෙන් එයාගේ ළමයව අරගෙන යන කොට ළමයා කෑ ගැහුවා. එයාව බේරගන්න තාත්ත යන කොට තාත්තාවත් අරගෙන ගියා කැලයට. අපි කැලයේ ගිහින් බලන කොට ළමයව උඩ දම දමා ගෙන යනවා. තවත් දවසක් අපි කැලේට යන කොට අපිට ගම ආරක්ෂා කරන්න ෂොට් ගන් කියලා තුවක්කුවක් දීලා තිබුණා. අපිට සද්දයක් ඇහිලා බලන කොට එල්.ටී.ටී.ඊ. එකේ අය කැලේ මැදින් යනවා. අපිට වෙඩි තියන්න බැහැ. මොකද උන් ගාව බර අවි තිබුණේ. අපි කැලයේ නිදිය ගෙන හැංගිලා සිටියා. අපි හමුදාවට කිව්වා මේ ගැන. පස්සේ අපිව අරගෙන ගියා කොටින්ට ඔත්තු දෙනවා කියලා. එදා තමයි කෝන්ගහවැව හමුදා මුර පොළට පහර දුන්නේ.

සමහර වෙලාවට අපි කියන දේවල් හමුදාවේ නිලධාරීන් විශ්වාස කළේ නැහැ. එ්ගොල්ලෝ හිතුවේ අපි කොටින්ගේ ඔත්තුකාරයෝ කියලා. ඒ වගේ අපි දෙපැත්තෙන්ම බැට කෑවා. අවුරුදු 10 ඉඳලා අවුරුදු 35ක් විතර යනකම් අපි යුද්ධය නිසා දුක් වින්දා. අපි මේ ගමේ සෑම ගහක් යටම නිදාගෙන තිබෙනවා. අපි දැනටත් දුක් විඳින්නේ මේ වතුර වගේම ප්‍රවාහන පහසුකම් දේවල් නැති නිසා.

දැනට ඇතාවැටුණුවැව ගම්මානය තුළ පවුල් 600ක් පමණ ජීවත් වෙති. එම පවුල්වල දූ දරුවන්ට අධ්‍යාපන කටයුතු සිදු කරන්නට ඇත්තේ ඇතාවැටුණුවැව විද්‍යාලය පමණි. ඒත් විද්‍යාලයේ අඩුපාඩු රැසක් මධ්‍යයේ අධ්‍යාපන කටයුතු පවත්වා ගෙන යයි. ගුරුවරුන්ගේ අඩු පාඩු රැසක් පවතින අතර දුෂ්කර නිසා ඔවුන් එම ගම්මානයේ පාසල් කරා යොමු වන්නේ නැත. පාසලේ ඩෙක්ස් බැංකු රැසක අඩුවක් තිබේ.

අැතාවැටුණුවැවේ දැන් තිබෙන තත්ත්වය පිළිබඳව අප සමග කරුණු පැහැදිලි කළ එම්.බී.ඒ. නිශාන්ත මහතා.

අපි යුද්ධයෙන් ගොඩාක් පීඩා විඳි අය. අපිට මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා 2009 වසරේදී සාමය උදා කර දුන්නට පස්සේ ඒ යුද බිය දැන් නැහැ. ඒක අපිට විශාල සහනයක්. නමුත් යුද්ධයක් අවසන් වුණාම රටක් දියුණු වෙන්න ඕනෑ. ගමක් දියුණු වෙන්න ඕනෑ. නමුත් අපට තවමත් එවැනි දෙයක් දක්නට ලැබෙන්නේ නැහැ. ඒකට හේතුව තමයි අපේ ගම පාලනය වෙන්නේ මුලතිව්වලින්. එතකොට සිංහල ගම්මාන මේ වැලි ඔය කලාපයට තිබෙන්නේ 13ක්. ඒ සියල්ලම සිංහල ගම්මාන. මුලතිව් හා වව්නියාව යන දිස්ත්‍රික්ක දෙකට මේ ගම්මාන බෙදිලා තිබෙන්නේ. එතකොට පරිපාලන කටයුතු සිදු වෙන්නේ පැති දෙකකින්. දැන් අපට කොයි පැත්තකින්වත් සහනයක් නැහැ. දැන් මේ ගම්මානවල සිටින සිංහල ජන කොටස අතරමං කරලා මැදකට දාලා හිර කරලා වගේ තමයි තිබෙන්නේ. ඒක අපිට විශාල ගැටලුවක්. අප මේ පිළිබඳව සෑම ආණ්ඩුවකටම සෑම රජයේ නිලධාරියකුටම පැහැදිලි කළා. අපි ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලයට මහවැලි කාර්යාලයට දිගින් දිගමට දැනුම් දෙනවා. නමුත් ඔවුන් සඳහන් කරන්නේ ප්‍රමාණවත් ප්‍රතිපාදන නැහැ කියලා. අපේ මේ ප්‍රදේශයේ ජනතාවට ජීවත් වෙන්නට ලැබෙන ප්‍රතිපාදන මදියි. දැන් පාසල ගත්තොත් පාසලේ කිසිම දියුණුවක් දකින්නට නැහැ. පාසල තුළ අඩුපාඩු බහුලයි. පළමු වැනි කාරණය ගුරුවරු හිඟ කම, දෙවැනි කාරණය ළමුන්ට ඉඳගන්න, ලියන්න ඩෙස්ක් පුටු නැහැ. වතුර ටික, වැසිකිළි පහසුකම් නැහැ. හදිසියේ වැසිකිළි යන්න පාසලේ වතුර නැහැ. පාසල අසල තිබෙන නළ ළිඳෙන් වතුර ගෙනල්ලා තමයි ඒ දරුවන් වැසිකිළි යන්නේ. මේ ඇතාවැටුණුවැවට තිබෙන්නේ ඇතාවැටුණුවැව විද්‍යාලය පමණයි. සමස්තයක් වශයෙන් ගතහොත් වැලි ඔය ජනපදයේ හැම පාසලක්ම පවත්වා ගෙන යන්නේ මේ ආකාරයට තමයි.

