Sri Lanka builds its future soldier capability around Special Forces, used to great effect against the LTTE insurgency

Sri Lanka is continuing its soldier modernisation plans continuing with the initiatives that it attributes to its success in defeating the LTTE insurgency.

Colonel HP Ranasinghe, Commander Special Forces Brigade, Sri Lanka Army stated, “[The] Special Forces of Sri Lanka rely principally on human skills blended with little equipment and technology. “Skill and will” being the policy due to compelling economic constraints. However, looking into the security challenges of the future, the Special Forces are contemplating upgrading programmes, designed to blend human skill with the “right technology.”

The key unit in recent operations has been the Special Infantry Operations Team (SIOT). The SIOT was developed as a concept by the infantry to fight and defeat the LTTE in sub conventional, guerrilla and counter insurgency warfare. The concept exploited the inherent nature of the infantryman, born and bred in villages and possessing the same attributes as a guerrilla.

The SIOT saw the employment of specially trained infantry teams in four man, eight man and twelve man units as a means of surveillance, target acquisition and a human guidance system for delivery of effective combat power within LTTE controlled areas. The operational range and endurance of these small infantry groups covered a distance 5-6km over a period of four days. With replenishment, some of the teams extended operations to five days depending on circumstances.

The Sri Lankan military attribute the effectiveness of SIOTs to seven main factors; operational endurance of the Soldier including hygiene, nutrition and medical factors; merging with the terrain with improved camouflage; reducing their signature by appearing as locals in terms of their tracks; extending the range of communications; improved power sources, more effective remote control devices and a better night operations capability.

An improvement to rations was achieved simply by innovating using local food to extend operational range, duration and scope. Local solutions to nutrition were applied to ensure that lightweight energy and nutrients could be provided, utilising dried meat with honey as well as yams and tree roots. The expertise of locals in herbal medicine was also studied such as in the treatment of snake bites. This was noted as particularly useful for individuals during escape and evasion.

To enhance operational endurance, caches of food were established, initially for experimental purposes. Due to the lack of proper sealing methods, some items deteriorated and some were sniffed out by animals until the problems were identified and rectified.

Camouflage uniforms initially worn by Special Forces were olive green fatigues which were clearly visible in the jungle as a dark patch when wet and did not blend easily with most of the terrain. As a response, a new camouflage was used that better merged with most surroundings, focusing on a design that was complementary with the bark of trees.

Many tactical problems occurred due to the signature of military boot prints. Experiments were conducted on how to reduce the signature of the boot. Finally a plain rubber sole similar to the slippers used by the locals were selected with significant results.

Communication ranges was often insufficient, with an average range of 45 Km using HF. To overcome this deficiency intensive research was conducted Army with three communications sets employed in a relay method. An extended antenna, dubbed “Slim Jim” was used which extended ranges to 54 km.

Individual hands free communication systems are now being sought as are improved HF communication systems with burst transmission capability for data and a more reliable satellite phone. Low cost commercial mobile telephones were often used to complement and at times supplement radio communications. It was noted that the LTTE extensively utilised commercial off the shelf satellite communications.

The direction of indirect fires was a priority task given to the SIOTs with VHF communications being the primary communication system. Although direct communications connected the SIOT teams with battalion level mortar batteries, access to artillery support was only achieved by relaying target information through an artillery fire coordinator to the gun position.

SIOT teams are being provided with two VHF radio sets and one Sat phone to support this and other tasks and more secure links are also being sought.

Remote control devices were experimented with for years, using commercially available devices produced locally. After modification by the Sri Lanka Army these were regularly used to enhance the effectiveness of ambushes.

Most night operations were confined to ambushes due to insufficient equipment and at times equipment had to be pooled between units. An upgrade plan is currently being contemplated with the aim of improving the ability to conduct movement at night and add a limited night fighting capability, integrated on personal weapons, an area which will also be enhanced with the addition of new day sights to enable precision engagement in an urban environment. Since night vision equipment was used on a scale of one per team, this required team members to follow virtually blind. On most occasions, movement through the jungle was conducted during the day due to this lack of individual night vision devices. The jungle terrain also reduced the efficiency of image intensifiers and use of infra-red devices was detectable, due to the close nature of the terrain and the activeness of the system.

Other improvements will include the introduction of a Light Weight Under Barrel Grenade Launcher fitted to personal weapons on the basis of two per eight man team. The teams currently use 40mm Grenade Launchers as an additional weapon, which enhanced the firepower of the team but was found to be cumbersome.

In terms of navigation, existing weapons are to be upgraded with digital compass fitted on each personal weapon and integrated on day/night sights. Integration of the compass and GPS on individual weapons systems will enable effective navigation whilst preserving the ability to respond effectively to sudden contacts without impeding the carriage and use of personal weapons.

Cheap civilian utility range finders with ranges up to 300 m were used effectively by the LTTE. The Sri Lankan military is considering considering their use on laser designators on the basis of one range finder per team.

Commercial mini-solar equipment to recharge the batteries of the communication sets as well as GPS and SAT phones was also introduced. In operations however this had limited endurance and a more rugged optimised solutions had to be provided.

For Power, interoperable batteries and a common recharging system for equipment are being sought. During recent operations, power was preserved to support operations over a period of three to four days with the use of strict radio discipline, communicating only when required. Sri Lanka is seeking lightweight, interoperable batteries for communications systems, night vision and range finders will also be used to support the support the goals of the reduction of soldier load and overall sustainability.

In operations, lightweight armour providing protection from fragments were preferred, as it supports mobility and flexibility.

Colonel HP Ranasinghe was speaking at IQPC’s Soldier Modernisation Asia 2011.


Sri Lankan special forces soldiers were experienced in both the conventional and unconventional aspects of infantry warfare. Photos courtesy of Sri Lanka Ministry of Defence and Urban Development

How do you defeat a rebel army? An army that grew from the smallest insurgent cells, using terror as its prime tactic, to a fully manned force with artillery, an air wing, naval units, and elite suicide cadres? How do you remake yourself during a conflict in a way that leads from stalemate to victory? Look to the Infantry.

The Sri Lankan army had just such an experience. They fought for many years against a separatist movement that had evolved into an insurgent state. Facing an impasse on the battlefield, leaders and men rethought their tactics and revived infantry fundamentals.

Background of Conflict: Cycle of Cease-fires
The Eelam War began in 1983 as the long-term tensions between the Singhalese and Tamil populations erupted with riots, killings, and government response. This initial outbreak set the tone for the long bloodletting to come. The first cease-fire between the Sri Lankan government and the Liberation Tamil Tigers of Eelam (LTTE) began in July of 1987 and was followed by the Indian army intervention on the island.

The Indian army fought with the LTTE and established a peacekeeping effort which lasted until the withdrawal of the Indian army three years later in March 1990. Fighting resumed between the LTTE rebels and the government of Sri Lanka in June 1990, marking the beginning of Eelam War II. The Sri Lankan army was locked into positional defense for the next five years of conflict. From these fixed positions, they used conventional formations and tactics, seeking to clear rebel-dominated areas. During this time, the LTTE conducted terror acts and unconventional warfare throughout the island.

International forces and domestic political realities led to another cease-fire in January 1995. It was short lived, however, because of violations of the cease-fire, terror attacks, and changes in political will. This led to Eelam War III in April 1995. For six years, the Sri Lankan armed forces fought to stave off disaster and protect the Sri Lankan people. During large-scale operations, the Sri Lankan army often advanced on narrow fronts to minimize movement and logistic difficulties. This allowed the LTTE to concentrate defenses along a single axis of advance and stop the much larger force.1Then, by infiltration and maneuver, the LTTE would strike at weak points along the extended line of advance to great effect.2

The LTTE consolidated territory and created a position of strength. International pressure once again led to a cease-fire which lasted five years. This long hiatus allowed the LTTE to transform from an insurgent force to a rebel army. They amassed artillery, created naval and air capabilities, and expanded a land force replete with dedicated and deadly suicide cadres.3 Renewed terror attacks, natural disasters, and political changes weakened the cease-fire agreement, and the fourth and final Eelam War began in July 2006. The LTTE was once again poised to “combine guerilla warfare, positional defense, and IEDs (improvised explosive devices) to slow down and inflict heavy casualties by the extensive use of indirect fires.”4 The Sri Lankan army, however, had also been preparing during the cease-fire. Innovations in infantry training, organization, and employment — along with the efforts of all the armed forces — led to the government’s final victory in May 2009.

Initial Use of Infantry
The conventional tactics of advancing infantry formations along linear avenues of approach and seeking to penetrate fixed defenses proved to be a meat-grinder for the Sri Lankan army. The LTTE used freedom of movement to infiltrate the flanks of these formations and then strike against the column in depth. When the army columns were delayed by IEDs and obstacles, LTTE artillery and mortars were brought to bear with deadly accuracy.5

Over the years, this pattern replayed several times as government offenses were stalled by the LTTE and cease-fires were declared. During these lulls, the LTTE was able to rest and refit while strengthening defenses and choosing the next target. It was during this last pause in 2001-2006 that the senior leadership of the Sri Lankan army realized they had to do something different to change the results in the fighting that would inevitably return. In 2001, during the final stage of a failed divisional operation to clear LTTE positions in northern Sri Lanka, heavy battlefield casualties led to a new concept in infantry tactics. The division stalemated and several small units were missing in action. Unexpectedly, three squads of soldiers made it back to friendly lines after traversing miles of guerilla-controlled territory. This led Infantry leaders to conclude that small units of infantry — with the proper training, organization, and equipment — might be effective within the LTTE area.6 They needed to make changes to avoid the failures of the past, and this could have been the answer.

Analysis of the past combat experiences pointed to the success of the special forces and commandos in disrupting LTTE operations and striking fear into its leadership.7 These forces were successful in the close battle as well. Over years of brutal fighting, these elite forces had perfected small unit combat deep within LTTE-controlled areas.

These special forces had their beginnings in 1985 in the midst of Eelam War I. A small group of two officers and 38 men conducted operations deep in LTTE-dominated areas. They were known as combat tracker teams. They were created under the guidance of then Major G. Hettiarachchi and Lieutenant A.F. Laphir.8 In December 1988, the unit was officially designated as 1st Regiment Special Forces and expanded to four squadrons. Over the years, they became a vital force that was relied upon for deep reconnaissance and raiding. By necessity, they had become the force of both first and last resort during the long civil war. On the eve of Eelam War IV, they were experienced in both the conventional and unconventional aspects of infantry warfare.9 Their hard-won expertise laid a foundation for the building of the new special infantry operations teams (SIOTs). The special forces and commandos provided a template for equipment, training, and tactics for the infantry to build on.

Shift to More Aggressive Leadership
Lieutenant General Sarath Fonseka was promoted in December 2005 to head of the Sri Lankan army. This signaled the political leadership’s commitment to more aggressive leadership and dedication to a final victory. Fonseka was known for his focus on results in combat that weakened the LTTE at all levels and built toward further success. He was quoted by V.K. Shashikumar in the July-September 2009 issue of Indian Defense Review, speaking about how he selected his commanders:

“I did not select these officers because they are young. But they were appointed as I thought they were the best to command the battle. I went to the lines and picked up the capable people. I had to drop those who had less capacity to lead the battle. Some of them are good for other work like administration activities. Therefore, the good commanders were chosen to command this battle. I thought seniority was immaterial if they could not command the soldiers properly. I restructured the army and changed almost all the aspects of the organization…”

Successful and aggressive brigadiers were given command of new formations trained to close with the enemy and create battlefield advantage by defeating the enemy “at their own game and in their own backyard.”10

Expansion of Innovation to Infantry
The most innovative aspect of the Sri Lankan army’s adjustments after the 2001 to 2006 cease-fire was the organization of 12-man teams within infantry battalions. These acted independently within the four-kilometer frontline zone that marked the limit of these lead elements. Abandoning the traditional practice of a fixed forward line with major units massing against narrow frontages, the infantry battalions were organized into small units to patrol along the forward line of own troops (FLOT) to make contact with the LTTE cadres and press the attack on a broad front. This took away the freedom of movement LTTE elements had enjoyed over the decades of civil war.

Special Infantry Operation Teams
Concept and Training
Many factors contributed to the development and implementation of the SIOT concept. Much credit goes to the Sri Lankan serving officers’ ability to be self critical. Long hours of soul searching and sharing the stories of combat failure from the earlier days of the conflict led to “prudent analysis.” In recognition of the sacrifice of fallen comrades, officers and men rededicated themselves to the difficult task of combat innovation. They developed a training program that mixed the Sri Lankan infantry’s conventional past with the hard-won lessons of years of unconventional warfare. The innovative concept of creating small SIOTs drew from the special forces experience as well as capitalizing on simple villagers’ inherent field skills.

The Sri Lankan army lost 6,000 soldiers during Eelam War III, with as much of 90-percent of those casualties being foot soldiers. These losses left the infantry in need of an overall “rejuvenation” due to the need to replace these casualties and the planned expansion of operational forces.11 During the cease-fire that ended Eelam War III, advanced platoon training began to reestablish morale, unit cohesion, and a baseline of infantry competency across the force.

All the nations of South Asia share the military legacy of the British imperial army. British doctrine and force design permeated the headquarters down through the rank and file. After decades of combat experience, the leaders of the Sri Lankan army had learned the hard lessons of fighting in the jungle. Infantrymen at all levels felt the need to move away from past doctrines and address “a modus operandi suitable to Sri Lankan environment.”12 The transformation to small teams began. The SIOTs concept was implemented from the ground up — not from an institutional base or from the top down.

The training was extensive and lengthy. After completion of the 44-day advanced platoon training course, select soldiers continued with the SIOT course for additional weeks. This took over three months and “included combined arms, joint warfare, and real-life exercises inclusive of close air support.”13 The SIOTs were spread out through the infantry battalions of the army. Each rifle company had six of these teams that passed on their skills as instructors. Infantry skills were improved in all formations. By 2006, some infantry companies were completely manned by SIOT soldiers.14This level of skill allowed the battalion commander to dominate a broad front that extended 4-5 kilometers in depth. “The concept exploited the inherent traits of the infantrymen born and bred in villages and possessing the same attributes as a guerilla such as familiarity with jungles, robustness to endure hardships, and the free, uncaring attitude of operating independently.”15

SIOT Training
Special forces selected weapons best suited for close combat in the jungles of Sri Lanka. The SIOTs adopted and adapted these choices for their own use. A silenced 9mm MP-5 submachine gun maintains stealth and avoids immediate compromise upon contact. Enemy individuals or small outposts could be killed or suppressed without the noise of conventional infantry weapons. The limitations of the 9mm round meant that this was a specialized weapon. Each SIOT member was trained primarily on the AK-47 variants and the light machine guns of the same caliber (7.62x39mm), as well as the medium PK machine gun (7.62x54mm). RPG-7s were carried for assault and to break contact. Thermobaric and high explosive rounds were routinely carried for greatest effect, and Claymore-type mines were used for protection when stopped and for conducting ambushes.16

Commercially available GPS devices assisted with navigation and control of indirect fires. Night vision devices were sought by all the teams but were in short supply. These were especially useful in surveillance and target acquisition.17

Experience in Battle
With the focus on highly trained infantry teams, combat became more decentralized. Teams conducted combat operations without officers present. Planning was conducted jointly by officers and men while decisions were made in the field by sergeants. This required initiative by all ranks and led to innovation in tactics and techniques.

During the final Eelam War, there was a marked change in morale and mission focus. “Most of the men and nearly all of the officers in the 55th Division were veterans, many of them with long years of service in the Eelam War. A seasoned force, the Sri Lankan army had gained from their previous experiences. Not only was morale consistently high, the mentality was now very different. Previously hesitant, hidebound, and beleaguered, they were now confident, self-reliant, and resourceful; this was the new Sri Lankan army. It had been a remarkable transformation.”18

These four-, eight-, and 12-man SIOTs operated across the battalion frontages seeking contact with the enemy.19 Out to a depth of four kilometers, these independent teams disrupted LTTE reconnaissance, pushed in outposts, and called in fire support against enemy concentrations. This created uncertainty for the LTTE, not knowing from what axis to expect the Sri Lankan army. The jungle was no longer the sole domain of the enemy.

At night, the teams remained well forward as listening posts and conducted ambushes along avenues of approach. This helped secure the area of advance and protect the forces in the rear from surprise attack or flanking movements. General Fonseka was quoted as remarking, “Those days (before SIOTs), we always advanced in battalion strength. We would advance for about two kilometers and then wait for artillery support. Now, we got used to going much further forward by ourselves; sometimes we would go out more than eight kilometers in a day, sometimes 12. The enemy didn’t know where we would be or what we would do.”20

SIOTs Zone of Attack
The teams maintained their separate actions for days, carrying their own supplies, establishing caches, and living off the land as much as possible. Night combat also increased. Previously, the Sri Lankan army ceased actions at night. Only Sri Lankan special forces fought day and night. With the advent of the SIOTs, this changed; the LTTE no longer owned the night. Not only did the infantry formations move and fight at night, but they maintained the tempo of attacks over several days, with no fixed number of days or periods of time to limit them. Operational phases became more unconventional and unpredictable, putting the LTTE at further disadvantage.21

With so many small units deployed, the lack of communications equipment was a constant problem. Overall situational awareness suffered “and occasionally resulted in fratricide.”22 The teams struggled to master the arts of camouflage and moving undetected while maintaining communication with their parent units and fire support.

Brigadier R.A. Nugera summarized the battlefield experience of the SIOTs at a defense seminar held in 2011.23 He emphasized their success in operating “on wide fronts, infiltrating, and striking the terrorists from the front and the rear.” These small unit operations took time and “lacked momentum in a conventional sense.” It required patience to gather the battlefield intelligence needed to dominate. “The LTTE finally lost the contest for the jungles, their critical bases, their social rents, and ability to wage classical guerilla warfare,” Nugera said. The SIOTs suffered heavy casualties in this aggressive, constant contact endeavor, and this required a steady program of on-the-job training as new infantry soldiers joined the SIOTs already in the field. Nugera explained, “The actions of these teams compelled the LTTE to commit more cadres and reserves to contest the jungles, and this denied them of much needed reserves to counter other security force operations.”

As the Sri Lankan infantry took the fight to the LTTE on their own turf, they began to dominate the elements of time and space. They found that most of the LTTE cadres had “very basic training and relied most of the time on familiarity of terrain and freedom of action rather than actual developed skills.”24 The SIOTs proved to be the superior fighters.

Conclusions and Key Lessons Learned
The Sri Lankan army leadership agreed, “The key unit in recent operations has been the special infantry operations team.”25 The success of the SIOTs is most commonly attributed to their endurance, their ability to merge with the landscape, and their ability to develop the combat situation to their advantage and bring the superior firepower of the Sri Lankan forces to bear. “The SIOT was developed as a concept by the infantry to fight and defeat the LTTE in sub-conventional, guerrilla, and counterinsurgency warfare. The concept exploited the inherent nature of the infantryman, born and bred in villages and possessing the same attributes as a guerrilla.”26

Key lessons learned from this operational experience include the need to conduct “in-stride” training to replace combat losses and not degrade operational capability. Perhaps even more significant was the impact the SIOTs had on the overall Sri Lankan army. This “battle-tested doctrine” was formulated “in real time” and “served as an engine to inspire the infantry.”27

Created to face the LTTE in the jungles, the SIOTs established new standards for the infantry as a whole:

  • Improved tactical intelligence
  • Continuous surveillance of the battle area
  • Timely and accurate target acquisition
  • Reduced casualties through dispersion and stealth
  • Reduced civilian casualties by precision in operations

The success of the SIOTs in dominating the near battleground freed the special forces from the close battle and allowed them to be used in their classic role of deep penetration against critical and high-value targets.

Jungle warfare requires small groups that know the jungle and feel at home there. U.S. forces in Vietnam, especially special forces and long-range reconnaissance patrol units, learned these same lessons. Extensive task-focused training is a necessity. Weapons sets must include large-caliber automatics that can defeat the jungle foliage and suppress a close enemy. The expert use of explosives for assault and ambush are needed as well. Most importantly, aggressive leadership is needed at the team and section levels. Without the aggressive corporals, there will be no success. Finally, a level of trust was established amongst the echelons of leadership. Traditional command and control gave way to trusting the team leader with the freedom to accomplish the mission.

As Nugera told the world in 2011, “ultimate success came on the ground by winning the patrol skirmishes. By contesting the LTTE in the dense jungles of the north and the east and by confronting and defeating the deadly suicide cadres… It became the infantry way of war. It resulted in the LTTE being overwhelmed in an expanding torrent of small group operations which they could not match qualitatively or quantitatively and so were defeated.” 28

1 DBS Jeyaraj, “An Operation Drags On,” Frontline, 13-26 December 1997, Frontline : In-depth analysis of issues and events in India and around the world

2 Major General (Retired) Lalin Fernando, “Army’s Admired Innovations,” The Island, 12 October 2010, http://pdfs.island.lk/2010/10/12/p9.pdf.

3 Major General Chagi Gallage, “Operations in the East,” BUSINESS TODAY – Humanitarian Operation

4 Brigadier Ralph Nugera, “Evolution of Training,” BUSINESS TODAY – Combat Service Support And Evolution Of Training

5 Ibid.

6 Brigadier Ralph Nugera, “Evolution of Training,” transcript from video of presentation given at the “Defeating Terrorism – Sri Lankan Experience” seminar held 31 May – 2 June 2011.

7 Fernando, “Army’s Admired Innovations.”

8 Sandun W., “The Heroic Saga of the Special Force: ‘I Who Would Not Dare to Give in to the Enemy,’” Lanka Help Magazine, 12 October 2011.

9 Use & Misuse of Special Forces in Sri Lanka — Does the SL Army Need to Rethink its Special Operations Doctrine? – David Blacker’s Blog | The Eight Man Team

10 Nugera, transcript.

11 Nugera, “Evolution of Training.”

12 Ibid.

13 “85 More Pass out After Buddy Trio Training,” http://www.nationalsecurity.lk/fullnews.php?id=26227

14 Sergei DeSilva-Ranasinghe, “Strategic Analysis of Sri Lankan Military’s Counter-Insurgency Operations,” Future Directions International, 12 February 2012, 2.

15 Nugera, “Evolution of Training.”

16“LTTE Commander killed in Claymore attack,” TamilNet, 10 June 2006, TamilNet: 10.06.06 LTTE Commander killed in Claymore attack

17 Ibid.

18 SinhaRaja Tammita-Delgoda, “Sri Lanka –The Last Phase in the Eelam War IV,” Sunday Island Online, The Island-Features

19 Udara Soysa, Terrorizing Terrorists, Understanding the Successful Counter-insurgency Campaign in Sri Lanka (Zeilan Press, Massachusetts, 2009) 22.

20 Ibid.

21 Ibid.

22 Nugera, “Evolution of Training.”

23 Sandasen Marasinge, “Defeating Terrorism – Sri Lankan Experience Seminar,” Daily News, 2 June 2011, Sri Lanka News | Online edition of Daily News – Lakehouse Newspapers

24 Nugera, transcript.

25 Colonel HP Ranasinge, “Sri Lanka Looks to Special Forces Lead,” Soldier Modernisation, Vol. 7 June 2011, Soldier Modernisation | Sri Lanka Looks to Special Forces Lead

26 Ibid.

27 Nugera, transcript.

28 Ibid.

The tactical level of operations was dominated by small groups. This campaign was successfully waged across all levels of conflict from the tactical areas of responsibility and theatres of combat to the forums of international diplomacy. Prudent analysis of the past dictated the development of innovative concepts, blending conventional and unconventional warfare, concepts and tactics to suit the nature and environment of the conflict. Small groups of light infantrymen with meager equipment sharpened individual and team skills, and this was an innovative approach to counter insurgency and defeat the LTTE.

There were a number of factors that influenced the introduction of this concept. Heavy casualties resulted due to the employment of mass formations against an elusive guerilla army. The LTTE’s concept was to combine guerilla warfare, positional defence and IEDs to slow down and inflict heavy casualties by the extensive use of indirect fires. Taking advantage of the ceasefire, the LTTE built its arsenal of artillery and heavy and medium mortars.

Another factor was enhancing combat power through a mix of human skill and affordable technology. GPS and NVDs were some of the simple affordable equipment, which were used by the Special Infantry Operation Teams in executing their missions. This was specifically important in the areas of surveillance and target acquisition.

Developing the overall quality and competency of the infantry was influential in the training process, as the infantry had suffered miserably from the last conflict. The need for its overall rejuvenation was evident in the number of casualties and rapid expansion. In addition, the introduction of a suitable doctrine compatible to local environment was highlighted. Having followed the British doctrine in the past, the need for a modus operandi suitable to Sri Lankan environment was felt by infantrymen.

The origins of this concept date back to 2001, to an event in which a failed divisional operation to clear 45 LTTE held positions in Northern Sri Lanka resulted in heavy casualties and a few missing in action. Remarkably, three soldiers separated from their units were able to make it back to their lines. This encouraged thought to the effect that infantry, trained and purpose built could operate in guerilla controlled territory. Hence it was wise that the infantry transform into small groups to gain the initiative and finally defeat the LTTE.

The primary reasons for developing this concept include to improve tactical intelligence surveillance and target acquisition, to enhance lethality by improving the effects of the superior firepower of the security forces, to improve decision-making and the application of combat power at decisive points, to reduce casualties by operating in disperse small groups and lastly, to reduce civilian casualties by improving precision in operations.

Special Infantry Operations Teams were trained and organised for small group operations on the lines of guerilla warfare. This includes sub conventional operations, guerilla and counter insurgency warfare. They were the watchmen of the Battalion Commander and capturing an area through dominance was their modus operandi. The concept exploited the inherent traits of the infantrymen born and bred in villages and possessing the same attributes as a guerilla such as familiarity with jungles, robustness to endure hardships and the free, uncaring attitude of operating independently.

The training and development of this force was done through carefully planned training exercises. Infantrymen for the Special Infantry Operation Teams were selected from a 44-day advanced infantry platoon training, which was designed to maintain the combat efficiency of the infantry platoon throughout the peace period. On being selected from this course, students underwent a comprehensive training programme designed to develop the skills essential for special infantry operations missions. The training was conducted for a period of three and a half months. The improvement of the operational efficiency of the infantry as a whole could be attributed to the conduct of realistic and objective infantry battalion frame. This included combined arms, joint warfare and real life exercises inclusive of close air support.

The transformation and success of the infantry in defeating the LTTE through this concept could be expressed in three progressive stages: contest, impact and its success. The contest was for the jungles and the teams operated on wide fronts infiltrating and striking the terrorists from the front and the rear. They provided quality intelligence, which enhanced the lethality of the Security Force firepower and facilitated decision-making. The actions of these teams compelled the LTTE to commit more cadres and reserves to contest the jungles and this denied them of much needed reserves to counter other Security Force operations.

 The next stage was impact: the teams dominated the jungles and gained moral ascendancy over the LTTE. This took time but the LTTE finally lost the contest for the jungles, their critical bases and ability to wage typical guerilla warfare. The teams suffered heavy casualties and thus had to be replaced by the basic infantry.

Finally, the success of the Special Infantry Operation Teams influenced the basic infantry to adopt the same concept, highlighting the transforming effect that took place. The small group approach to operations spread throughout the entire infantry and thereafter blended the infantry and the Special Infantry Operation concept.

The lessons learned from this operation are as follows:

It is all about ‘dominance’. Operations conducted by the infantry such as counter terrorists, counter guerilla or even counter insurgency are principally about dominance. A major proportion of the LTTE cadres with the exception of a few elite units had very basic training and relied most of the time on familiarity of terrain and freedom of action rather than actual developed skills. All that was required was shaping the infantry with the confidence to operate in small units.

A battle-tested doctrine served as an engine to inspire the infantry. Precision in civilian environments was imperative and the infantry small group operation was effective and achieved a fair amount of precision. Lack of adequate communication to meet the demands of many teams was a challenge that was persistent and at times could not be met. It also created the problem of situational awareness, and occasionally resulted in fratricide. Innovative methods of employing the claymore mine were developed by the infantry with advice from the field engineers and the special operations forces.

Lastly, the concurrence of training and fighting: due to the number of casualties during the campaign, the Special Infantry Operation Teams were replaced with lesser-trained infantrymen . This was the implementation of the on-the-job training policy. The village youth maybe the answer: the recruit from the village is a suitable match to a guerilla, terrorist or insurgent if trained systematically whilst retaining the natural attributes inherited from his environment.

In conclusion, the defeat of the LTTE was attributed to a number of strategic operational tactical successes. However, it was the equation on ground that was changed in favour of the Security Forces for the dedication, skill and will of the infantryman.

Brig Ralph Nugera,*** WWV RWP RSP in Minute entitled “Evolution of Training” — reproduced in http://www.businesstoday.lk/article.php?article=3487 where one can find two other Minutes from Brigadiers Dhammika Kariyawasam & Tissa Jayasuriya on “Logistical Support” and from Maj Gen Sanjeewa Munasinghe, on “Medical Support” … all dated 2011

ත්‍රිකුණාමලය අත්පත් කරගෙන උතුරට ඇති නාවික සැපයුම් නවත්වා යාපනය අර්ධද්වීපයම තම අණසකට ගැනීම එල්.ටී.ටී.ඊ. නායක වේලුපිල්‍ලේ ප්‍රභාකරන්ගේ සමස්ත සැලසුම විය.

ඒ සඳහා වූ යුද සැලසුම් ක්‍රියාවට නංවමින් මාවිල්ආරු සොරව්ව වසා දමා යුද හමුදාපති ලුතිනන් ජෙනරාල් සරත් ෆොන්සේකාට  හමුදා මූලස්ථානයේදී මරාගෙන මැරෙන ප්‍රහාරයක් එල්ල කිරීමට කෙටි ත්‍රස්තවාදීහු ක්‍රියාත්මක වූහ.
ඉන් පසුව කොටි නායක ප්‍රභාකරන්ගේ  යාපනය අල්ලන සටනට අවශ්‍ය සැලසුම් ක්‍රියාත්මක කළේය.
රිවිරැස හමුදා මෙහෙයුමෙන් 1995 දී යාපනය අර්ධද්වීපය මුදා ගැනීමෙන් පසුව කොටි ත්‍රස්තයන්ගේ උතුරු ආරක්ෂක වළල්ල මුහමා‍ලේට සීමා වූයේය. එවකට ජාතික පෙරමුණ (National Front Line) ලෙස හැඳින්වූයේ මුහමා‍ලේය.

මුහමා‍ලේ ඉදිරි ආරක්ෂක වළල්‍ලේ (Forward Defence Line-FDL) සෙබළුන්ගේ කැපවීම යාපනය අර්ධද්වීපයේ අරක්ෂාව රැඳී තිබුණි. ශ්‍රී ලංකා රජය හා කොටි සංවිධානය අත්සන් කළ නෝර්වේ සටන් විරාම  ගිවිසුම ප්‍රකාරව කොටි පාලන ප්‍රදේශවල සිට යාපනයට පැමිණෙන සිවිල් වැසියන් හා වාහනද, යාපනයේ සිට වන්නිය දෙසට යන වාහනද පරීක්ෂාවට ලක්කෙරුණේ මුහමා‍ලේ පිහිටි හමුදා මුර‍පොළේදීය. මුහමා‍ලේ පඳුරු සහිත  කැලෑවලින් ද, නාගර් කොවිල් කඩොලාන සහිත ප්‍රදේශයකි.  කිලාලි කලපුව දෙසින්ද යුත් කිලෝමීටර් අටක ආරක්ෂක වළල්ලක් එමගින් ආවරණය වූයේය.

තම දිවි නොතකා ජීවිතය පුදදුන් වීරෝධාර රණවිරුවන්ට වීරත්වය වෙනුවෙන් පුදදෙනු ලබන ඉහළම සම්මානය වන්නේ පරම වීර විභූෂණ පදක්කමය. මීට පෙර විසි නවදෙනකු ඊට උරුමකම් කී අතර ඉකුත්2016/1024  දා පැවති වීරවික්‍රම පදක්කම් ප්‍රදානය කිරීමේ උත්සවයේදී ජනපති අතින් තවත් රණවිරුවන් තිදෙනකුට එම පදක්කම පිරිනැමිණි.  මේ කතාව ඒ අතරින් එක් විරුවකු ගැනය.

2006 අගෝස්තු වනවිට මුහමා‍ලේ ආරක්ෂාව භාරව සිටියේ මේජර් ජෙනරාල් සනත් කරුණාරත්නය. කර්නල් ශාන්ත දිසානායක මුහමා‍ලේ බළසේනාධිපති විය. කර්නල් අරුණ ජයසේකර නාගර්කෝවිල් බලසේනාධිපති වූඅතර කර්නල් රුවන් කුලතුංග  එළුතුමඩිඩුවාල්හි බළසේනාධිපති විය.  53 වන සේනාංකයට අයත් කර්නල් කමල් ගුණරත්න යටතේ වූ ගුවන් සංග්‍රාමික බළ සේනාවද හදිසි අවස්ථාවක ගුවනින් ගොඩබැස්සවීමට  දෙවන ආරක්ෂක වළල්ලට පසුපසින් ස්ථානගතව සිටියහ.

කොටි ඉදිරි ආරක්ෂක වළල්ලට ඔබ්බෙන් දිගින් දිගටම එල්.ටී.ටී.ඊ. ක්‍රියාකාරකම් වැඩිවෙමින් තිබෙන බව මුහමා‍ලේ 55 සේනාංක බුද්ධි නිලධාරියා වූ මේජර් ශිරාන් වැලිගම මේජර් ජෙනරාල් කරුණාරත්නට බුද්ධි තොරතුරු ලබාදුන්නේය.

සතුරු ප්‍රහාරයකදී උතුරු ආරක්ෂක වළල්‍ලේ ආරක්ෂාව සඳහා ගතයුතු ක්‍රියාමාර්ග හා සැලසුම් තම නිලධාරින් හා එක්වී සකස් කළ මේජර් ජෙනරාල් කරුණාරත්න ආහාර ද්‍රව්‍ය, බෙහෙත්, පතොරම්  ද්‍රව්‍ය ද මාසයකට අවශ්‍ය තරම් රැස්කර තැබුවේය.  ඒ සටනකදී පලාලිවලින් ලැබෙන ආධාර වැළකුණහොත් ඊට මුහුණ දීම  සඳහාය.

යාපනය ආරක්ෂක සේනා ආඥාපති මේජර් ජෙනරාල් ජී.ඒ. චන්ද්‍රසිරි මුහමා‍ලේ ආරක්ෂක වළල්‍ලේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් සියලු  පහසුකම් සපාය දුන්නේ එහි  සම්පූර්ණ වගකීම ඔහු මතවූ නිසාය.

2006  අගෝස්තු  08 දා මුහමා‍ලේ පිරික්සුම් මුර‍පොළේදී වන්නියේ සිට යාපනයට යෑමට පැමිණි ලොරියක ඩීසල් ටැංකියේ සූක්ෂම ලෙස අටවා තිබූ ටී 56 වර්ගයේ ගිනි අවි අටක් සොයාගැනීමත් සමග අනතුරක සේයාවක් පළවිය. ඉන් දින තුනකට පසුව කිලිනොච්චියේ සිට පැමිණි ලොරියක ඩීසල් ටැංකියේ සූක්ෂම ලෙස සඟවා තිබූ ටී. 56 අවි 16ක් හා පුපුරන ද්‍රව්‍ය මාර්ග බාධකයේ පරික්ෂාවේදී ඉංජිනේරු සෙබළුන්ට හමු විය. කොටි ත්‍රස්තයන් ප්‍රහාරයකට අර අදින බව මෙයින් තවදුරටත් පසක් විය.

එදින (11) සවස 5.30ට සුපුරුදු ලෙස මුහමා‍ලේ මාර්ග බාධකය වසා දැමීමට භට පිරිස් සූදානම් වෙද්දී වන්නියේ සිට පැමිණෙන අවසන් බස් රථය මාර්ග බාධකයට පිවිසුනේ දරුණු වෙඩි වරුසාවක් හමුදා භට පිරිස්වලට එල්ල කරමිනි. කොටින්ගේ කාලතුවක්කු හා මෝටාර් වෙඩි වරුසා මැද කොටි ත්‍රස්තයෝ බුරුතු පිටින් පැමිණ මුහමා‍ලේ, නාගර්කෝවිල්, කිලාලි, එළුතුමඩ්ඩුවාල් ආරක්ෂක වළලු වෙත දැවැන්ත ප්‍රහාරයක් එල්ල කළහ. කලින් යොදා තිබූ ආරක්ෂක සැලසුම් උපයෝගි කරගනිමින් හමුදා භට පිරිස් දිවි හිමියෙන් සටන් කරන්නට වූහ. දරුණු වෙඩි ප්‍රහාර මධ්‍යයේ ආරක්ෂක වළල්ලම ගිනියම් වෙද්දී ඉදිරි ආරක්ෂක වළල්‍ලේ භට පිරිස් ඇතැම් ස්ථානවලින් දෙවන ආරක්ෂක වළල්ලට පසුබැස ගත්හ.