පුරන් වූ කුඹුරු යායක්

ඉදිරියට දැන් එන්නේ වැසි කාලය. ඇත්තටම කියනව නම් වසර 4ක කාලයක් ප්‍රමාණවත් ගොවි තැන් කරගන්න ජල පහසුකමක් තිබුණේ නැහැ. දැන් මේ එන කන්නයේ වගා කටයුතු කරන්න වී ටිකක් මිලදී ගන්න මෙහෙ ඉන්න ගොවීන්ට වත්කමක් නැහැ. බොහෝ දෙනා කුලී වැඩ කරලා තමයි ජීවත් වෙන්නේ. එතකොට ඒ තත්ත්වයවත් මෙහේ ජනතාවට උදාවෙලා නැහැ. අන්න ඒ වගේ විශාල ගැටලු රැසක් තිබෙනවා.

අද කුඹුරු තිබුණට බිත්තර වී ටික මිලදී ගන්න බැරි අසරණ මිනිස්සු ජීවත් වෙන්නේ මේ ගමේ. අපි ගොවිජන සේවා කාර්යාලයෙන් ඉල්ලීමක් කළා අපට සහන මිලකට හෝ බිත්තර වී ලබා දෙන්න කියලා. අපි වැලිඔය ජනපදයට එන කොට කුඩා ළමයි. අපි මේ ජනපදයේ මේ ගම්මානයේදීමයි හැදුණේ වැඩුණේ. නමුත් අපි වැලිඔය දාලා ගියේ නැහැ. අපි 1984 ඉඳලා මේ වෙනකම් ජීවත් වෙනවා. නමුත් හරියට තවමත් මේ ජනතාවගේ අඩුපාඩු විසඳලා නැහැ. මම එන සෑම රජයකටම කියන්නේ අපි ගැන අවධානය යොමු කරන්න. අපි ගැනත් සොයලා බලන්න කියලා.

මේ වැලි ඔය ප්‍රදේශයට ප්‍රතිපාදන එන්නේ මුලතිව් දිස්ත්‍රික්කය හරහායි.

එතකොට අපේ ප්‍රධාන ඇමතිලා ඉන්නේ ඒ පැත්තේ. එතකොට මේ පැත්තට ප්‍රතිපාදන එන කොට අඩුපාඩුකම් සිද්ධ වෙනවා. මෙම ප්‍රදේශය පාලනය වන්නේ උතුරු පළාත් සභාවෙන්. නමුත් උතුරු පළාත් සභාවෙන් මම දන්නා තරමින් මේ ප්‍රදේශයේ මොන යම් දෙයකට හෝ කිසිම ප්‍රතිපාදනයක් ලබා දීලා නැහැ. දැන් වව්නියාවේ ඉන්න මැති ඇමතිවරු කිහිප දෙනකු තමයි අපේ දුක සැප යම් තරමින් හෝ සොයා බලන්නේ. ජනාධිපති මෛත්‍රීපාල සිරිසේන මහතා පදවිප්‍රාප්ත වෙලා වසර කිහිපයකට පස්සේ තමයි වැලි ඔය මහවැලි කාර්යාලයට ආවේ. එදා නම් කිව්වා මාසයකට සැරයක් වැලි ඔයට එනවා කියලා නමුත් තවම ආවේ නැහැ.

විශාල ගැටලු තිබෙනවා. දැන් වසර 4ක් ගොවිතැන් බත් නොකරන ගොවීන් සිටිනවා. අද කුලී වැඩක් නැහැ. රැකී රක්ෂා නොමැති 60 %ක පමණ ජනතාවක් සිටිනවා වැලි ඔය ජනපදය තුළ පමණක්. අපි ඉල්ලීමක් කළා අඩුම තරමේ අපට මාසයකට සලාකයක්වත් දෙන්න කියලා. නමුත් එවැනි කිසි දෙයක් මේ වන තුරුත් වෙලා නැහැ.