මෙම සටන ඇරඹෙද්දී මේජර් ජනරාල් සනත් කරුණාරත්න නිවාඩු ලබා ගොස් සිටියෙන් සේනාංකය තුළ සිටි සන්නාහ සන්නද්ධ බළකා බල සේනාධිපති බ්‍රිගේඩියර් මනෝ පෙරේරා, කාලතුවක්කු සම්බන්ධිකාරක නිලධාරි කර්නල් දේවින්ද පෙරේරා, ප්‍රධාන මාණ්ඩලික නිලධාරි කර්නල් සරත් වීරවර්ධන යන නිලධාරීහු සැලසුම් කර තිබූ ආකාරයට සටන මෙහෙයවන්නට වූහ. තමා එනතුරු කලින් සැකසූ සැලසුම් ක්‍රියාත්මක කරන්නැයි බ්‍රිගේඩියර් මනෝ පෙරේරාට උපදෙස් දුන් සේනාංකාධිපතිවරයා යාපනයට යාමට සූදානම් විය. වහාම යාපනයට ගොස් සේනාංකයට වාර්තා කරන්නැයි යුද හමුදාපතිවරයා දැන්වූ බව හමුදා බුද්ධි අධ්‍යක්ෂ බ්‍රිගේඩියර් ජම්මික ලියනගේ ජෙනරාල් සනත් කරුණාරත්නට දැන්වීය.
කොටි ත්‍රස්තයන් මේ වන විට මුහමා‍ලේ මාර්ග බාධකයේ වර්ග කිලෝමීටරයක් පමණ ද කිලාලියේ තැන් කිහිපයක් අල්ලා ගෙන හමාරය. පලාලි ගුවන් තොටුපළටද කොටි කාලතුවක්කු ප්‍රහාර එල්ල කළහ.

කොටි ත්‍රස්තයන්ගේ මරාගෙන මැරෙන ප්‍රහාරයෙන් තුවාල ලබා සිංගප්පූරුවේ ප්‍රතිකාර අවසන් වන්නට පෙර මෙරටට පැමිණ සිටි යුද හමුදාපති ලුතිනන් ජෙනරාල් සරත් ෆොන්සේකා වෛද්‍ය උපදෙස් පවා නොතකමින් හමුදා මෙහෙයුම් මූලස්ථානයේ සිට ඉදිරි සටන මෙහෙයවීය. හමුදාපතිවරයා සිංගප්පූරුවේ සිට පැමිණ ගතවූයේ සති දෙකක් පමණි.
කොටි ත්‍රස්තයන්ගේ සමස්ත සැලසුමේ පළමු අදියර වූයේ කිලෝමීටර් අටක් පමණ වූ මුහමා‍ලේ ආරක්ෂක වළල්ලට එකවර ඇතුළතින් හා පිටතින් පහරදී හමුදාව ව්‍යාකූල තත්ත්වයට පත්කර කොඩිකාමම් දක්වා හමුදා ආරක්ෂක වළල්ල කිලෝ මීටර් තුනක් දක්වා පසුබැස්සවීමය. කොඩිකාමම්හිදී අගෝස්තු 12දා උදෑසන කෑම ගෙන රාත්‍රී කාලය වන විට යාපනයට ඇතුළුවීම සමස්ත සැලසුම විය. යාපනය නගරයට කඩා වැදීමට කයිට්ස්, මන්ඩතිව් දූපත්වලින් ඇතුළුවීමට සැලසුම් වී තිබුණි.

පාබල භටපිරිස් තම උපරිම වෙඩි බලය යොදා දරුණු සටන්වල නිරතවෙද්දී නිවාඩු ගොස් සිටි සේනාංකාධිපති මේජර් ජෙනරාල් කරුණාරත්න සමග කොළඹ පැමිණ සිටි කර්නල් කමල් ගුණරත්න, වින් කමාන්ඩර් රවී ජයසිංහ  (පලාලි ගුවන් මෙහෙයුම් සම්බන්ධීකරණ නිලධාරි) ඇතුළු නිලධාරීහු කාලතුවක්කු ප්‍රහාර මධ්‍යයේ ගුවනින් යාපනයට පැමිණියහ.

මේ වන විට ලුතිනන් කර්නල් ජාලිය සේනාරත්න යටතේ වූ හයවන ගජබා රෙජිමේන්තුව ගුවන් සංක්‍රමික බලසේනාව යටතේ මුහමා‍ලේ ආරක්ෂක වළල්‍ලේ භට පිරිස්වල සහායට යොදවා තිබුණි. ඉදිරි ආරක්ෂක වළල්‍ලේ සිටි හතරවන ගජබා භටපිරිස් මේ වන විට දැවැන්ත ප්‍රතිරෝධයකට මුහුණ දී සිටියහ. කොටි ත්‍රස්තයන් බංකර දහයක පමණ බලය අත්පත් කරගෙන සිටි අතර බංකර් මුදා ගැනීමට ගන්නා සෑම උත්සාහයකදීම වීරෝදාර සෙබළු මව්බිම වෙනුවෙන් දිවි දුන්හ. හමුදා විරුවන් ලෙයට ලෙය පුදා කළ සටනේදී ත්‍රස්තයන්ටද බරපතළ හානි සිදුවිය. “වලියා මට තවත් මේක අල්ලන් ඉන්න බැහැ. උඹේ කඳවුර දාල ගනින්. මෙතනින් මෙහාට ගියොත් ඉවරයි යැයි හතරවන ගජබා නිලධාරීයකු වූ කපිතාන් චින්තක ගමගේ සිය සහායට පැමිණි කපිතාන් වලිසුන්දරට දැන්වීය.

කොටි ත්‍රස්තයන් බිඳ දැමූ බංකර් පෙළ සංග්‍රාමික අතින් වැදගත් එකක් වූ අතර මෙය අල්ලාගත නොහැකි වුවහොත් සටන අසීරු වන බව අණදෙනා නිලධාරීහු දැන සිටියහ. මේ නිසා ගුවන් සංක්‍රමික බළකායක් සටනට පිවිසුණි.
මෙම භාරදූර වගකීම පැවරුණේ හයවන ගජබා රෙජිමේන්තුවේ චාලි කණ්ඩායම භාර නිලධාරි කපිතාන් ඉන්දික සමින්ද බණ්ඩාර වලිසුන්දරවය. සටන් පෙරමුණේම රාජකාරී කර දෙවතාවක් තුවාල ලැබුවද තුවාල සුවවන්නටත් පෙර සටන් බිමට පැමිණ අත්දැකීම් ඇති නිලධාරියකු වූ කපිතාන් ඉන්දික වලිසුන්දරට මෙම ප්‍රදේශය අල්ලා ගැනීම භාර විය.
“වලි ඔයාගේ ප්ලැටුන් එකක් 34 බංකරයට යවන්නැයි අණදෙන නිලධාරි ලුතිනන් කර්නල් ජාලිය සේනාරත්න කපිතාන් වලිසුන්දරට උපදෙස් දුන්නේ එම ස්ථානය මුදා ගැනීමේ වැදගත්කම නිසාය. දෙවන ලුතිනන් ප්‍රියකුමාර (දැනට මේජර්) යටතේ වූ කණ්ඩායමක් සමග ඉදිරි සටන මෙහෙයවූ කපිතාන් වලිසුන්දර දරුණු සටනකින් පසුව කොටි ත්‍රස්තයන්ගේ ග්‍රහණයේ වූ බංකර් දහයක් යළිත් මුදා ගත්තේ තම සෙබළ කැලට සටන් පෙරමුණේම නායකත්වය දෙමිනි.

එම සටනද දරුණුවට ඇවිලී ගිය අතර තම බංකර් අත් නොහැර දිවි හිමියෙන් සටන් කළ හයවන ගජබා භටපිරිස් අතරින් කපිතාන් ඩැනියල් සෝමපාලද, ආර්. පී. ජී. ප්‍රහාරයකින් දිවි පුදා තිබුණි.

බංකර් පෙළ අල්ලාගත් තම සගයන් වෙත දරුණු ප්‍රහාර මධ්‍යයේම ගිය කපිතාන් වලිසුන්දර ඔවුන්ට වතුර බෝතල් හා සිගරැට් දෙමින් ඔවුන්ගේ දිරිය වඩාලීය. ප්‍රියා (ප්‍රියකුමාර) සිගරැට් එකක් බිපන්. සෝමපාලත් මැරුණා බන්. හැබැයි කොල්ලනේ මේ කැලෑ කොළ කන සෙරෙප්පු දාගෙන එන එවුන් වගේ ‍නෙවෙයි උඹලා එයාර් මොබයිල් බ්‍රිගේඩ් එකේ. කොල්ලෝ උඹලා බය වෙන්නේ නැතිව   මුන්ට ගහපල්ලා යැයි සෙබළු දිරිමත් කරන්නටද කපිතාන් වලිසුන්දර අමතක නොකළේය.

දරුණු සටනකින් පසුව මුදාගත් බංකර්පෙළ අල්ලන්නට යළිත් කොටින්ගේ සියයක පමණ ප්‍රහාරක කණ්ඩායමක් කාලතුවක්කු හා මෝටාර් වෙඩි බලයද සමගින් එම බංකර් පෙළ වෙත කඩා පැන්නේ ද මෙය සංග්‍රාමික වශයෙන් වැදගත් තැනක් වූ නිසාය.

එම සටනේදී කොටි ත්‍රස්තයන්ගේ දරුණු කාලතුවක්කු ප්‍රහාර මධ්‍යයේ හමුදා බංකර් පහක ආධිපත්‍ය යළි සතුරා සතු කරගෙන තිබුණි. හමුදා භට පිරිස් ආරක්ෂක වළල්‍ලේ සිටින නිසා හමුදා කාලතුවක්කු ප්‍රහාර සහායට ගැනීම අසීරු විය. මෙය සතුරාට වූ එක් වාසියක් විය.

ත්‍රස්තවාදීන් ඉදිරියේ දණ නැමීමට කිසිසේත්ම අකමැති වූ කපිතාන් වලිසුන්දර යළි එම බංකර් අල්ලන්නට නායකත්වය දෙන්නේ කොටින්ගේ පිරිස් බලය ගැනවත් නොසිතමින්ය.

අණදෙන නිලධාරි ලුතිනන් කර්නල් ජාලිය සේනාරත්න අමතා ‘සර් මෙතැන ‍පොඩි දෙයක් තියෙන්නේ. අපේ අය මීටර් සියයයි පස්සට ඇවිල්ලා තියෙන්නේ. උදේ පාන්දරවෙද්දී ආටි, මෝටාර් ගහලා මෙතැන තලලා දෙන්න. මම මෙතැන ගහලා අල්ල ගන්නම්’ යැයි කපිතාන් වලිසුන්දර පණිවුඩ හුවමාරු යන්ත්‍රයෙන් කීය.

අණදෙන නිලධාරීන්ගෙන් උපදෙස් ලැබුණේ දෙවන ලුතිනන් ප්‍රියකුමාරගේ කණ්ඩායම බංකරය අල්ලා ගන්නට යොදන ලෙසය. දෙවැනි ලුතිනන් ප්‍රියකුමාර මුහුණදුන් පළමු වැනි සටන් පෙරමුණ නිසා ‘සර් මෙයා ‍පොඩි වැඩියි මම එතැනට යන්නම් යැයි කපිතාන් වලිසුන්දර අණදෙන නිලධාරියාට දැන්වීය. වලිසුන්දර ඔයා ඉස්සර වෙන්න එපා. ප්‍රියකුමාරව යවලා බලමු යැයි අණදෙන නිලධාරියා දැන්වීය.

යළිත් අහිමිව ගිය බංකර් පෙළ අල්ලන සටන කපිතාන් වලිසුන්දරගේ නායකත්වයෙන් ඇරඹෙන්නේ සතුරාට මොහොතකටවත් ඉස්සර වීමට ඉඩ නොදෙමිනි. ලුතිනන් ප්‍රියකුමාරට තනිවම සටන ගෙනයාමට නොදී ඉදිරි පෙළට ගොස් කොල්ලනේ කැලෑ කොළ කන එවුන්ට බය  නැතිව ගහපල්ලා කියමින් තම සෙබළු සමගම සතුරා සමග සටන් වදින්නට යුද අගල් දිගේ බංකරයෙන් බංකරයට යන්නට කපිතාන් වලිසුන්දර ක්‍රියා කළේය. කපිතාන් වලිසුන්දර දුන් නායකත්වය නිසා සතුරා අතට පත්වූ බංකර් පහෙන් හතරක් දරුණු සටනකින් පසුව මුදා ගත්තේ වීරෝදාර සෙබළුන්ගේ එඩිතර බව පෙන්වමිනි. අනෙක් බංකරය වු 35 වන බංකරය මුදාගැනීම සංග්‍රාමික වශයෙන් වැදගත්වූ අතර එම සටන අසීරු විය.

තම සෙබළුන්ට නායකත්වය දෙමින් අත්බෝම්බ දෙකක් ගෙන කොටි ත්‍රස්තයන් සිටි බංකරය වෙත පහර දෙන ගමන්ම තමා අත වූ අවියෙන් වෙඩි වරුසාවක් නිකුත් කරමින් කපිතාන් වලිසුන්දර බංකරයට කඩා පැන්නේ රණකාමියකු ලෙසය. බංකරය තුළට කඩා වැදී බංකරය තුළ සිටි කොටි ත්‍රස්තයන් දෙදෙනකු සමග මුහුණට මුහුණ වෙඩි හුවමාරුකින් බරපතළ තුවාල ලැබුවද තම අවියෙන් අවසන් උණ්ඩයත් නිකුත් වනතුර සතුරන් දෙදෙනාට වෙඩි තබා මාතෘභූමියේ උන්නතිය වෙනුවෙන් අවසන් හුස්ම හෙළුවේ බංකරයද මුදා ගනිමිනි.

තම ජීවිතය නොතකා මව්බිම වෙනුවෙන් කළ ඒ උත්කෘෂ්ඨ අමිල මෙහෙවර වෙනුවෙන් කපිතාන් ඉන්දික වලිසුන්දර මේජර් නිලයට උසස් කර පරම වීර විභූෂණ පදක්කමෙන් පිදුම් ලැබුවේය.

1977 සැප්තැම්බර් 03දා නිමල් බණ්ඩාර වලිසුන්දර මහතාට හා පද්මිණී කුමාරි මහත්මියට දාව උපන් ඉන්දික සමින්ද බණ්ඩාර වලිසුන්දර එම පවු‍ලේ එකම පුත්‍රයාය. ඉන්දිකගේ නැගණිය රවින්ද්‍රනි වලිසුන්දරය.

මහනුවර ධර්මරාජ විද්‍යාලයෙන් ඉගෙනුම ලබා උසස් පෙළ විශිෂ්ට ලෙස සමත්ව සරසවි වරම් ලැබුවද සරසවිය වෙනුවට රණබිමට යාමට ඉන්දික සූදානම් වන්නේ මව්පියන්ට හොර රහසේය. 1997 වන විට යුද්ධය දරුණුවට ඇවිලී ගිය කාල වකවානුවක් වුවද නොබියව හමුදාවට එක්වීමට අයදුම්පත් යැවීය.

අප්පච්චි මම ආමි එකට යනවා යැයි ඉන්දික ගෙදරට කියන්නේ සම්මුඛ පරීක්ෂණ සඳහා කැඳවීමේ ලිපිය නිවසට ලැබුණු මොහොතේදීය. තම එකම පුතා යුද්ධයට යැවීමට වලිසුන්දර මහතා මුලදී අකමැත්ත පළ කළද ‘අප්පච්චි අපි හැමදාම ජීවත්වෙනවද මම කොහේ හිටියත් මැරෙනවා. මට යන්න දෙන්න කියා ඇවිටිලි කර පියාගේ කැමැත්ත ගන්නට ඉන්දිකට හැකි විය.

දෙමාපිය අවසරය මැද යුද හමුදාවට එක්වී ගජබා රෙජිමේන්තු නිලධාරියකු ලෙස සටන් පැවති ප්‍රදේශවලම සටන් පෙරමුණේ රාජකාරි කරමින් දෙවතාවක් යුද බිමේ තුවාල ලැබුවද සටන් බිම අත්නොහැර යන්නට තරම් මොහු රටට ආදරය කළේය. සිව්වැනි ඊළම් යුද්ධයේදී අභීත විරුවෙකු ලෙස දිවි පුදන්නේ සටන් පෙරමුණේ සියල්ලන්ටම උතුරු ආරක්ෂක වළල්ල රැක ගන්නට ආශිර්වාදයක් වෙමිණි.


ඇසිපිය හෙළන වේගයෙන් ක්‍රියා කරන පිහියෙන් තෙප්පිලියාගේ සිරුරේ කොටස් පිළිවෙළකට කැපී යයි. මුලින්ම වරල්ය. පසුව කරමල්ය. ඉනික්බිතිව කොරල, බඩවැල්, නහරය ඒවා පිළිවෙළින් ඉවත් කර දමා අවසන වල්ගය කපා තෙප්පිලියා මස් කිරීමට උක්කුටිකයෙන් හිඳ සිටින සාගරට ගත වන්නේ විනාඩියකටත් අඩු කාලයකි. දිනකට තෙප්පිලි කිලෝ දහ දාහක් හෝ කැපීම තමන්ට කජ්ජක් නොවන බව සාගර කියයි.
කේ.බී. රත්නායක විදුහල ඉදිරිපිට දහ පහළොස් දෙනෙකු රැස් වී සිටියේ සාගරගෙන් මාළු මිලට ගැනීමටය.

කපන මාළු සියල්ලම දමන්නේ ප්ලාස්ටික් බේසමකටය. එයින් අවැසි ප්‍රමාණය ගෙන ෂොපින් කවරයක දමා ​ෙදන්නී ප්‍රියංකාය. ඇය සාගරගේ ජීවන සහකාරියයි.ඇය වරින් වර අසල ඇති ත්‍රිරෝද රියේ අසුනට එබී බලන්නීය. අවුරුදු තුන හමාරේ සිඟිත්තියක මුණින් අතට නිදන්නීය. ඒ ඔවුන්ගේ අාදර බර දියණියයි. අපට සාගර ගැන ලියන්නට විශේෂත්වයක් තිබේ.

රණවිරුවකු මාළු විකුණන ආරංචියක් අප සවණට වැකිණ. ‘ගලේවෙල ලොන්ග් සාගර’ නමින් කොමාන්ඩෝ බළකායේ එදා හැඳින් වූ රණවිරුවකු අනුරාධපුරයේ මෙදා මාළු විකුණන බව සවන් වැකුණේ දිනක් චාරිකාවක් අතරතුර මාතලේ හන්දියේ නැවතුණු විටකදීය. ඒ තොරතුරු ඔස්සේ ගිය විට දී මෙදා ‘මාත​ෙල් හන්දියේ මාළු සාගර එදා ගලේවෙල ලෝන්ග් සාගර’ ලෙස හැඳින් වූ රණවිරුවා ම බවට අපට හෙළි විය. ඉඳින් අපි ඔහු සොයා කුරුන්දන්කුලම සාගර පුර නිවසට පැමිණ සිටිමු. ඔහු සිය රණකාමී ජවාධික අතීතය අප හමුවේ සීරුවට මුදා හැරියේය. එය උණුසුම් මතක ධාරාවකි.

අමෘත හස්ත නවරත්න අබේකෝන් මුදියන්සේලාගේ සාගර නුවන් බණ්ඩාරගේ ගම ගලේවෙල වටගලය. මුල් අකුරු හත අටක් තිබූ නිසා රෙජිමේන්තු සගයන් අතර ඔහු ‘ඉනිසියල් බණ්ඩාර’ විය. අසාමාන්‍ය උසත් අසාමාන්‍ය හැකියාවත් නිසා ලෝන්ග් බණ්ඩාර හෙවත් ගලේවෙල සාගර වූයේද ඔහුය. මෙසේ අන්වර්ථ නම් රැසකින් ප්‍රචලිතව සිටි කොමාන්ඩෝ බළකායේ ලාන්ස් කෝප්‍රල් සාගර නුවන් බණ්ඩාරට වර්තමානයේ දී අන්වර්ථ නාමයන් හිඟ නැත. ‘මාළු සාගර, මාළු කොමා, මාතලේ හන්දියේ කොමා, මාතලේ හන්දියේ මාළු සාගර’ ද ඉන් සමහරකි.

ගමේ දඩබ්බරයා කොමාන්ඩෝ බළකායට 

ගලේවෙල බුදුගේහින්න මහා විද්‍යාලයෙන් දහය වසර දක්වා සිප් සතර හැදෑරූ සාගර ප්‍රදේශයේ දේශපාලනාධිකාරිය සේය. අද මෙන් නොව එදා ඔහු දඩබ්බරයකු වූයේය. විසි දෙවැනි වියේදී කොමාන්ඩෝ බළකායට එක්වීමට තීරණය කරන ලද්දේ ද ඒ නිසාම විය හැකිය.

2004 දෙසැම්බර් 25 වැනි දින ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාවේ 22 නිත්‍ය බළ සේනාවේ ගැමුණු කාණ්ඩයේ සෙබළෙකු ලෙස එක්ව බූස්ස රෙජිමේන්තු පාසලින් මාස හයක මූලික පුහුණුව ඔහු ලැබීය.

පසුව කුඩා ඔය කොමාන්ඩෝ පුහුණු පාසලෙන් කොමාන්ඩෝ පුහුණුව ලැබීමට ගිය ඔහු ඉන් පිට වූයේ 2006 සැප්තැම්බර් දෙවැනි දිනය. අටසියයකට අධික සෙබළුන් පිරිසක් එයට සහභාගී වුවත් පුහුණුව අවසන් කර පිටවූයේ 138 දෙනෙකු පමණි. කොමාන්ඩෝ ​ෙසබළෙකු වීම කොතරම්ම බැරෑරුම් දැයි කිව යුතු නැත.

පුහුණු පාසලේ අතිදක්ෂතමයන් අතර සාගර ද පෙරමුණේ සිටියෙකි. වැඩි දිනක් යන්නට පෙර ඔහු ‘ඉනීෂියල් බණ්ඩාර’ විය.

ලෝන්ග් බණ්ඩාර යුද පිටියට

​තොප්පිගල මෙහෙයුමට මුලින්ම සම්බන්ධ වූ ඉනීෂියල් බණ්ඩාර පළමු යුද අද්දැකීම ලැබීය. යුද්ධය නිසා තමා සුළු තුවාලයක් හෝ ලද්දේ එම මෙහෙයුමේදී බවද ඔහු අපට කීවේය.තොප්පිගල එල්.ටී.ටී.ඊ. පාලන ප්‍රදේශයට ඇතුළු වී සිටි

කොමාන්ඩෝ සෙබළුන් අට දෙනෙකුගෙන් සමන්විත 8 මෑන් හි නායකයා වූයේ සාජන් පතිරණය. සාගර ද එම කණ්ඩායමට ඇතුළත් විය.

ඔවුන් ඇම්බුෂ් දමාගෙන සිටියේ සමාන්‍ය දමිළ මිනිසුන් සහිත ගම්මානයකය.​ෙමහෙයුමක් අතරතුර දී දිනක් ඔවුන්ගේ කණ්ඩායම සීසීකඩ විසිරුණේ සියලු සබඳතා ඇණ හිටිමිනි. හත් දෙනෙක් ආපසු ආවද සාජන් පතිරණ ආවේ නැත. ඔහු එල්ටීටීඊය විසින් අල්ලා ගනු ලැබ ඇත.

එදින සවස් ජාමයේ ගම පුරා සිහින් බෙර හඬක් ඇසිණි. කිසිත් නොදත් සෙබළු නින්දට ගියහ. මුර සේවයේ සිටි සෙබළාට හදිසියේම වයර් කපන ශබ්දයක් ඇසුණි. ඔහුගේ දැනුම් දීමෙන් කඳවුරම අවදි වෙද්දී සතුරන් මුළු කඳවුරම වටලා තිබුණි.සාගර මුහුණ දුන් පළමු ප්‍රහාරය සිතාගත නොහැකි තරම් බිහිසුණුය.

ඔවුහු නිදි ඇඳුම් පිටින් කඳවුර සිසාරා දිව ගියහ. නිදිමරගාතේ සිටි ඇතැම් සෙබළුන් නිලධාරීන්ගේ විධාන වලින් පියවි සිහියට එළැඹුණහ. එසේ දිව යන විට මොකක්දෝ පැටලී සාගරටද සුළු සීරීමක්‍්‍ විය. විධාන වලින් සිය එඩිය තර කර ගත් කොමාන්ඩෝ සෙබළු තමන් වට කර සිටි සතුරන්ට ප්‍රබල ප්‍රහාරයක් නිකුත් කළහ.

ප්‍රතිඵලය ලෙස තුන් හතර දෙනෙකුට තුවාල සිදු වුවත් සතුරන් 13 දෙනෙකුගේ සිරුරුද ආයුධ ද කඳවුර සිසාරා තිබුණි. මුලින් අන්දුන් කුන්දුන්ව ගියත් පළමු මෙහෙයුම ඉතා සාර්ථක වූ බව සාගර සිහිපත් කරයි.

බණ්ඩාරගේ අතින් සාජන් නමට පාරක්

පසුව දැන ගත් පරිදි සාජන් පතිරණ එල්ටීටීඊය විසින් අත්අඩංගුවට ගෙන ඔහුට දස වද දී ​ෙකාමාන්ඩෝ සෙබළුන් සිටින ස්ථානත් ඉදිරි සැලසුම් ගැනත් තොරතුරු වමාරාගෙන ඇත.

ඉන් පසු වෙන් කරන ලද සාජන් පතිරණගේ අත පය කොටස් ට්‍රැක්ටර්වලින් ඇඳ ගෙන ගම පුරා ගෙන ගිය බවද සැලවිය. බෙර හඬක් මගින් දැනුම් දී තිබුණේ රාත්‍රී ප්‍රහාරයක් සිදු වන බැවින් ගම්මානවලින් දමිළ සාමාන්‍ය වැසියන්ට ඉවත් වන ලෙසටත්ය. එය හමුදාව නොදැන සිටි කරුණකි. සියල්ල එළිවන විට පෙරහර බොහෝ දුරක් ගොස් ඇති බව නවක සෙබළුද වටහා ගත්හ. එය සිය දිවියේ ඉදිරි මෙහෙයුම්වලට අත්දැකීම් තර කර ගන්නට හේතුවක් විය. අලුත විවාහ වී සිටි සාජන් පතිරණගේ ඉරණම පසුව සැල විය.

සියල්ල දැනගත් කල සාගරගේ සිත වේදනාවෙන් අැඹරිණි. එකට සිටි සගයාගේ ස්මරණයන් ඔහු සිතට වද දුණි. කඳවුරේ තිබූ රතු ලැකර් ටින් එකකින් ලැකර් ටික ටික ගෙන ලෑලි කෑල්ලක සාජන් පතිරණගේ නම ලියා දැමුවේ ඔහුට අත්වූ ශෝක ජනක ඉරණම ගැන සිහි කරමිනි. එය ලියා අවසන් වන විට ඔහුගේ නමින් මාර්ගයක් නම් වුව හොත් සාජන් පතිරණට වූ අවනඩුව එම ප්‍රදේශවල ජනයා අතර පවතිනු ඇතැයි ඔහුට සිතුණි.

එ් නිසාම පතිරණගේ නම අගට මාවත යන්න ද යෙදූ එම ලෑලි කෑල්ල අසල තිබූ පොත් කඩයේ ලෑලි බිත්තියේ එල්ලුවේය. එතනින් තොප්පිගලට යන මාර්ගය ද සමග සිවු මංසල වූ බව සාගර සිහිපත් කළේය.

සහල් නැළියේ බිහිසුණු මෙහෙයුම්

තොප්පිගල මුදාගැනී​ෙම් දිර්ඝ කර මෙහෙයුමින් පසු සාගර මන්නාරම් ප්‍රදේශයේ මෙහෙයුම්වලට සම්බන්ධ වූයේය. සාජන් කුමාරසිංහගේ මෙහෙයවීමෙන් මන්නාරම් මෙහෙයුම ඉතා සාර්ථකව ඉටු කළ බව සාගර සිහිපත් කරන්නේ මඳ සිනහවකිනි. හිච්චා නම් සුරතල් නමින් හැඳින්වූ සාජන් කුමාරසිංහ තම කොමාන්ඩෝ දිවිය අර්ථවත් කිරීමට අත්දැකීම් රැසක් එක් කර දුන් නායකයෙක් බව ඔහු ගෞරවාන්විතව සිහිපත් කළේය. ඒ හැර ඉහළ නිලධාරීන්ගේ ආශිර්වාදය නිරතුරු ලද බවද කීවේය.

පෙර කී පරිදි 8 මෑන් කණ්ඩායම් තුනකින් ටීම් එකක් ද ටීම් තුනකින් ගෘෘප් එකක්ද සෑදේ. ජ්‍යෙෂ්‍ඨ නවක නිලධාරි භේදයකින් තොරව සිය කණ්ඩායමට අන් කාණ්ඩවලට පෙර ලොකු ඉලක්කයක් ලබා ගැනී​ෙම් තරගයට අවතීරණ වෙයි. වෙනත් කොමාන්ඩෝ කාණ්ඩයකින් තමන්ට පෙර ඉලක්ක ලබා ගැනීමක් හෝ ඉහළ ගනයේ ඉලක්කයට යෑමක් මෙකී ටීම් 8 Man හා ගෲප් අතර නොරිස්සූ දෙයකි. ඒ නිසාම තරගකාරීත්වයද වැඩිය. එවන් 8 Man Team හා Group වළ කොමාන්ඩෝ සෙබළු සියයක් පමණ සහල් නැළියේ මෙහෙයුම්වල යෙදී සිටියහ. ඔවුන් එය සාර්ථකව කළ පසු ​ෙවල්ලමුල්ලි වයික්කාල්වල තීරණාත්මක දිනය එනතෙක්ම පෙර කී පරිදි තරගයකටම සටන් කළ බව සාගර ආඩම්බර මුසු ස්වරයෙන් ස්මරණය කරයි.

ලොකු ටාගට්වලට ටැටූ අවසර

සාගර ඇතුළු තවත් කොමාන්ඩෝ ​​ෙසබළු අටකගෙන් සමන්විත අටේ කල්ලියක් මහ කැලේ කිලෝ මීටර් 30-40 දුරකට ගොස් ලොකු ලීඩර්ලගේ ටාගට් එකකට වැඩක් දුන් නිසා අණදෙන නිලධාරියා ඔවුන්ට අවැසි කුමක් දැයි අැසීය. සාගර ඉල්ලුවේ ටැටූ එකක් ගසන්නට අවසරයකි. මුළු අටේ කල්ලියටම ටැටූ ගැසීමේ අවස්ථාව ඉන් ලැබිණි. එය සිහිපත් කරමින් මඳ සිනා පෑ සාගර වම් බාහුව පෙන්වා වත්මන් ටැටූවට යටින් එය තිබූ ආකාරය පෙන්වීය.

අපිට ලොකු ටාගට් දුන්නම අපි ඒවා කළා. අපිට කිසි දෙයක් ගැන බයක් තිබ්බේ නැහැ. වැඩක් දුන්නම ඒක උපරිමයට කරන්නයි අපි උත්සාහ කළේ. ලොකු ටාගට් කවර් කළාම නිලධාරීන් අහනවා මොනවද ඕන කියලා. ඉල්ලන දේ දෙනවා. ඒ කාලේ ආමි එකේ කාටවත් ටැටූ ගහන්න දෙන්නේ නැහැ. අපි කරපු මෙහෙයුම ලොකු එකක්. දවස් 10 – 15 ක් කැලේ ඇතුළේ ඉඳලා ටාගට් එක කීවටත් වඩා උපරිමව කරලයි එළියට ආවේ. ඒ කාලේ හමුදාපති සරත් ​ෆොන්සේකා මහත්තයා කොල්ලන්ට මොරාල් එකක් දුන්නා. ඉහළ නිලයන් අපිව ෆෝම් කළා. ඒවා නිසාම අපි තව තව උනන්දුවෙන් ලොකු ලොකු ටාගට් ගත්තා. කලින් දුන්නට වඩා දේවල් අපට දෙන්න ගත්තා. උපරිම සැප දුන්නා ඉතිං. දවස් 10 – 15 ක විවේකයක් දෙනවා ටාගට් කවර් කළාම. එල්ටීටීඊ. පාලන ප්‍රදේශවලට ගිහින් ඇම්බුෂ් දාලා රෙකී දාලා ක්ලේමෝ ද, බෝම්බ ද ආටි ද මල්ටිබැරල් ද ඕනැ එකක් කරලා අපි එන්නේ. කිලෝ මීටර් 50 – 60 කැලේ ඉඳලා සති ගණන් හරිහැටි කෑමක් බීමක් නැතිව ඉඳලයි අපි ඒවා කළේ.

සාගර අතීතය ආඩම්බරයෙන් සිහිපත් කරයි. එය සුන්දර අත්දැකීම් වලින් යුක්ත නොවන බව ඔහුගේ මුවේ හැඟීම් කියයි. එහෙත් ඒවා කලේ සතුටෙන් බව ස්වරය පවසයි.

සතුරන් සේ වෙස් වලා සතුරු බිම් වෙත

අපේ ඉදිරි ආරක්ෂක වළල්ල කඩාගන සතුරන් ආවම ඒක හරිගස්සන්නයි ඉදිරිය ක්ලියර් කරන්නත් අපිව දැම්මාම කිලෝ මීටර් 20 – 25 ඉදිරියට ගිහින් ඩියුටිය කරලා එන්නේ. අපේ කොල්ලෝ වගේම එස්.එෆ්. එකේ කොල්ලොත් අපිත් එක්ක ඒ වගේ ඩියුටිවලට දැම්මා.

වෙලාවකට සතුරු පොයින්ට් වලින් චෙක් වෙනවා. අපි ඒවගේ මෙහෙයුම්වලට යද්දී දවස් දෙක තුනකට වතුරයි කෑමයි අරන් යන්නේ. හැබැයි එල්ටීටීඊ අයගේ වගේ ඇඳුම් ඇඳගෙන උන් වගේ බූට් අඩියට සෙරප්පු අඩිය ගහල යන්නේ. ​ඔහොම ගියාම අපි අට දෙනා සී සී කඩ යනවා. සමහර වෙලාවට එල්ටීටීඊ ය අපිට එලෝ එලෝ ගහනවා. අපිත් අත අරින්නේ නැහැ. කැලේ කඩාගෙත දුවල ගිහින් හරි පණත් රැක ගෙන. අනික් අයවත් රැක ගෙන ටාගට් එක ගහල අපි එන්නේ. ඔහු කියවගෙන යද්දී මම අතුරු පැනයක් නැගීමි.

එහෙම ගිහින් ඉදිදි හමුදාවේ අය ගහන්නේ නැද්ද?

මොකද නැත්තේ. අපි ලයින්වලින් එළියට ගියාම අපි ඉන්න බව අනික් අපේ යුනිට්ස්වලට දැනුම් දෙනවා. අපි යන දිහාවයි එන දිහාවයි කියනවා. ඒත් අරුන් අපට පන්න පන්න ගහද්දිත් අපි කැලේ ඇතුළේ හතර අතේ දුවලනේ ඉන්​නේ. ඉතින් වැඩේ ඉවර කරලා ආපසු පන බේරගන බඩුත් බේර ගන නමත් බේරගෙන එන්නේ ඇඳුම් නැතිව. අර ඇඳුම් ඇඳන් ඉන්නවා දැක්කම අපේ අය කොහොමටත් ගහනවානේ. අපි ඒවා ගලවල දාලා ආයුධ උඩට උස්සන් අපේ ලයින්වලට එන්නේ. එහෙම එද්දී අපේම අයගෙන් වදින්න පුළුවන්. කෑ ගහලා කිව්වට වැඩකුත් නැහැ. මොකද අපේ කොල්ලේ ගහන්න ගත්තම එක තැන ඉඳගෙන පැය ගාණක් හරි ගහනවා. එහෙන් අරුන් කැලේ ඉඳන් අපට ගහනවා. මෙහෙන් අපේ අය උන්ට ගහනවා. අපි මැද.’’ ඔහු සිය වික්‍රමයන් අතරතුර වූ අකරතැබ්බයන් සිහි කළේ එලෙසිනි.

පැය අටක රෙකියක් ටොයිලට් වළක

වෙල්ලමුල්ලි වයික්කාල්වලට ඉස්සෙල්ලාම පය තිබ්බේ මම. අපට ඒ ප්‍රදේශය ගැන අවබෝධයක් තිබ්බේ නැහැ. අපේ එයිට් මෑන් එකෙන් ඉස්සෙල්ලම ගියේ මම. අපේ ටීම් එකේ හොඳම අට දෙනෙක් තෝරලයි එයිට් මෑන් එක හදලා තිබ්බේ. අපේ එයිට් මෑන් එක වෙල්ලමුල්ලි වයික්කාල්වලට ගියේ රෑ වුණාමයි. මම ඉස්සරහින්ම ගියා. ඒ ගෙවල් තිබ්බේ ළඟින් ළඟින් මුඩුක්කු වගේ. මිනිස්සුන්ට නොපෙනී යන්න ගියාට සීට් කෑල්ලක් කඩාගෙන මාව වළකට වැටුණා. ඒක ටොයිලට් වළක්. තාවකාලිකව වගේ මිනිස්සු හදාගත්තු එකක්. පැය අටක් මම ඒ වළ ඇතුළේ ආයුධත් එක්කම හිර වෙලා රෙකිය දාගෙන හිටියා එළිවෙනකම්ම.

ඉස්සරහට ගිහින් තොරතුරු ගන්නයි මාව දාලා තිබේබේ. මගේ රෙකී තිබුණේ ළඟින් ළඟින්. ඒ අනික් අයට එන්නත් බැහැ. අනිත් අයට ඉදිරියට ගන්න තොරතුරු දිදී ගෙවපු කාලය නම් කියලා වැඩක් නම් නැහැ.
අපේ ඒ රෙකී වලින් පස්සේ තමයි සිවිල් මිනිස්සු ලක්ෂ ගාණක් හමුදාවට බාර වුණෙත්. අපේ ලොකු ලොක්කෝ සේරම දන්නවා ඒ මෙහෙයුම ගැන. මම කුණුවෙලා අාපසු කඳවුරට ආවේ.

ඒ සිදුවීම හැර යුද්ධය නිසාවෙන් තමන්ට කිසිදු තුවාලයක්වත් අනතුරක්වත් සිදු නොවූ බව ඔහු ආඩම්බරයෙන් සිහිපත් කරයි. අද වෙනතෙක්ම තමා ගෙවන දිවියට පදනම වැටුණේ එම වටිනා පුහුණුව බව ඔහු කියනුයේ බරසාර හඬිනි. රට රකින්න යුද්දෙට ගිය තමන්ට ජීවිතේ රැකගන්න මාළු කපන එක කප්ජක් නොවන බව සාගර කියනුයේ තරමක උජාරුවෙනි.

සේයාරු වලින් ප්‍රසිද්ධියට

විදෙස් රටවල කලාකරුවන් සිය හමුදාවන්ගේ වීර ක්‍රියා අගයමින් සත්‍ය සිදුවීම් හෝ අනුසාර ගත සිදුවීම් හෝ පරිකල්පිත සිදුවීම් මගින් වීරත්වය, ජවය හා අභිමානය විදහාලමින් ටෙලි චිත්‍රපට නිපදවන්නේ මෙවන් සොල්දාදු කතා වලිනි. ඒ ගැන සිනමාවට, ටෙලි නාට්‍යවලට අඩු අවධානයක් නිර්මාණකරණයෙන් ලැබුණත් අප රටේ ප්‍රවෘත්ති කලාවේදීහු මෙම රණකාමීන් අමතක නොකළහ. ගුවන් කාල මගින් විද්‍යුත් නාළිකා වලිනුත්, පිටු ගණන් පත්තර මගිනුත් වෙන්කරමින් මෙකී රණකාමීන් ගැන පුවත් පළවෙද්දී සාගර ද ඒවා අතර ඉදිරියෙන් සිටියකු වන්නට වැඩි කාලයක් ගත නොවුණි.

ඔහුගේ රුවද ඇතුළත් පත්තර පිටු සඟරා කටවුට් බැනර් පෝස්ටර් රට පුරා සැරි සැරුවේ ඔහු​ ද නොදැනය. එදා සුන්දර තරුණයකු වූ ඔහු නිලඇඳුමට වඩාත් කඩවසම් වූ නිසාම ඡායාරූප ශිල්පීන් ද ඔහුගේ රුව සිය කැමරාවල සටහන් කර ගත්තේ නමක් ගමක් නොදැනය. අවසන් යුද්ධයේ ජයග්‍රහණය ටිකෙන් ටික ළං වෙද්දී සුබපැතීමට පත්තර මගින් යොදා ගත්තේ එකී කඩවසම් හෝ රණකාමී බව වඩාත් උත්කර්ෂවත්ව පෙන්වන සෙබළ ඡායාරූපයන්ය.

එවන් සේයාරූ අන්තර්ජාලයෙන් ගත් සුබපතන්නෝ ඒවා බැනර් කටවුට්වලට යොදාගන රට පුරා ප්‍රදර්ශනය කළෝය.

ඒනිසා රට පුරා දිනෙන් දින මුද්‍රණය වුණු කටවුට් බැනර්වල ඔහුද නොඅඩුව සිටිනු දුටුවෝ හිත මිතුරෝය. ඒවා ජංගම දුරකථන මගින් ගෙන සාගරට පෙන්වන විට ඔහුද පුදුමයට පත් විය. ඇතැම් මිතුරෝ එවන් ලෙස පුවත්පත්වල පළ වූ සේයාරූද ඔහු වෙත ලබා දුන්හ. අවසන් මෙහෙයුමේ යෙදී සිටි කාලයේ යුදහමුදාව අතිවිශාල ජයග්‍රහණයක් ලබා ගෙන එන විට එය ආවරණය කිරීමට පැමිණි ඡායාරූප මාධ්‍යවේදීන්ට කොමාන්ඩෝ සෙබළු ද බර අවි අත දරා පැමිණි සැහැල්ලු ආකාරය දක්නට ලැබිණි. එවන් සේයාරුවක ඉදිරි​ෙයන්ම සිටියේ සාගරය. වෙඩිතළතිවු ජයග්‍රහණය වාර්තා කිරීමට පැමිණි ඡායාරූප ශිල්පීන්ට ද කොමාන්ඩෝ සෙබළුන් සිය අව්‍යාජ සැහැල්ලු ලීලාවෙන් ඉදිරියට එනු දැක ගත හැකි විය. ඒ අතරින් ඉදිරියෙන්ම කට පුරා සිනහ වී ගෙන ආ සාගරගේ රුවද කැපී පෙනුණි. පුනරීන් විජයග්‍රහණයෙන් පසුව සුබපතන්නට ජාතික පුවත්පතක් භාවිතා කර තිබුණේ සාගරගේ රුවද සහිත එවන් සේයාරුවකි.

මෙසේ සේයාරූ අතර සාගරගේ රුව කැපීපෙනෙන විට දෙස් විදෙස් මාධ්‍යවෙදීන්ගේ උකුසු ඇස ද මේ සුන්දර තරුණයා කවුදැයි සොයන්නට විය. සඟරා මුල් පිටුවල ඔහු​ෙග් රුවින් සැරසිණි. යුද පෙරමුණ ගත් නායකයන් ගැන පමණක් වර්ණනා ලියැවෙන සමයක සුවිශේෂී සෙබළ විරුවන් ගැන ද වරින් වර ලියැවුණි.

එහෙත් එය සාපේක්ෂ වශයෙන් අඩුවෙනි. සාගර ගැන ද එසේ ලිපි කිහිපයක් පළ විණි. ඒ ඔහුගේ රුව නිසාය. ඒ නිසාම හැට වන හමුදා සංවත්සර උලෙළේ ටිකට් පොත්වලට ද කොමාන්ඩෝ බළකායේ පොස්ටර්වලටද සාගරගේ රුව යොදා ගති.

කොමාන්ඩෝ බළකායේ අනන්‍යතාව ද රැකෙන සාගරගේ එවන් එක් සේයාරුවක් ජනප්‍රිය වූයේ උණු කැවුම් මෙනි. එම සේයාරුව කොතෙක් ජනප්‍රිය වීද යත් කඳවුරේ සෙබළුන්ගෙන් සීයට අනූවක්වත් එම සේයාරූවේ තමන්ගේ හිස පමණක් ඉවත් කර ඔවුන්ගේ හිස් යොදා සංස්කරණය කරමින් ඡායාරූප ගත් බව සාගර සිනහවෙමින් කීවේය. එහෙත් ඒවායේ ඔහුට ආවේණික පච්චය හා තුවාල කැළැල් ද තිබූ බව සිය දෙඅත්වල තුවාල කැළැල් පෙන්වමින් ඔහු සිහිපත් කළේ ආදරණීය ස්වරයකි.

​ෙස්යාරූ ජනප්‍රිය කම හා හමුදාව එපා වීම

මෙසේ සාගරගේ ජනප්‍රියත්වය වැඩිවීම නිසාම යුද ජයග්‍රහණයෙන් පසුව ඔහුට එහි රැඳීම එපා කර වන්නට තරම් සිදුවීම්වලට ලක්වීමට සිදුව ඇත.

පිට රටවලත් ගියපු සඟරාවක පොටෝ ගත්තේ හමුදාවේ ඉහළ නිලධාරීන්ගේත් අනුදැනුම මතයි. ඒත් ඒවා ජනප්‍රිය වෙන්න වෙන්න මට කැපිල්ලක් ආවා. යුද්දෙන් පස්සේ මාව මූලස්ථා​ෙනට ගත්තා. සංදර්ශනවලට ගියා. එත් මාස හයක් වගේ යනකම් නිවාඩුත් නැතිව ගියා. ඉහළ නිලධාරියෙක්ගේ බඩියෙක් විදියටත් හිටියා. මට ප්‍රශ්න වැඩි වේගෙන එන බව තේරුණා. සමහර මාධ්‍යවේදියෝ මට ලන්ච්වලට ඩිනර්වලට එන්න කියන්න ගත්තා. සමහර අය අපේ පවුලේ අය අඳුන ​ෙගන ඒ අයගේ ප්‍රශ්නයක් ආවත් ලොකු නිලධාරීන් හරහා කතා කරවල මාව ගෙදර යවන්න පවා ක්‍රියා කළා. එත් ඒ නිසාමද මන්ද මට ඇතුළේ ප්‍රශ්න වැඩි වුණා. මොන හේතුවකට ඒ අය මාව හෙව්වද දන්නේ නැහැ. ප්‍රශ්න වැඩිවෙද්දී අන්තිමට මම පැනලා අාවා.

යුද්ධයේ ක්‍රියාකාරීව සිටි සෙබළුන් ක්ෂිතිමය අත්දැකීම්වලට ලක්වන බව පිළිගත් මතයකි. එවන් සෙබළුන් කලක් යනතුරු කාර්යාල සේවයට නොගැළපෙනවා විය හැකිය. ඇතැම් විට සාගර ද එවැනි තත්ත්වයකට ලක් වූවාට සැක නැත. ඒ නිසාම ඔහු නිවාඩු ලද පළමු අවස්ථාවේම පැනයයි. හමුදාවේදී ක්‍රියාකාරී සෙබළකු වුවත් ඔහුගේ දඩබ්බරකම්වල නම් අඩුවක් වී නැත. හමුදාවෙන් කට්ටි පනිමින් මාස කිහිපයක් ගත වන විට ගලේවෙල පොලිසියට පහර දෙනුයේ සිවිල් සිදුවීමක් මතය. ප්‍රතිඵලය ඔහු හමුදාවේ අත්අඩංගුවට පත් වීමය. හමුදා බසින් සෙල් එකට වී සය මසක් ඔහු ගත කළේය. ගල්පල්ලියේ ද කලක් ගත කර ඇති ඔහු ඉන් ඉවත් කර ගැනීමට ඇතැම් මාධ්‍යවේදීන් පවා උත්සාහ කර ඇත. කෙසේ වෙතත් ඔහුගේ ඉහළ නිලධාරියෙකුගේ කැපවීම නිසාම එයින් නිදහස් විය. එහෙත් ඒ ඔහුට හිමි පටිද ගැලවී දඬුවම් ලබමිනි. හමුදාවේ සිටි දඩබ්බරයන් මෙල්ල කරන තැන්වලද කල් ගත කළ සාගරට අන්තිමට හමුදාව එපාම විය. ඒ වන විට වසර අටක් වත් ඔහු එහි ගත කර නොතිබුණි. යුද්ධය අවසන් වී වසරක් යෑමට ප්‍රථම ඔහු ඉන් ඉවත් විය.

හමුදාවෙන් ඉවත්ව දැන් අවුරුදු අටකුත් ගෙවී ගොස්ය. සිය රුව රැගත් පත්තර සඟරා පිටු කටවුට්වල සේයාරූ රැගෙන රැකියා සොයාගන ඔහු නොගිය තැනක් නැත. අන්තිමට සේයාරූ සිහිවටන ද එක දෙක තැන් තැන්වලින් අස්ථානගත වූ බව ඔහු දැන ගත්තේ කල් ගිහින්ය. ඒ වන විටත් විවාහකයෙකු වූ සාගරට ජීවන බර තදින් නොදැනුණේ ප්‍රියංකා ද අනුරපුර හමුදා රෝහලේ සේවය කළ නිසාය. ඔවුන්ගේ ආදර අන්දරය ද අපූරුය.
අතක් කඩාගෙන නිවාඩු ලබා සිටි මොහොතක ප්‍රතිකාර ලැබීමට එහි ගොස් සිටි විටෙකදී ප්‍රියංකා හමුව ඇත. කොණ්ඩය ද පාට කර ටැටූ ගසා සිටි ඔහු හමුදා සෙබළෙකැයි ඇය කිසි සේත් නොසිතූවාය. සිවිල් ඇඳුම් නිසා හඳුනා ගත නොහැකි වීම නිසාම එස්.එෆ්. ද කොමාන්ඩෝ ද කියා පැටලීමක් ඇයට සිදු වූ අයුරුත් පසුකලෙක ආදරබර බිරිය වූ අයුරුත් ඔහු ඇගේ විරෝධය මධ්‍යයේ අපට හෙළි කළේය.

කෙසේ වෙතත් ජීවන බර කරට ගත යුතු යැයි සිතු ඔහු සුළු මුදලික් මාළු රස්සාව පටන් ගත්තේය. අද වන විට ඔහු මාළු තොග මුදලාලි කෙනෙකි. මිරිදිය මත්ස්‍ය අ​ෙලවියේ ​ෙයදෙන ඔහු ඒවා තොග පිටින් ​ෙගන වෙළෙඳසල්වලට පොදු වෙළෙඳපළට ජංගම අලෙවිකරුවන්ට අලෙවි කරයි. මාළු ඉතුරු වන දිනක පිහියත් තරාදියත් අයිස් පෙට්ටිත් රැගෙන පාරක් අයිනේ තබා ගෙන කපන බව ඔහු කියයි. සිවුවසරකට පෙර සේවයෙන් ඉවත් වූ ප්‍රියංකා ද ඔහුගේ සහයට ආවාය.

ඔහු වැඩිපුරම සිටිනුයේ ඉරිදා පොළ දිනවලදී කේ.බී. රත්නායක විදුහල අසලය. එතැන සිටීමද ඇතැම් රාජ්‍ය නිලධාරීන්ගෙන් බාධා එල්ල වෙයි. ඒ ගැන ඔහු කතා කළේ වේදනාවෙනි.

රට වෙනුවෙන් අපි මාස ගණන් කැප වෙලා කරපු සේවය මතක් වෙනවා. මෙහෙම කෙණෙහිලිකම් වෙද්දී යුද්ධය කරනකම් අපි ​ෙහාඳයි. යුද්දෙ ඉවර වුණාට පස්සේ කාටත් අපිව පොල්කුඩු වගේ වටිනාකමක් නැතිව අහක් කරලා දානවා. ඒ ඔහු වසර ගණනක් සිරකර සිටි සිතිවිලි වූවාට සැක නැත.

ඔහුගේ රුව රැගත් දැවැන්ත. බැනරයක් නිවසේ විය. එය දූවිල්ලෙන් වැසී තිබෙනු දැක එය පිරිසිදු කර තබා ගන්නැයි මම කීමි. ඔහු එවිට දුන් පිළිතුරු ඔහුගේ සියලු ආවේග මුදා හැරියා හා සමානය.

මොනවට ද සුද්ධ කරන්නේ. ඕව අරන් කී තැනකට රස්සා හොයන් ගියාද? අපි කරපු සේවයටවත් ගරු කරළ රස්සාවක් දුන්නේ නැහැ. දැන් ඉතින් දෙයියන්ගේ පිහිටෙන් මාළු නිසා අපි ජීවත් වෙනවා. ඒකත් මාළු තියෙන මාස හයට විතරයි කීයක් හරි ලැබෙන්නේ. අනිත් කාලවලට ගෙදර තියෙන බඩුවක් මුට්ටුවක් විකුණා හරි ජීවත් වෙනවා.

සාගරගේ සිතිවිලිද විවිධාකාරය. තමන් හා සගයන් සේවය කළ ආකාරය ගැන ආඩම්බර වන ඔහු විටෙක කලකිරීමෙන් කතා කරයි. ඒ හුදෙක්ම යුද්ධයෙන් පසු තමන් ඇතුළු වැඩ කළ කොල්ලන්ට අසාධාරණයක් වූ නිසා යැයි ඔහුම කියයි. එහි සත්‍ය අසත්‍යතාව නොදනිමු. එහෙත් දෙයක් කිව යුතුමය.

යුද විජයග්‍රහණය ලබා නව වසරක් ඉක්ම ගොසිනි. රණවිරුවන් පිදීම්, උපහාර දැක්වීම් කාලයේ වැලි තලාවට හසුවී ​ෙගාස්ය. සාගරලා වැන්නවුන් අපට අමතකවීමත් කොහේ හෝ සිදු වූ වරදකි. ඔවුන් නැති නම් අද අපට අද වැනි නිවහල් සාමයක් භුක්තිවිඳිය හැකිද යන්න අපි යළි යළිත් හෘදසාක්ෂි වලින් විමසා ගත යුතුය.

අප ගෙවත්තෙන් පිටවන විට දී සාගර තවත් යමක් කීවේය.

‘ආමි එකෙන් අයින් වුණාට තාමත් හදවතින් ආමි එකත් එක්කයි ඉන්නේ. ඒ දීපු විනය අභිමානය නිසා හොරකම් මැරකම් වංචා නැතිව ඔළුව උස්සන් ඉන්න පුළුවන් තාමත්.’’ ඔහු එතැනය. අපි ​ෙකාතනද?

(විශේෂ ස්තුතිය- මාතලේ හන්දියේ ශානක ප්‍රසාද් ආරියරත්න මහතාට)

කුම්භකර්ණයා රුවන්මැලි මහා සෑය වඳින්න යන අතරේ නිදාගත් ගම…

තිබහට බොන්නේ මඩ දිය…

නිලධාරීන් සිංහල දන්නේ නෑ…

වැලිඔය අසරණයන්ට සොබාදහමෙන් හෝ සරණක්‌ නැත. කාලයක සිට ගිනියම් හිරු නිර්දය ලෙස වැලිඔය දවාලන්නේය. වැව්, අමුණු, ඇළ දොළ සිඳී පොළොව ඉරිතැලී ගොස්‌ය. පිනු බිඳකින්වත්a නොතෙමුණු ගහ කොළ මතට ගිනියම් හිරු කිරණ වැටී පාණ්‌ඩු පැහැයෙන් දිලි සේ. වියළි සුළඟ ගුරු පාර අවුස්‌සමින් නංවන දූවිලි වලාවෙන් අවට වැසී යන්නේය. ගත දැවටෙන ඒ සුළඟේවත් සිසිලක්‌ නැත. අව් කූටයේ අපි වැලිඔය ගම් පුරා ඇවිද්දෙමු. සිත් පිනවන කිසිදු දසුනක්‌ නැත. ඇස ගැටෙන සෑම දසුනක්‌ම සිත පාරවන්නකි. සම්පත් නුවර හන්දියේදී අපට හමු වූ කේ. කේ. ඩී. ගුණසේන ප්‍රදේශය දවන ගැටලු ගැන ප්‍රථමයෙන් අප සමඟ කතා කළේය. ඔහු ප්‍රදේශයේ දැනමුත්තෙකි. නිකවැව වම ගම්මානයේ පදිංචිකරුවෙක්‌ වූ ඔහු ග්‍රාම සංවර්ධන සමිතියේ ලේකම්වරයාය. ප්‍රථමයෙන් අපි ඔහුගේ හඬට සවන් දී සිටිමු.

”අපට තියෙන ප්‍රධාන ගැටලුව අපේ ප්‍රශ්න කියාගන්න තැනක්‌ නැතිකමයි. නිලධාරීන් අපේ ප්‍රශ්න අහන්නේ නෑ. අපට ඇහුම්කන් දෙන නිලධාරීන් හිටියා නම් අපි මෙච්චර දුක්‌විඳින්නත් නෑ. අපිට හොඳට වැඩ කරන්න පුළුවන්. අපේ ගම්වල මිනිස්‌සු කම්මැලි නෑ. මේ ගම් පාළු වෙලා තියෙන්නේ වතුර නැති නිසයි… වතුර ලැබෙන මාර්ගයක්‌ තිබුණා නම් වැලිඔය සරු බිමක්‌. මේ පොළවේ නුවරඑළියේ වැවෙන අර්තාපලුත් හැදෙනවා. සියලු එළවළු වගා කරන්න පුළුවන්. ගොn1 1ඩ, මඩ ගොවිතැන් දෙකටම සරු බිමක්‌…” හුස්‌මක්‌ නැතිව වචන මුදාහරින ගුණසේනට බලහත්කාරයෙන් විරාමයක්‌ ලබාදෙමින් මොහොතකට අපි වැලිඔය ව්‍යාපාරයට ගියෙමු.

මාඔය නිම්නය යටතේ සංවර්ධන ව්‍යාපෘතියක්‌ ලෙස වැලිඔය ව්‍යාපාරය ආරම්භ වී ඇත්තේ 1983 වර්ෂයේදීය. ආරම්භයේදී නිකවැව දකුණ, වම සහ ඇතාවැටුණු වැව ගම්මාන බිහිකරමින් පොළොන්නරු දිස්‌ත්‍රික්‌කයේ දිඹුලාගල ප්‍රදේශයේ ජනතාව පදිංචි කර ඇත. පසුකාලීනව මහවැලි ‘එල්’ කලාපය යටතේ වැලිඔය ව්‍යාපාරය පුළුල් විය. ජනකපුර, හැළඹවැව, කිරිඉබ්බන්වැව වම, දකුණ, ඇහැටුගස්‌වැව, මොණරවැව, ගජබාපුර, හංසවිල, සපුමල්තැන්න, කල්‍යාණපුර එක පියවර, කල්‍යාණපුර තුන පියවර, නාමල්පුර ඇතුළුව මේ වන විට ගම්මාන විසි එකක්‌ නිර්මාණය වී තිබේ. එම ගම්මානවල මෙරට විවිධ ප්‍රදේශවල ජනතාව පැමිණ පදිංචි වී සිටිති. එමෙන්ම මේ වන විට මහවැලි ‘එල්’ කලාපය යටතේ වැලිඔය ව්‍යාපාරයේ ග්‍රාම සේවා කොට්‌ඨාස දහතුනක්‌ තුළ පවුල් හයදහසකට ආසන්න ප්‍රමාණයක්‌ ජීවත් වෙති. වැලිඔය ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්‌ඨාසය තුළ පමණක්‌ පවුල් තුන්දහස්‌ හාරසීයක්‌ පමණ ජීවත් වෙති. එම වැසියන් අති බහුතරය සිංහල ගොවි පවුල්ය. අවුරුද්දේ වැඩි කාලයක්‌ නියඟයෙන් වියළෙන මේ ප්‍රදේශවල ජීවත් වන මිනිස්‌සු කාලයක සිට ‘පල්’ වෙන ගැටලු කන්දරාවකින් තැම්බෙන්නාහ. නැවත අපි ග්‍රාම සංවර්ධන සමිතියේ ලේකම්වරයාගේ හඬට සංවේදීව සිටිමු.

n1 3”පහුගිය කාලේ නිකවැව දකුණට ඉහළින් ගලා බසින කිවුල්ඔය හරස්‌ කරලා ජල ව්‍යාපෘතියක්‌ ආරම්භ කරන්න යන කතාවක්‌ තිබුණා. ඒත් එම ව්‍යාපෘතිය ක්‍රියාත්මක වුණේ නෑ. ඒ ව්‍යාපෘතිය ආරම්භ වුණා නම් මහවැලි ‘එල්’ කලාපයේ සියලු වැව් පුරවන්න තිබුණා. එහෙම වුණා නම් අපේ මිනිස්‌සු දෙකන්නය වගා කරගෙන තුන්වේල කාලා ජීවත් වෙනවා. දැන් අවුරුදු දෙක, තුනකින් මේ පැත්තට ලොකු වැස්‌සක්‌ නෑ. වැව් සේරම හිඳිලා. කුඹුරු වල් වැදිලා. කුඹුරු කරන්න තියා මිනිස්‌සුන්ට නාගන්නවත් දිය පොදක්‌ නෑ. සමහර ගම්වල පානීය ජලය බෙදාහරින්න ෆිල්ටර් සවි කරලා තියෙනවා. ඒ සමහර ෆිල්ටර් අක්‍රීය වෙලා. ඒ ෆිල්ටර් ටිකවත් හදලා දෙන්නේ නෑ. මිනිස්‌සු බොන්න වතුර ගෙන්න හැතැප්ම ගණන් පයින් ඇවිදිනවා. මේ හැම ගෙදරකම වගේ වකුගඩු රෝගීන් ඉන්නවා. මේ වතුර ප්‍රශ්නය නිසා තමයි ඒ මිනිස්‌සු ලෙඩ්ඩු වෙලා ඉන්නේ…” මාඔය සේ ගලා යන ගුණසේනගේa කතාවට සම්පත් නුවර වෙළෙඳ සංගමයේ සභාපතිවරයා වූ එච්. ඩී. ගුණරත්න ද එකතු විය. ඔහු මායාවැව ගොවි සංවිධානයේ සභාපතිවරයා ද වේ. මේ ඔවුන් දෙදෙනාගේම හඬය.

”වැලිඔය ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්‌ඨාසය පාලනය වන්නේ මුලතිව් දිස්‌ත්‍රික්‌ ලේකම් කාර්යාලයෙන්. ඒ ආයතනවල වැඩ කරන බහුතරය දෙමළ නිලධාරීන්. ඒ අයට සිංහල කතා කරන්න බෑ. අපිට දෙමළ කතා කරන්න බෑ. රජකාරියක්‌ කරගන්න ගිහාම මුලින්ම හරස්‌ වෙන්නේ භාෂාව. ඒ වගේම ඒ නිලධාරීන් අපේ ප්‍රශ්න ගැන සොයා බලන්න වැඩි උනන්දුවක්‌ නෑ. ඉන්න සිංහල නිලධාරීනුත් අපිටම වළ කපනවා. මිනිස්‌සුන්ට වගා කරන්න බෙදා දෙන්න කියලා පහුගිය කාලේ කැලේ කැපුවා. ඒත් තවම බෙදා දුන්නේ නෑ. මේ අවට ගම්මානවල වැව් පහළොවක්‌ තියෙනවා. ඒ වැව් දැන් කැඩිලා, බිඳිලා ගිහින්. වැව් ටික හාරලා ප්‍රතිසංස්‌කරණය කළා නම් මිනිස්‌සුන්ට කුඹුරක්‌ හරි අස්‌වද්දන්න පුළුවන්. ඒක කරලා දෙන්නෙත් නෑ. මේ ගම්වල මිනිස්‌සු ජීවත් වෙන්න නොවිඳිනා දුක්‌ විඳිනවා. දැන් හුඟ දෙනෙකුගේ ජීවනෝපාය කුලී වැඩ. කුලියක්‌ කරන්නත් අනුරාධපුරයට, කැබිතිගොල්ලෑවට යන්න ඕනා. හැමදාමත් කුලී වැඩ නෑ. කුලියක්‌ කරපු දවසට තමයි ඒ මිනිස්‌සු බත් වේලක්‌ කන්නේ. නැති නම් හාමතේ. ළමයින්ව පාසලකට යවා ගන්න ආර්ථික ශක්‌තියක්‌ නෑ. අපේ දරුවොත් ඔහේ ගම් එක්‌කම වල් වැදෙනවා…” ඔවුන් දෙදෙනාගේ කතාවට සම්පත් නුවර කඩමණ්‌ඩියේ තවත් කිහිපදෙනෙක්‌ම එකතු වූහ. දැන් කතාව මහා ඝෝෂාවකි. ඇතැම් මිනිසුන්ගේ උගුරු දණ්‌ඩ ඉලිප්පී එළියට එන ගානය. ලේ නහර පිප්පී කෝපයෙන් පුපුරා යන තරම්ය. ඒ පිඩීත මිනිසුන්ගේ කතාව අසා සිටීම අපට ද වේදනාවකි. මොහොතකට මම ඔවුන්ගේ කතාව මැදට පැන්නෙමි.

වැලිඔය ව්‍යාපාරය යටතේ පාසල් අටක්‌ ක්‍රියාත්මක වේ. ඒ සෑම පාසලකම ගණිත, ඉංග්‍රීසී, ක්‍රීඩා සහ සෞන්දර්ය විෂයයන් සඳහා තද බල ගුරු හිඟයක්‌ පවතින බව ගම්මුන්ගේ අදහසය. මේ පළාතේ ඇති දුෂ්කරතා නිසා අලුතින් පැමිණෙන ගුරුවරු ද මාස තුන, හතරෙන් මාරු වී යන බව ද ප්‍රදේශවාසීහු අපට කීහ. එමෙන්ම ප්‍රදේශයේ දිළිඳුම පාසල වන හැලඹවැව පාසල පවත්වාගෙන යනු ලබන්නේ ගමේ සමිති ශාලාවේය. කුඩා ශාලාවේ දරුවන් අකුරු කරන හැටි දුටු විට සිත කලකිරිණි. ඉඳගැනීමට හරි හැටි පුටුවක්‌, පොතක්‌ පැන්සලක්‌ තබාගැනීමට ඩෙස්‌ බංකුවක්‌වත් නැත. එවැනි අඩුපාඩු සමඟ විවිධ වයස්‌වල දරුවන් පහළොස්‌දෙනකු පමණ එම දුප්පත් පාසලේ අධ්‍යාපනයේ නියෑළෙන බව වාර්තා වේ. ඒ දරුවන්ට එම පාසල නොතිබෙන්නට වෙනත් පාසලකට යැමට කිලෝ මීටර් දහයක්‌ පමණ පයින් ගාටන්නට සිදු වේ. එය අතිදුෂ්කර ගමනකි. අධ්‍යාපනය අතරමඟ නතර වෙන තැනට පාදම දැමීමක්‌ වැනිය.

n1 4එමෙන්ම වැලිඔය ව්‍යාපාරයට තියෙන එකම සිංහල රෝහල සම්පත් නුවර රජයේ රෝහලයි. යුද සමයේ රජයේ ආරක්‍ෂක අංශවලට විශාල සේවයක්‌ ඉටු වූ රෝහලකි. එහෙත් මේ වන විට වෛද්‍යවරුන් නොමැතිව රෝහල ගිලන් තත්ත්වයට පත්වෙමින් තිබේ. ප්‍රදේශයේ පවතින අති දුෂ්කරතාවන් නිසා පැමිණෙන වෛද්‍යවරු ද ගුරුවරුන් මෙන් ආ පයින්ම පිටමං වෙන්නේය. වෛද්‍යවරුන්ගේ හිඟකම නිසා මේ වන විට සවස හයෙන් පසු රෝහලට රෝගීන් භාරගනු නොලැබේ. වෛද්‍යවරු, ගුරුවරු පමණක්‌ නොව වැලිඔය ව්‍යාපාරයේ විහාරස්‌ථානවල වැඩ වාසය කරන ස්‌වාමීන් වහන්සේලා ද දුෂ්කරතා නිසා එකී විහාරස්‌ථානවල ස්‌ථිරවම වැඩ වාසය නොකරති. එහෙයින් ප්‍රදේශයේ පෞරාණික සිද්ධස්‌ථාන ද අනතුරේය. එම සිද්ධස්‌ථාන ආරක්‍ෂා කිරීමට ස්‌ථිර වැඩපිළිවෙක්‌ ද නැතිකමෙන් නිධන් හොරු නිදහසේ පුරාවස්‌තු කොල්ලකති.

”අපේ මිනිස්‌සු බඩට නොකා හරි ගමේ පන්සලේ හාමුදුරුවන්ට දානය ටික දෙනවා. පින්දහම් කරගන්න අපිත් කැමතියි. ඒත් අපිට වත්කමක්‌ නෑ…” සම්පත් නුවර කඩමණ්‌ඩියේ පොදු හඬ නැවත වේගවත් විය.

‘දැන් අපිට තියෙන්නේ විසඳුම් දෙකයි. එකක්‌ අපේ ඉඩම් පිට පළාත්වල මිනිස්‌සුන්ට බදු දීලා අපි ඒ ඉඩම්වල කුලියට වැඩ කරන්න ඕනා. අපි විඳින දුක ගැන අනුකම්පා කරලා අපට පිහිට වෙන්න කැමති අය ඉන්නවා නම් එන්න… අපි ඉඩම් බද්දට දෙන්න කැමතියි.

n1 2අපේ ඉඩම් අරගෙන ඕනෑම ව්‍යාපාරයක්‌ පටන් ගන්න, අපෙන් කිසිම බාධාවක්‌ නෑ. නැති නම් අපිට වෙන්නේ මේ ගම්වලින් තොලොංචි වෙලා යන්න. අහල, පහල ගම්වල මුස්‌ලිම් මිනිස්‌සු කියන සුනංගුවට අපේ ඉඩම් ගන්න ලෑස්‌තියි. ඒත් තවම අපේ ගමේ කිසිම සිංහල මනුස්‌සයෙක්‌ මුස්‌ලිම් මිනිස්‌සුන්ට ඉඩම් දීලා නෑ. මේ ගම් කැලෑවට අතහැරලා ගියත් ප්‍රතිපත්තියක්‌ වශයෙන් අපේ ඉඩම් වෙනත් ජාතීන්ට දෙන්නේ නෑ. වැලිඔය කියන්නේ බෞද්ධ රාජධානියක්‌. බලන හැම පැත්තේම බෞද්ධ නටබුන්…” වැලිඔය ප්‍රදේශවාසීන් කියන කතාව සැබෑය. ප්‍රදේශය පුරා තැන, තැන ඉපැරැණි බෞද්ධ වෙහෙර විහාරවල නෂ්ඨාවශේෂ තැන්පත්ව තිබෙන අයුරු අපි ද දුටිමු. එමෙන්ම යුද්ධයෙන් පසු පූජ්‍ය එල්ලාවල මෙධානන්ද හිමියන් විසින් උතුර, නැගෙනහිර ප්‍රදේශවල සංචාරය කරමින් පුරාවස්‌තු පරීක්‍ෂණයක්‌ කර සම්පාදනය කරන ලද ‘නැගෙනහිර පළාත හා උතුරු පළාතේ සිංහල බෞද්ධ උරුමය’ යන ග්‍රන්ථයෙන් වැලිඔය බෞද්ධ නෂ්ඨාවශේෂ ගැන දීර්ඝව සාකච්ඡා කර ඇත. වැලිඔය සපුමල්තැන්න ආරණ්‍ය සේනාසන නායක ස්‌වාමීන් වහන්සේ වන ශාසන කීර්ති ශ්‍රී ගල්ගමුවේ සන්තබෝධි හිමියන් ද වැලිඔය බෞද්ධ ඉතිහාසය ගැන අපට දීර්ඝව විස්‌තර කළහ. එමෙන්ම මේ වන විට වැලිඔය මිනිසුන්ට අත්ව ඇති ඉරණම ගැන ද උන්වහන්සේ අප සමඟ කතාබහ කළහ. මේ සන්තබෝධි හිමියන් කියන කතාවය.

”දැනට ලැබෙන පුරාවිද්‍යා සාක්‍ෂිවලට අනුව ක්‍රි. පූ. දෙවැනි සියවසේ ඉඳලා වැලිඔය ජනපද තිබිලා තියෙනවා. කුම්භ කර්ණ ගලත් සමඟ ඊටත් එහා ගිය ජනපදකරණයක්‌ ගැන ජනප්‍රවාදයක්‌ පවතිනවා. කුම්භ කර්ණ යෝධයා සමන්පිච්ච මල් රැගෙන අනුරාධපුර රුවන්මැලි සෑය පිදීමට යන අතරමඟ මේ ගලේ නිදාගෙන ගිමන් හැර ගිය බවක්‌ තමයි ජනප්‍රවාදයේ කියෑවෙන්නේ. ඒ වගේම මා ඔය හාරහා ඉදිවෙච්ච විශාල ගල් පාලමක පාදම් කොටස්‌ ශේෂව තියෙනවා. ඒ ගල් පාලම අති දුර්ලභ නිර්මාණයක්‌. ඒ වගේම මේ සපුමල්තැන්න ආරණ්‍ය සේනාසනය වටා චෛත්‍ය හතරක නටබුqන් සොයාගෙන තියෙනවා. නිකවැව වමේ වැවට ඔබ්බෙන් පුරාණ දාගැබක්‌, වෙහෙර විහාරවල නටඹුන්, සඳකඩ පහණ ආදී විශාල බෞද්ධ සිද්ධස්‌ථානයක නෂ්ඨාවශේෂ සොයාගෙන තියෙනවා. නිකවැව දකුණ විහාරස්‌ථානයේ, ඇතාවැටුණුවැව පන්සලේ පුරාවිද්‍යා නටබුqන් තියෙනවා. ඒ විදිහට වැලිඔය හැම ගම්මානයකම වගේම පුරාවිද්‍යා ස්‌ථාන හඳුනාගෙන තියෙනවා. හඳුනාගත්ත පුරාවිද්‍යා ස්‌ථාන එකොළහකට විතර පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් ආරක්‍ෂාව සපයනවා. මේ හඳුනාගත් පුරාවිද්‍යා සාධකවලින් තහවුරු වෙන්නේ වැලිඔය කියන්නේ ඇස ගැටෙන මානයේ බෞද්ධ වෙහෙර, විහාර දකින්න තිබුණු විශාල බෞද්ධ ජනපදයක්‌ බවයි…”

”ඒ වගේම යුද්ධ කාලේ වැලිඔය සිංහල ගම්මාන බැරියර් එකක්‌ වුණා. අන්තිමේ ත්‍රස්‌තවාදීන්ට වැලිඔය විශාල හිසරදයක්‌ වුණා. අදටත් උතුරු පළාතේ විශාලම සිංහල ගම්මානය වැලිඔය ජනපදය. මේ ජනපදය නොතිබෙන්න උතුර පළාත සම්පූර්ණයෙන්ම අන්‍ය ආගමික පළාතක්‌. ඒ නිසා තමයි දෙමළ බෙදුම්වාදීන් වැලිඔය අපිට එපා කියලා පැත්තකට කරන්නේ. වැලිඔය ජනපදයේ වටිනාකම ගැන අපේ සිංහල නායකයන්ට තේරෙන්නේ නෑ. තේරුම් යනකොට පෙරහැර ගිහිල්ලා තියෙන්නත් ඉඩ තියෙයි. මේ වන විට ජනපදයේ විශාල පවුල් සංඛ්‍යාවක්‌ ගෙවල් අතහැර දලා ගිහිල්ලා. ප්‍රදේශයේ වැව් අමුණු හදන්න වැඩපිළිවෙළක්‌ නෑ. මිනිස්‌සුන්ට ජීවත් වෙන්න ආදායම් මාර්ගයක්‌ නෑ. එල්ලෙන්න වැල් නැතිව ඉන්න මිනිස්‌සුන්ට පොලියට දෙන ආයතනවල නියෝජිතයන් ඇවිත් සති ණය කියලා සල්ලි පොලියට දෙනවා. අන්තිමේ ඒ ණය ගත්ත මිනිස්‌සුන්ට පොලිය ගෙවා ගන්න බැරිව වස බොන්න යනවා. ගම් දාලා යනවා. නැති නම් අයථා ක්‍රමවලින් මුදල් උපයන්න හදනවා. දවසින්, දවස සමාජ විරෝධී ක්‍රියා වැඩි වෙනවා. මුදලට විකිණෙන කාන්තාවන් වැඩි වෙලා. එක ගම්මානයක දහඅට පොළක හොර අරක්‌කු විකුණනවා කියලා ආරංචියි. වැඩි පුරම ඇබ්බැහි වෙලා ඉන්නේ තරුණ ළමයි. ඒ අරක්‌කු පෙරන්න මුලදි සල්ලි වියදම් කරලා තියෙන්නේ මුලතිව්වල දෙමළ මනුස්‌සයෙක්‌. දැන් ඒ මනුස්‌සයා ගමෙනුත්a ගිහින්. සූක්‍ෂ්ම විදිහට මේ ක්‍රියාත්මක වෙන්නේ බේදුම්වාදීන්ගේ කුමන්ත්‍රණ. අපි මේ කුමන්ත්‍රණ ගැන තේරුම් ගන්න ඕනා. මේ ගම්මාන දියුණු කරන්න සිංහල නායකයන් ඉදිරිපත් වෙන්නේ නැති නම්, මේ ගම් දියුණු කරන්න අපි ක්‍රමවේද හදන්න ඕනා. ඒකෙ පළමු පියවර හැටියට මේ ප්‍රදේශවල මිනිස්‌සු සමඟ සාකච්ඡා කරලා පුද්ගලික ඉඩම් සිංහල ඇති හැකි අයට බද්ධට දෙන්න සැලසුම් කරලා තියෙනවා. ඒ වගේම සිංහල ව්‍යාපාරිකයන්ට මේ ප්‍රදේශවලට ඇවිත් ව්‍යාපාර ආරම්භ කිරීමට අවශ්‍ය පසුබිම හදලා දෙන්න අපි සූදානම්. පොඩි හෝ ආදායමක්‌ ලැබෙන රැකියා මාර්ග බිහි වුණොත් මේ මිනිස්‌සු ගම්මාන අතහැරලා යන්නේ නෑ. ගම්මානවල මිනිස්‌සු ජීවත් වුණොත් තමයි අපේ මේ බෞද්ධ පුරාවිද්‍යා ස්‌ථාන ටික ආරක්‍ෂා කරගන්න පුළුවන් වෙන්නේ…”

වැලිඔය පදිංචි ගිහි, පැවිදි දෙපාර්ශවයේම කතාව අපට පැහැදිලිය. අතීතයේ සිංහල බෞදAධ පරිසරයකට උරුමකම් කියන වැලිඔය අද තත්ත්වය අතිශය ෙ€දජනකය. එම ජනපදයේ ජීවත් වන සිංහල මිනිසුන්ට මූලික මිනිස්‌ අවශ්‍යතා හෝ සම්පූර්ණ වී නොමැත. හිසට හරි හැටි සෙවණක්‌ නැති පවුල් බොහෝය. ප්‍රදේශවාසීන් කියන විදිහට ඇතැම් නිවාසවල බතක්‌ ඉදෙන්නේ දවසකට එක වේලක්‌ පමණි. කුස ගින්දරේ ටකරන් මඩුවල පිච්ෙච්න වේදනාව විඳ දරාගත්ත ද පිපාසය විඳ දරාගත නොහැකිය. කුසට අහරක්‌ නොමැති වුවද ශරීරයට ජලය අවශ්‍යය. එහෙත් වැලිඔය ව්‍යාපාරයේ මිනිසුන් පානීය ජල ගැටලුවෙන් හෙම්බත් වී සිටින්නේ අද ඊයේ සිට නොවේ, කාලයක සිටම මේ ප්‍රශ්නයෙන් දැවෙන්නේය. එමෙන්ම ගොවිතැන් බතක්‌ කරගැනීමට වතුර නොමැතිව හාමත් වී සිටින්නේය. එහෙත් වතුර ලබාදීමට තවමත් වැඩපිළිවෙළක්‌ නැත.

මුලතිව් දිස්‌ත්‍රික්‌කයේ සිංහලුන් පමණක්‌ ජීවත් වන වැලිඔය ව්‍යාපාරයට කුඩම්මාගේ සැලකිලි විනා එම ප්‍රදේශ නඟාසිටුවීමට මුස්‌ලිම්, දෙමළ දේශපාලනඥයන් මෙන්ම නිලධාරීන් මැදිහත් නොවේ. ඒ උතුර, නැගෙනහිර පළාතෙන් සිංහලුන් අතුගා දැමීමේ මෙහෙයුම තවම ඉවර වී නැති නිසාය. බලධාරීන්ට එය නොතේරුණ ද, වියළෙන වැලිඔය ව්‍යාපාරය තුළ කඳුළු බොන මිනිසුන්ගේ කතා ඇසෙන විට අපට ඒ බව තේරිණි. එහෙත් බිරි අලින්ට වීණා වාදනය කර ඵලක්‌ නැත. මේ ටික කියන්නේ ජාතිමාමක ඇති හැකි හදවත් ඇති සත්පුරුෂයන්ටය. වැලිඔය මිනිසුන් ඉඩම් බදු දීමට සූදානම්ය. ඔබට යමක්‌ කළ හැකි නම් මේ මිනිසුන්ගේ ඉඩම් බද්ධට ගෙන කුමන හෝ ව්‍යාපාරයක්‌ ආරම්භ කර වැලිඔයේ අතුගෑවී යන ‘සිංහල’කම ආරක්‍ෂා කරගැනීමට ශක්‌තියක්‌ විය හැකිය. හුදෙක්‌ එය ව්‍යාපාරයක්‌ නොව සිංහල ජාතියට ජීවයක්‌ ලබාදීමකි.

ආන් ෆොයෝටොෆොව් කොළඹ පදිංචියට පැමිණියේ ඉන්දීය සාගරයේ පාරාදීසය ගැන අන්තර්ජාලයෙන් කියැවූ තොරතුරුවලින් වශීකෘතවය. රන්වන් වෙරළ තීරයත් එම වෙරළ තීරය නිරතුරුව සිප ගන්නා පෙණ පිරුණු රළපහරත් වෙරළ තීරය වටා එතුනු පොල් රුප්පාවත් ඔහුගේ සිත වශී කළේය. නිරතුරුව මුහුදට ආශා කළ ආන්, වස්කඩුවේ නිසංසල බිම් කඩක් මුහුදු වෙරළ අද්දරින් මිලදී ගත්තේ සාමකාමී ජීවිතයක් ගෙවීය. රාජකීය නෝර්වීජියානු හමුදාවේ නිලධාරියකු වූ ඔහු විශ්‍රාම ජීවිතය ගත කිරීමට මෙම සුන්දර බිම් තීරය තෝරා ගත්තේ යුරෝපයේ කලබලකාරී යුද සේවයෙන් මිදී නිදහස් ජීවිතයක් ගෙවීමට ප්‍රිය කළ නිසාය. ඒ 1970 මුල් භාගය විය.

ආන්ට නෝර්වේජියානු රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන, අරමුදල් සැපයුවේය. 1974 දී ජනගහන සේවා ලංකා ආයතනයට ඔවුන්ගේ උදව් ලැබී තිබිණි. තවත් ආයතන දෙකක් එම අරමුදල් ලැබීය. ඔවුන්ගේ වගකීම වූයේ වැඩිවන ජනගහණය පාලනය කිරීමයි. කුඩා රටවල්වල ජනගහන වර්ධනය අනවශ්‍ය ලෙස ඉහළ යන බව මෙම නෝර්වීජියානු සංවිධානවල අදහස වූ අතර එය පාලනය කිරීමට අරමුදල් ගලා ආවේය.

පුංචි පවුල රත්තරං එසේ ඇරඹුණ ව්‍යාපෘතියකි. 1977 වෙන විට කුඩා ව්‍යාපෘතියක්ව තිබූ එය ඈත ගම් දනව්වල මව්වරුන් කරා ඇදී ගියේ විපතට වැටුණු කාන්තාවන්ට පිහිටවෙන මුවාවෙනි. 1977 දී රාජ්‍ය මට්ටමෙන් මෙම කටයුත්තට අත ගැසුවේය. ජනපතිවරයා එය රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්තියක් කළේය. පළමුව මව්වරුන් කරා ගිය පුංචි පවුල රත්තරං අනතුරුව හැරුණේ පියවරුන් හා තරුණයන් වෙතටය. වන්ධ්‍යාකරණය කර ගන්නාට රුපියල් පන්සියයක් ද ලබාගෙන ගෙදර ගිය හැකිය. ඒ වෙනුවෙන් ඔහු පූජා කරන්නේ ජීවිත කාලයටම තමාට දරුවන් හැදීමට ඇති ශක්තියයි.

ආන් කොළඹට එන විට එම පැරණි සබඳතා අලුත් වෙමින් තිබුණි. වන්ධ්‍යාකරණ ප්‍රතිපත්තිය සාර්ථකව ඉදිරියට යමින් තිබූ අතර වන්ධ්‍යාකරණය කර ගත්තෝ බහුතරය සිංහල බෞද්ධ පිරිමි වූහ. දමිළ, මුස්ලිම් හෝ ක්‍රිස්තියානි ආගමිකයන් අතර මෙම ව්‍යාපෘතිය ප්‍රචලිත නොවී තිබීම ද කැපී පෙනුණි. 1996 වසර එළඹෙන විට ආන් කොළඹ මිතුරන් කිහිපදෙනකු ආශ්‍රය කළේය. ආණ්ඩුවේත් විපක්ෂයේත් ප්‍රබල දේශපාලකයන් වූ ඔවුන් ආන්ගේ නිවසට නිතර ආවේ ගියේ යුරෝපයේ ඉස්තරම් මධුවිත ද ස්කැන්ඩිනේවියන් ක්‍රමයට සැකසුණු ආහාර ඇතුළත් සාද ද නිරතුරුවම ආන්ගේ නිවසේ පැවැත්වුණු හෙයිනි.

නෝර්වේජියානු විදේශ ඇමැති එරික් වොලබැග් 2000 පෙබරවාරි 10 වැනිදා කොළඹට නිල දූත ගමනක යෙදුණේය. එරික් සහ තවත් පිරිසක් ද කැටුව ආ වොලබැග් ජනාධිපතිගේ විශේෂ අනුග්‍රහයට භාජනය විය. වොලබැග් නික්ම ගියේ ත්‍රස්තවාදීන් සහ රජය අතර සාම සාකච්ඡා පැවැත්වීමේ ප්‍රධාන දූතයා ලෙස එරික් ​ෙසා්ල්හයිම් නම් කරමිනි. ජාත්‍යන්තර මාධ්‍ය ශ්‍රී ලංකාව දෙසට හැරුණේය. එරික් ශ්‍රී ලංකා රජය සහ ත්‍රස්තවාදීන් අතර සාම මැදිහත්වීමකට ජාත්‍යන්තරයෙන් පත්වූ පළමුවැන්නා විය. 1985 මැයි 24 වැනිදා කැන්ටබරියේ ආච් බිෂොප්වරයා තම නියෝජිතයකු වන ටෙරී වෙයිට් නම් කරන්නට අවසර ඉල්ලුවද එවක රජය ඔහු ප්‍රතික්ෂේප කළේය. ජනාධිපති ජේ.ආර්. සුදු පාලකයන්ගේ අතිශය මිත්‍රයකු වුවද ඔහු විදේශ සහාය අතේ දුරින් තබා ගත්තේය. ඔහුට පසු කාලීනව නරකට හිටියේ ද මෙම දැඩි යුරෝපීය මිත්‍රත්වයයි.
ආන් ෆොයෝටොෆොව් යළිත් විශේෂ සාදයක් සංවිධානය කළේය. එය සම්පූර්ණයෙන්ම සූදානම් කෙරුණේ සාම සාකච්ඡා සඳහා අවශ්‍ය දේශපාලන පසුබිම සකසා ගැනීමටය. ‘ආන්… දැන් අපට ආපසු හැරෙන්න බෑ. අපේ එන්ජීඕ වලින් මුදල් ගෙන්වා ගන්න… මේක තමයි පලස්තීනයට අපි මැදිහත් වුණාට පස්සෙ කෙරෙන ලොකුම ජාත්‍යන්තර මැදිහත්වීම. ආණ්ඩු පක්ෂ විපක්ෂ දෙපැත්තෙම අය අපට කොන්ට්‍රෝල් කරගන්න වෙනවා. මුදල්වලින් බැරි අය වෙනත් ක්‍රමවලින් නම්ම ගන්න.. මේ ගැන රෝ එකට කියන්න…. එයාල දැනුවත් කරන්න නිතරම..’ එරික් ආන්ට උපදෙස් දුන්නේය.

අලිමංකඩ සහ මුලතිව් හමුදා කඳවුරු ත්‍රස්තවාදීන් අතට පත්වීමත් සමග යුද්ධය වෙනුවට සාමය රජයේ ප්‍රධාන තීන්දුව බවට පත්ව තිබුණි. 2002 දී දෙපාර්ශ්වය අතර සටන්විරාම ගිවිසුමක් ද අත්සන් තැබිණි.

සාම ව්‍යාපෘතිය යටතේ ‘ක්‍රෝන’ ගෝනි ගණන් කොළඹට ගලා ආවේය. සටන් නිරීක්ෂණයට ද එහි සිට පිරිස ආහ. සෑම තැනකම සිටියේ ඔවුන්ගේ මිනිසුන්ය. කොළඹ වරායෙන් කන්ටේනර් ගණනාවක් මුලතිව් බලා පිටත්ව ගිය ද එම කන්ටේනර විවෘත කර බැලීමක් නොවීය.

මීයා වගා බිම බිඳ ධාන්‍ය අස්වැන්නෙන් උගේ ගුල පුරවමින් සිටියේය. එහෙත් බැලූ බැල්මට වගා බිම සාරවත්ය. අස්වැන්න නැති බව දැනගත හැක්කේ නෙළන්නට ගිය විටය. සාම ව්‍යාපෘතියේ මූලික අවධියේ සිදුවූ බොහෝ දෑ යකඩ තිරයකින් ආවරණය කරනු ලැබ තිබිණි. 1983 ලන්ඩනයෙන් ඇරඹි ඩයස්පෝරාවේ හිතමිතුරුකම් අග්නිදිග ආසියාව කරා සීඝ්‍ර පිම්මක් පැන තිබුණි. තායිලන්තයේ හුදෙකලා පුකට් සංචාරක කොදෙව්වේදී බෙදුම්වාදී ත්‍රස්ත නායකයෝ සහ නෝර්වේ විශේෂ බළකා නිලධාරීහු නිතර මුණ ගැසුණහ. අනතුරුව තායිලන්තයේ වනගත බිම් පෙදෙසකදී නෝර්වේ විශේෂ බළකායේ සේවයෙන් විශ්‍රාම ගත් නිලධාරීහු ගරිල්ලන්ට හමුදා පුහුණුව ලබාදුන්හ.

2000 වසරේදී එරික් තවත් වතාවක් ලංකාවට ආවේය. එවර ඔහු පැමිණියේ එතෙර ජනමාධ්‍ය පිරිවරා ගෙනය. ශ්‍රී ලංකාවේ සාම දූතයා හැටියට ජාත්‍යන්තර ජනමාධ්‍යයේ නිතර රැඳී සිටි එරික් මෙවර පැමිණියේ වන්නියට ගොස් ත්‍රස්තවාදී නායකයන් මුණ ගැසීම පිණිසය. එරික්ගේ ලේකම්වරිය ද ආන් ද වන්නියේ ත්‍රස්තනායකයන් හමුවන ඡායාරූප පුවත්පත් පිටු සරසා තිබිණ. එරික්ගේ භාෂාව රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සීමාව ඉක්මවා ගියේය. ත්‍රස්තවාදීන්ට වෙනම මුහුදු ප්‍රදේශයක් ලබාදිය යුතු යැයි එරික් කී බව ඡායාරූපය යටින් පළවිය.

යුද්ධයෙන් දිනාගත නොහැකි දේ ත්‍රස්තවාදීහු සාමයෙන් ලබා ගනිමින් සිටියහ.

2000 මැයි 20 වැනිදා ‘ලංකාදීපය’ මෙවැනි පුවතක් පළ කළේය.

කොළඹ වරායේ කන්ටේනරයක තිබී සැහැල්ලු ගුවන් යානා දෙකක් සොයා ගන්නට රේගු නිලධාරියකුට හැකි විය. ඔහුගේ සුපරික්ෂාකාරී බව නිසා මේ යානා දෙක දුටු අතර ඔහු වහාම මේ බව බලධාරීන්ට දැනුම් දුන්නේය. බලධාරීන්ගේ මැදිහත්වීම මත මේ යානා දෙක යවන්නට සිටි මුලතිව් ලිපිනයට නොයවා රඳවා ගන්නා ලදී.

මේ පුවත අන් අයට සේම තවත් අයකුටද හසුවිය. මම ඔහු ජගත් යැයි නම් කරමි. ඔහු කලක් යුද හමුදා සේවයේ නිරතව සිට පසුව ඉන් ඉවත්වූ අතර නෝර්වීජියානුවන්ට අමතක නොවන පාඩමක් උගන්වන බව තමාටම සපථ කර සිටි අයකු විය. නෝර්වීජියානු තානාපති කාර්යාලයට රිංගා එරික්ට අමතක නොවන පාඩමක් උගන්වන්නට ඔහු එදා සිතා ගත්තේය. 2000 මැයි 22 වැනිදා කොළඹ බුලර්ස් පා​ෙර් රාජකීය නෝර්වේජියානු තානාපති කාර්යාලයට තනිවම කඩාවැදී පහරදී ගිනිතබා ඔහු පළාගියේ කිසිවකුටවත් නොපෙනෙන්නටය.

1987 ජනාධිපති නිල නිවස ඉදිරිපිට හමුදා ආචාර පෙළපාලිය පිළිගනිමින් සිටි ඉන්දීය අගමැති රජීව් ගාන්ධිට තම තුවක්කුවෙන් පහරදුන් නාවික සෙබළ විජිත් රෝහණ විජයමුණි ගැන අද ලොවම දැනසිටියද රාජකීය නෝර්වේ තානාපති කාර්යාලයට වැදී සෝල්හයිම්ගේ වාහනයට පහරදුන් ජගත් යැයි මා හඳුන්වන සෙබළා ගැන අද ද ලෝකයා කිසිදෙයක් නොදනී. මෙම සටහන පළවූ පසු හෝ ඔහු නිහඬතාව බිඳින්නට සූදානම්ව සිටින්නේ නම් අප එයට ද ඉඩදීමට සූදානම්ය.

ඒ තීරණාත්මක දිනයේ ජගත් තම ‘රැම්බෝ’ මෙහෙයුම සඳහා සූදානම් විය. ‘රැම්බෝ’ බිහිසුණු ආයුධ ගෙන සතුරා වෙත කඩා පනින්නේ හොලිවුඩ් චිත්‍රපටවල පමණක් වුවත් ජගත්ගේ අදහස එරික්ගේ ගුහාවට සැබෑ ලෙසම කඩා පැනීමටය. මේ වෙනවිට එරික් සිටින්නේ හෝටලයක නොව තානාපති කාර්යාලයේ බව ඔහුට සිතුණි.

ඔහු තම මේස ලාච්චුව විවර කළේය. මිලිමීටර් 9 පිස්තෝලය අතට ගෙන එය කලිසමේ එක් සාක්කුවක ඔබා ගත්තේය. පෙට්‍රල් බෝම්බ දෙකක් බෑගයක දමාගෙන කරේ එල්ලා ගත්තේය. කුඩා වතුර බෝතලයක්ද බෑගයට දමාගෙන නිවසින් එළියට ඇදුණේය.

එය ඝනදුරු රැයක් විය. අහසේ තරු කිසිත් නොවීය. අගනුවර බොහෝ ස්ථානවල විදුලි පහන් රාත්‍රියට දැල්වෙන්නේ නැති හෙයින් වීදිය තැනින් තැන තිබුණේ අන්ධකාරයෙනි. අන්ධකාරය මැදින් වැහි බින්දු එක දෙක ඇද හැළෙන්නට විය. ඒ අඳුරු රැයේ සීතලෙන් ගත කිලිපොලා ගියත් ආපසු යන්නට ඔහුගේ සිත ඉඩ දුන්නේ නැත.

ඔහු බුලර්ස් පාරට පිවිසුණේය. රාජකීය නෝර්වීජියානු තානාපති කාර්යාලය පිහිටියේ එහි 49 වැනි අංකයේය. විනාඩි දහයක පමණ ගමනකදී අංක 49ට කිට්ටු කරන්නට ඔහුට හැකිවිය. වැස්ස මඳක් තුරල් කර තිබිණි. පෙනෙන තෙක් මානයේ වූයේ වැහි අඳුරයි. ශ්‍රී ලංකා රජය තානාපති කාර්යාලයට ඉහළම ආරක්ෂාව ලබාදී තිබුණේ ඒ වන විට නෝර්වීජියානුවන්ට රට තුළ දැඩි විරෝධයක් මතුවී තිබීම සහ ත්‍රස්තවාදීන් යම් ප්‍රහාරයක් එල්ලකර එය රජයේ ගිණුමට බැර කළ හැකි නිසාය. කැරලි මර්දන හමුදාවක් තානාපති කාර්යාල ගේට්ටුවේ නවතා තිබූ අතර විවිධ ඇඳුමින් සැරසුණු සාමාන්‍ය පුද්ගලයෝද ගේට්ටුව අසල ගැවසෙමින් සිටියහ. ඒ රහස් පරීක්ෂණ අංශවල සාමාජිකයන් බව ජගත්ගේ අදහස විය.

ජගත් තෝරා ගත්තේ ප්‍රධාන ගේට්ටුව නොව බුලර්ස් පාරේ වෙනත් අංකයකි. තානාපති කාර්යාලයට නිවාස පහක් පමණ මෑතින් වූ නිවසක තාප්පය අසල නැවතුණු ඔහු තාප්පය දෙස බලා සිටියේය. විදුලි කණුවේ තිබූ කුඩා කහ පැහැති විදුලි බල්බයට මාවතම එළිය කරන්නට හැකි වූයේ නැත. මොහොතක් තාප්පය දෙස බලා සිටි ජගත් ඊළඟ මොහොතේ සිටියේ තාප්පය මුදුනේය. සියලු මුරකාවල් අංක 49ට යොදා තිබුණද මෙම තාප්පය එම ආරක්ෂක දැලට හසු නොවීය. ජගත් තාප්පය උඩින් පැන ගෙවත්තට ඇතුළු විය. වැහි බින්දු ඇද වැටෙමින් තිබූ හෙයින් ජගත්ට එය ආවරණයක් කොට ගෙන තවත් තාප්ප දෙකක් පසුකිරීමට හැකිවිය. අංක 49 එම තාප්පයෙන් ඉදිරිපස විය. අසල තිබූ අඹ ගසට නැගුණ ඔහු එහි අතුපතරට වූයේය. සිහින් වැහිපොද වේගවත්ව වැටෙන්නට විය. ඒ අවසරයෙන් ඔහු සිටියේ අංක 49 සීමාව ඇතුළේය. තාප්පය අසලම තිබූ වාහනයකට පය තබා බිමට බැස්ස ජගත් අඳුරට මුවා වුණේය.

නෝර්වේජියානු රාජ්‍යයේ 104 වැනි ජාත්‍යන්තර දූත මණ්ඩල නිවහන මෙය විය. මිදුලේ තැන තැන මෝටර් රථ පෙළක් නවතා තිබුණි. ශ්‍රී ලංකා රජයේ ආරක්ෂකයන් සිටියේ තාප්පයෙන් පිටතය. තානාපති වරප්‍රසාද හෙයින් පිටස්තරයන්ට ඇතුළුවීම තහනම් වේ. එහෙත් ජගත් අංක 49ට ඇතුළුව සිටියි. වහ වහා අඳුර මැදින් දිව ගිය ජගත් තම ඉලක්කය තෝරා ගත්තේය. අඹ ගස උඩ සිට තානාපති කාර්යාල පරිශ්‍රය ඔහුගේ තියුණු දෙනෙතට හසු කරගෙන තිබුණි.

අංක 49 හි ප්‍රධාන දොරටුව විවර විය. හිටිවනම ගල් ගැසුණු ජගත් දොරටුව දෙස බලද්දී වේගයෙන් ඇදී ආ ප්‍රාඩෝ රථ දෙකක් පෝටිකෝව යට නතර විය. පළමු රථයෙන් බිමට බැස්සේ ඔහුට හුරු පුරුදු මුහුණකි. උදෑසන පුවත්පතේ ත්‍රස්තවාදී නායකයන් සමඟ සමූහ ඡායාරූපයේ වූයේ ඔහුගේ මුහුණයි.

ඉලක්කය පැමිණ සිටියි. පැහැර හරින්නට කාලයක් නැත. ජගත් කරේ තිබූ බෑගය අතට ගත්තේය. වාහනයෙන් බිමට පා තැබූ එරික් පිළිගන්නට තානාපති සගයෝ දිව ආහ. ඔවුන්ට අතට අතදී ආචාර සමාචාර කළ එරික් ආලින්දයට පා තැබුවේය. ජගත් බෑගය හැර පෙට්‍රල් ​බෝම්බයක් අතට ගෙන ඉදිරිපස ජනේලය අසලට දිව ගියේය. ඔහුට එරික් නිවස තුළට යනු පෙනිණි. ඔහු බෝම්බයේ පියන විවර කළේය. තත්පරයකදී එය පුපුරා යනු ඇත. වහ වහා කාමරයේ ජනේලය අතරින් අත එබූ ඔහු බෝම්බය එරික් යන මගට විසි කළේය. තව තත්පරයකදී මහ හඬක් සහ විලාප හඬ ඇසෙනු ඇත.

ඔහු වහා පෝටිකෝව අසලට කිට්ටු විය. එරික් පැමිණි රථය එහි තිබිණි. බෑගයට අත දැමූ ජගත් අනෙක් බෝම්බය අතට ගත්තේය. පළමු බෝම්බය විසි කර තත්පර හයක් ගෙවී ඇත. ඔහු දෙවැන්න ද අතට ගෙන එහි ආරක්ෂක ආවරණය ඇද දමා එරික් ආ රථයේ යටට වීසි කර නිවසේ පසු පස දෙසට දිව ගියේය. පළමු පිපිරීමට තව තත්පර විසි හතරක් තිබේ. නිවසේ ඉදිරිපස කාමරය අසලින් ගුලි ගැසී පසු පසට දිව ගිය ජගත් බෑගයට අතදමා පිස්තෝලය අතට ගෙන සූදානම් වූයේ පළමු පිපිරීමෙන් ඇතිවන කලබලය මැද එරික් එළියට එන තුරුය. උණ්ඩ පුරවා ඇති මිලිමීටර් නවයේ පිස්තෝලය නැහැයට ළං කළ ඔහු එහි සුවඳ බැලුවේය. උණ්ඩ පරීක්ෂාව කළ මොහොතේ පිටව ගිය උණ්ඩයේ වෙඩි බෙහෙත් සුවඳ එහි තවමත් දැවටී තිබේ.

ඒ සමඟම මහ හඬ ඇසුණි. ඉන් තත්පරයකට පසු කලබලකාරී ඝෝෂාවක් නැගී ආවේය. කිසිවකුත් ඉදිරිපසට දිව ආවේ නැත. දෙවැනි කාමරයේ ජනේලය අතරින් අත දැමූ ඔහු නිවස තුළට වෙඩි ප්‍රහාරයක් එල්ල කළේය. එහෙත් කිසිවකුත් ඉදිරිපසට දුව ආවේ නැත.

තවත් තත්පර දෙකකදී ප්‍රාඩෝ රථය යටින් කහ සහ රතු ආලෝකයක් විහිදී ගියේය. තවත් තත්පරයකින් පිපිරුම් හඬ ඇසුණි. ඊළඟ නිමේෂයේ ප්‍රාඩෝ රථයද ගිනි ගන්නට විය. යළිත් වරක් පිස්තෝලය කාමරයට ඇතුළු කළ ඔහු එල්ලයක් නොමැතිව වෙඩි තබන්නට විය.

දැන් පළා යා යුතු වේලාවයි. නෝර්වීජියානුවන්ට පණිවිඩය දැනුම් දී ඇත. ජගත් තාප්පය අද්දරට දිව ගියේය. වර්ෂාව සිහින් වැහි පොදක් බවට පෙරැළී තිබිණ. ආ මග ඔස්සේම රථයටත් අඹ ගසටත් මාරු වූ ඔහු අඹ ගසේ ඉහළටම නැග අංක 49 නිවස දෙස බැලුවේය. එරික් පැමිණි රථය දෙසින්ද නිවස ඇතුළතින්ද ගිනිදළු නැගෙයි.

ඔහු ප්‍රතිඵල බලන්නට උනන්දු නොවීය. තමා උපන් බිමට යුතුකම ඉටුකර තිබේ. ලෝකයා මොනවා කියන්නට පුළුවන් වුවත් තම හෘද සාක්ෂියට අනුව රට වෙනුවෙන් යුතුකම ඉටු කර තිබේ. තාප්පයෙන් තාප්පයට ඇවිද ගිය ඔහු බුලර්ස් පාරට යළි පිවිසුණේ අංක හතළිස් පහෙනි. සිහින් වැසි පොද මහ වැස්සට පෙරළිණ. ගිනි දළු සහ දුම්වලා ඉහළට නැගෙනු මාවතේ ඈතට යනතුරුත් ඔහුට පෙනුණි.

ඔහුගේ මෙහෙයුම අවසන් කර ඇත. එය කිසිදා හෙළි නොවන මෙහෙයුමක් වනු ඇත්තේ නෝර්වීජියානුවන් ආරක්ෂක භට පිරිස් නොකැඳවන නිසා බව ඔහුට සිතිනි. එය එ​්​ ලෙසම සිදුවිය.
2000 මැයි 22 වැනිදා සිදුවූ මෙම හුදකලා ප්‍රහාරය එදා නෝර්වේජියානුවන් පිටතට දුන්නේ හදිසි ගිනි ගැනීමක් ලෙසයි. තමන්ට ප්‍රහාරයක් එල්ල වූ බව කීම ඔවුන්ට ලජ්ජාවක් වී තිබිණි. එහෙත් නෝර්වේ අමාත්‍ය එරික් සෝල්හයිම් තමන්ට ශ්‍රී ලංකාවේදී ප්‍රහාරයක් එල්ල වූ බව වසර 12කට පසු පිළිගත්තේය. රාජ්‍ය කටයුතු පිළිබඳ උපලේකම් රේමන්ස් ජෝන්සන් සමග එරික් ​සෝල්හයිම් ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණියේ 2000 මැයි 22 දාය. ඒ විශේෂයෙන්ම එවක ජනපති චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග මුණ ගැසීම පිණිසය. ඔවුන් ශ්‍රී ලංකාවේ දින තුනක් ගත කිරීමට නියමිත විය.

ඉන් වසර දොළහකට පසුව ‘අෆ්ටෙන්පෝස්ටෙන්’ පුවත්පතට ප්‍රකාශයක් කරන සෝල්හයිම් එදා ශ්‍රී ලංකාවේදී තමා ඝාතනය කිරීමට සැලසුමක් තිබූ බව කියා සිටී. ඔහු කියන්නේ අන්තවාදී කොටස් වෙතින් මෙම තර්ජනය එල්ල වූ බවය. සෝල්හයිම් කොළඹට ළඟා වීමට දින කිහිපයකට පෙර ආරක්ෂක අංශවලට මෙම ඝාතන සැලැස්ම ගැන ඉව වැටී තමා දැනුවත් කළ බව ද සෝල්හයිම් පවසයි. මේ ගැන මුල්ම ඉඟිය ලැබී ඇත්තේ ශ්‍රී ලංකාවේ ‘රැඩිකල්’ ජනවර්ග පිළිබඳ හොඳින් දන්නා නෝර්වේහි පිරිසකගෙනි. එම සාකච්ඡාවේදී සෝල්හයිම් මෙසේ පවසයි.

“ශ්‍රී ලංකාවේ එදා පැවැති වාතාවරණය පිළිබඳ රහස්‍ය තොරතුරු ද වරින් වර අප අතට පත්විය. අප ශ්‍රී ලංකාවේ ගත කළ මුළු කාලය පුරාම අප සිටියේ දැඩි අනතුරුදායක තත්ත්වයකය. අපට මේ තර්ජනය එල්ල වූයේ අප නෝර්වේජියානු ජාතිකයන් වීම නිසාය. මේ නිසා ආරක්ෂක බළකායක රැකවරණ යටතේ මිස ශ්‍රී ලංකාව තුළ කිසි ගමනක් නොගියෙමු. කොළඹ දී රජයේ හමුදා මෙන්ම උතුරේදී සන්නද්ධ සාමාජිකයන් අපට රැකවරණ සැලසූ නමුත් ඒ රැකවරණ පිළිබඳ එතරම් විශ්වාසයක් නොවීය. එසේ වන්නේ අතිවිශාල ආරක්ෂක මුර ඇණියක් සමග ගමන් බිමන් ගිය ශ්‍රී ලංකාවේ නායකයන් කිහිපදෙනකුම ඝාතනය වූ ආකාරය දෙස බැලීමෙනි.

දෙමළ කොටි සංවිධානය යුදමය වශයෙන් ශක්තිමත් පදනමක සිටි එම වකවානුවේ කොළඹ පැවතියේ දැඩි තැතිගත් ස්ථාවරයකි. යාපනයට කොටු වී සිටි හමුදාව සහමුලින්ම ඉන්දියාවට රැගෙන යාමට ඇති හැකියාව ගැන අපි ඉන්දියාව සමග සාකච්ඡා කළෙමු.” සෝල්හයිම් එම පත්‍රයට කීවේය.

ඔහු කියන්නේ 2000 මැයි 21 හා 24 කාලය තුළ කිසියම් පුද්ගලයකු හෝ කණ්ඩායමක් කොළඹ නෝර්වේ තානාපති කාර්යාලයට අත් බෝම්බ ප්‍රහාරයක් එල්ල කළ බවයි.